Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BRYKAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
brykać  
lp 1. os. brykam  
2. os. brykasz  
3. os. bryka  
lm 1. os. brykamy  
3. os. brykają  
lp m 1. os. brykałem  
lm mos 2. os. -ście brykali  
lp zneut 3. os. brykać będzie  
lp 2. os. brykaj  
lp m 2. os. byś brykał  
3. os. by brykał  
Znaczenia
1. »o człowieku lub zwierzęciu, szczególnie o koniu: dokazywać, wierzgać; parskać, prychać, charczeć«
  • ~ Brykam ich schnarche/ trotze/ brykałem ich schnarckte/ trotzete . DobrGram 276.
  • ~ Dobry siwy w zawody, kary do orczyka, Cisawy się narowi zwykle i rad bryka. PotMorKuk III 141.
  • ~ Brykaią śmiało [szkapy], stoiąc ná obroku, Nieszczęsney paszy, ktora ie rozbodła. DrużZbiór 398.
  • ~ Brykam, ich schlage aus wie pfer[d]. BierSłowa 8.
2. przen. »przekraczać, nakazy, ograniczenia, buntować się, odmawiać posłuszeństwa, swawolić, hulać; stawiać się komu zuchwale, sprzeciwiać się, odpowiadać komu«
Rekcja: komu, przeciw komu, w czym, przed kim, bez rekcji

  • ~ Jetzt könnet jhr schnarchen vnd pochen. Aber habt jhr auch also geschnarchet/ als mans euch geliehen hat. Teraz umiecie brykáć y fukáć. Izáliście też ták brykáli/ kiedy wam pożyczano. VolcDial 92 v.
  • ~ Ktoby sie ważył w domach szlacheckich, albo młynach, mimo pozwolenie [...] od pułkownika [...] stanąć, lub tam cokolwiek wziąść albo brykać, jeżeli towarzysz gardłem ma by c karany. DembPrzew 77.
  • ~ Brykam/ vide Odwarkam/ Odwierzgam. Kn 48.
  • ~ Ciáło szátą iest dusze, ieśli brykáć będzie? Niechay go káżdy pod się, włożywszy przysiędzie. Ciáło iest koniem dusze, chcieli być wyniosłem? Kárk podnosić do gory? przerobić go osłem. PotPocz 168.
  • – Iowiszowi sámemu brykáć więc niiáko Przed nią [Junoną] bywa/ będąc mu nie tylko Boginią/ y Małżonką nawyższą. TwarSPas 117.
  • – Wschod uiezdzony laty młodzienskiemi Wyłamuiąc się na starość mu [Pompejuszowi] bryka. ChrośAm 1, X.
  • – CZy ná toż cię Pogonio! Xiążęce obroki Wypásły, żebyś hardzie przeciw Panu brykał. DrużZbiór 485.
  • ~ Brykam, v. m. F. bryknę. pochen, schnarchen, trotzen. tempêter; brusquer; étre brusque; faire quelche brusquerie. § co ten żołnierz bryka, iakby wszystkich chciał pozrzeć. T III 81.
  • ~ Dziękuię że mnie raczysz tu dotykac Co wdobrym bycie, mogł bym Panie brykac. ChrośJóz1745 G.
3. »ganić kogo; poskramiać, upokarzać kogo, pastwić się nad kim«
Rekcja: nad kim, bez rekcji

  • – Ze iuż Caezar nad Pompeiem bryka Gruchnie wieść. MayChrośSup 75.
  • – Pan rzecze [do Szatana]: Iák chcesz nád nim [Jobem] brykay Iednakże dusze iego mi nie tykay. ChrośJob 12.
  • ~ Niechayżeć będą dzięki zá te kary, Ktoremi násze nieprawości tykasz, Wiemy że niemasz w miłosierdziu miary, A bardziey głaszczesz, ániżeli brykasz. ChrośJóz1745 C4.
Podhasła

*BRYKAJĄCY


im. przym. czyn.

Formy gramatyczne
lp B. n brykające  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1691
Znaczenia
przen. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Stánąłem ná głębokiey pustyni [...] worem odziane moie członki znędznione áż do postráchu były y spálona skorá ná ksztáłt murzyná się cieniáłá, brykáiące ciáło tygodniowym postom podbiiáłem. TylkStrom 76-77.