Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BUNTOWAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: BUNTOWAĆ, *BONTOWAĆ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
buntować  
lp 1. os. buntuję  
3. os. buntuje   || bontuje  
lm 3. os. buntują  
lp m 3. os. buntował  
ż 3. os. buntowała  
lm mos 3. os. buntowali  
nmos 3. os. buntowały  
lp m 3. os. będzie buntował  
bontując   || buntując  
buntowano  
Znaczenia
1. »namawiać, podburzać, podżegać do buntu, sprzeciwu, oporu«
Rekcja: kogo co, kogo na kogo na co, kogo co przeciw komu, kogo do czego; bez rekcji

  • – Impostor [...] przez swoie instrumenta posyłąiąc Listy do Moskwy taiemne niezaniechywał Ludzi buntowac. ŻółkPocz 47.
  • Buntuię drugich/ Agito plebem seditionibus, Plin. Concio seditionem, Liu. Veterani per largitionem conciti, Tacit. Concito, facio seditionem, Cicer. Excito tumultum, Plaut. [...]. Kn 53.
  • ~ Burzę aliter. vide Buntuię. Kn 54.
  • – Iako Krol komu Odmowi czego zaraz boty mu szyc trzeba Zaraz szlachte buntowac y na Rokosz wołac. OpalKSat 53.
  • – Posłáli bowiem Kozácy [królowi] świeżo powtorne listy/ ktore od Czárá Moskiewskiego pisáne są do Stárszyzny ZaDnieprskiey w posłuszenstwie K. I. M. y w iedności woyská Záporowskiego będączey/ buntuiąc ich do złámánia powinney poprzysiężoney wiáry y do powstániá przeciwko Rzeczypospolitey. MerkPol 163.
  • – Uchodzi [Radziejowski] z zdrowiem do Szwecyej [...] Tam z invidyey przeciwko królowi, buntuje królową i wszystkie Stany na wojnę. WierzbKon 87.
  • – Ciało mordują swojej własnej Matki I Onę drapią wyrodzone dziatki Bontuiąc włości szerokie w Podolu. BorzNaw 81.
  • – Ostátek iey [Marii] pieniędzy y kleynotow Páwlet pobrał, powiedaiąc że niemi ná Elzbietę nieprzyiacioły buntuie. TylkStrom 12.
  • – Elzbietá [...] boiąc się áby ná Thronie Anglickim osiedziáłá się Szotow przeciw Máryiey buntowáłá. TylkStrom 8.
  • – Wszytką Powage Rzymską, wszytką potęge włoską, Wszytką Azyą y Afryke Poganską Dziewierz moy niebaczny Pompeiusz przeciwko nam buntuie. SzołHist 8v.
  • – Rzeczpospolita rozradzała Woynę Królowi z Szwedami, Szwedzi także buntowali Rzeczpospolitą przeciw Królowi. ŁubHist 123.
2. przen. »budować moralnie, pobudzać, zachęcać do stawania się lepszym«
Rekcja: kogo

  • – Wzlepszam kogo/ v. Buntuię kogo. SzyrDict 512.
Podhasła

*BUNTUJĄCY


im. przym. czyn.

Formy gramatyczne
lm B. nmos buntujące  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1701-1730
Znaczenia
»namawiać, podburzać, podżegać do buntu, sprzeciwu«
  • – Posłał [kardynał Richelieu] przez niego [swojego zausznika] pewne liksty do Anglyi buntujące niektorych Panow Angielskich. HistŚwież 110.