Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

STÓŁ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   stół
D.   stołu
  stoła
B. uż. nżyw.   stół
N.   stołem
Ms.   stole
liczba mnoga
D.   stołów
Znaczenia
»sprzęt domowy służący głównie do jedzenia przy nim posiłków«
  • – Przyszedłszy do Gospody nikogo niemasz [...] Tylko zwyczayna Porcyia moia Stoi na stole z kuchni krolewskiey. PasPam 143.
  • – Kiedy widzi [charcica] że niema gdzie uciec Skoczy nastoł chce wokno uderzyć. PasPam 253.
  • – Był tez uniego Xi[ą]dz Trzebienski, y usiadł podle mnie zastołem. PasPam 253v.
  • – Posiedli ustołow y poczęli sobie o Woynie dyszkurować. PasPam 262v.
  • – Wowym Chłodniku był stoł starcic na soszkach zrobiony U tego stołu iadano Piiano karty grywano. PasPam 87v.
  • – Ptak siedział nie bał się naymnieyszey rzeczy choc zaraz wrogu Stoła. PasPam 87v.
Związki frazeologiczne

  • gotować do stołu:
  • »przygotowywać zastawę stołową, nakrywać do stołu«
    • ~ Krolowi gotowano do stołu a my poszli. PasPam 150v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bankierski stół:
    • Bánkierski kram/ stoł. Argentaria taberna [...] Mensa [...] Argentaria [...] Mensa publica. Kn 14.
    • bankierski kram, stoł. T III 22.
  • aukcyja stołu:
Związki frazeologiczne

  • do stoła chodzić || do stołu chodzić (sz. zm.):
    • Chodzi ieden do stołu/ ztárgował na cáły rok zá 300 zł. Więc przyszło mu odiacháć we ćwierci Roku/ pytam wiele powinien gospodarzowi zápłácić. GorAryt 103.
    • Conuictor Do stola chodzączÿ. SłowPolŁac 29.
    • – Gospodą staliswa i do stołu chodzili u Magistra Andrzeia Wolziusa. VorLetSkarb 85.
  • stół boży:
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • (wariant I):
    – Liśie pomkni śie/ kuno przed stoł/ sobolu zá stoł/ á ty báránie zá piec. RysProv E2v.
  • (wariant II):
    Lisie, pomkni się, Kuno, przed Stoł, Sobolu, zá Stoł, Báránie zá Piec. ErnHand 560.
  • (wariant III):
    Lisie pomkniy się; kuno przed stoł; sobolu za stoł; baranie za piec. FlorTriling 183.
  • V stołu wstyd zbytéczny/ niépożytéczny. Kraść się wstydź/ nie iéść. KnAd 1218.