Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*DZIAĆ SIĘ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
T (?)

Formy gramatyczne
lp 3. os. dzieje się  
lm 3. os. dzieją się  
lp ż 3. os. działa się  
n 3. os. działo się  
Znaczenia
»odbywać się, zdarzać się, zachodzić, stawać się«
  • – Owych Ludzi nie zastałem zywych [...] Osobliwie Gospodarstwo w ktorych się domu działa ta zwada. PasPam 114v.
  • – Iuz mi y to wdobry rozsądek weszło, co się zęmną dzieie lubom przed tym o sobie nie pamiętał. PasPam 279v.
  • – Ia się lepiey czuię co się zemną dzieie y temu ufam co mi dał zdrowie. PasPam 280v.
  • – Wielkie wtey Ordynacyiey dzieią się Inconvenientia [niewłaściwości]. PasPam 285.
  • – Pokazowali wszystkie mieysca owego antiquitates [starożytności] y powiedali zaraz co y iako się działo. PasPam 77v.
  • – Mowi Kommendant MSCi Panowie trzeba by nąm tu Ięzyka zebys my przecię wiedzieli cosię w Miescie dzieie. PasPam 98.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dzieje się coś komuś:
  • »przytrafia się coś komuś, dotyka kogoś coś«
    • ~ Niektorzy z kompaniiey postrzegli y pytaią coc się to dzieie że się to czasęm zapamiętywasz? PasPam 73v.
Związki frazeologiczne

  • dzieje się coś czymś, kimś:
  • »coś lub ktoś jest czegoś przyczyną, powodem, sprawcą«
    • ~ Czym się to dzieie iuzem powiedział że perversis Delatorum Consillis [przewrotnymi radami donosicieli]. PasPam 148.
    • ~ Niemcy dawali im dobre słowa ale się to działo dobrym Wodzem. PasPam 259v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • niech się dzieje czyjaś wola:
    • ~ Przenieść się Wci mojej duszy bardziej życzyłbym do miasta niżeli do zamku [...]. Ale i w tym niech się dzieje wola Wci serca mego [...]. SobJListy 568.
    • ~ Ták y Chrystus mowi Matthaei 26, Oycze moy, ieżeli ten kielich przeiść nie może, áżbym go wypił, niech się dzieie wola twoiá. TylkStrom 63.
Podhasła

*DZIAĆ SIĘ


czas. niewł. ndk

Formy gramatyczne
dzieje się  
działo się  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1601-1620
Znaczenia
»odbywać się, zdarzać się, zachodzić, stawać się«
  • – Tak własnie z Cesarzem się działo kiedu [kiedy] iuz z Hukany y desperuiący w [sz]częsciu niemogł Swoiey Salwowac Stolice. PasPam 276.
  • – Własnie w tęn czas kiedy się tam zle działo, kiedy go z listami zatrzymano kiedy zapowrotem owe w domu nastąpiły zale. To mnie tez takie cięszkosci na Sercu czyniły zem niewiedział iezelim zyw. PasPam 76.
Związki frazeologiczne

  • dosyć się dzieje czemuś:
  • »coś zostało zaspokojone«
    • – Iuz tez teraz tak tuszę dosyc się dzieje Affektacyiey WSMSCi. PasPam 146v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Związki frazeologiczne

  • zadosyć się działo czemuś:
  • »stosowano się do czegoś«
    • – [Mikołaj Krzysztof Radziwiłł] w Pielgrzymskim odzieniu połozyć się kazał, a bez tych katafalkow, bez niesienia mar proznych, bez koni ubranych, bez kruszenia kopij, owo zgoła nay mnieyszey Ceremonij niepotrzebował w czym wszystkim działo się zadosyć woli Jego [...]. MasDiar 132v-133.
  • dość się działo czemuś:
  • »stosowano się do czegoś«
    • – [...] wolnysmy Narod, wolnosmy do was przyiechali, y iesli się dokonczalnym zapisom na czasie naznaczonym dosc nie będzie działo, oddawszy gardła nasze wolno będziemy chcieli przeysc. PiasRel 29-29v.
    • – [...] gdy kto dowiodłby temu, że się dość nie dzieje słuszności, ma Hetmanowi opowiadać y podług jego ordynacyey, sprawiedliwości żądać [...]. ArtWoj 109.