Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BŁĘDNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. m błędny  
ż błędna  
D. m błędnego  
ż błędnej  
C. m błędnemu  
B. m nżyw błędny  
ż błędną  
N. m błędnym  
ż błędną  
Ms. n błędnym  
W. m błędny  
lm M. mos błędni  
nmos błędne  
D. błędnych  
C. błędnym   || błędnem  
B. mos błędnych  
nmos błędne  
N. błędnymi  
Ms. błędnych  
Znaczenia
1. »omylny, fałszywy, niesłuszny, niewłaściwy«
  • – Zdyim iem [wrogom Goffreda] z błędnego rozumu zasłonę. TasKochGoff 219.
  • – Poczelismy w Oyczyste szczere, iego [Orła polskiego] pierze, Obcych ozdob, na piersiach wieszac mu puklerze. Ze opuszczę Lilie, ktore chęcią błędną, Przynieślismy z Paryza, bo natychmiast więdną. PotPocz 3.
  • – Upatrzyła to lubo błędna starożytność, y nie tylko rzetelnemi Pismami, ále omni venerationis testificavit actaex Iove Reges sunt. DanOstSwada I, 142.
2. »grzeszny, źle postępujący«
  • – Nátura násza błędna [...] się w figlách kocha. BirkNiedz 157.
  • – Dobroć mądrego/ y piękne przedsięwzięcie/ záwsze prágnie do siebie drugich przyciągnąć/ złych popráwić/ nákierowáć błędnych. BirkOboz 60.
  • – Nie Wenus łaskawa Spłodziła ją [miłość], lecz lwica na pustyni krwawa, Tygrys, niemiłosierna nad błędnym człowiekiem. ZimSRoks 62.
  • – Pánie [...] Náwróć błędne/ skróć Grzeszniki/ poczyń z nas swe Zwolenniki. KancPol 100.
3. »heretycki, kacerski, odszczepieńczy; pogański«
  • – Synu moy (ty błędny Nieunicie) iesli cię karmić słodkimi słowy grzesznicy będą (w tych liczbie są Odszczepieńcy) nie przestaway z nimi. BirkRus 6.
  • – [W królestwie Józafata] Pogańskiego Obrzędu wywrácáno błędne Synágogi, A skárby, ktore były ná fałszywe Bogi Od Pogan zgromádzone, z Meszkit odbieráno, Zaś miast onych Kościoły Páńskie budowáno. DamKuligKról 253.
  • – [Papież to:] Następca PIOTRA Swiętego, pierwszego Wikaryusza Pańskiego, iego osiadaiący Katedrę: ktory nigdy żadną nie był zarażony Herezyą, ani bałwochwálstwem [...] nie iest błędney nauki Promotorem, Fautorem, owszem Iey Extirpatorem. ChmielAteny II 131.
  • – SMOK [...] Ten iż iest ciáłá silnego y długoletniego, á co większa Szatan w postáci Wężá oszukał Adama y Ewę, Bostwo mu błędni przypisuią Poganie. ChmielAteny I I, 499.
4. »błądzący, błąkający się, zbłąkany; powodujący czyje błąkanie się«
  • – O Argonautách błędnych nábáiáli Siłá Grekowie. TasKochGoff 16.
  • – Neptunus [wziął] panowánie nád wodámi błędnymi morskimi. OvOtwWPrzem 328.
  • – Támeczne [zodiaku] świátłá podług tychże zdánia Astronomow są bárzo w swey świátłości błędne y niestáteczne Często támte świátłá máią przenosiny: gdy się Plánetá z iednego znáku ná drugi przenosi. WojszOr 28.
  • Błędnem Zeglarz Eurom, y nie pewney wodzie Zdrowia, y Fortun wierzy. PotWoj 174.
  • – U I. M. ta iest intencya, áby wieczną u W. M. M. P. [...] ziednał sobie przyiaźń, tym upominkiem w okrąg złoty zebranym [...] Na ktorym nie planety błąkaiące się i błędne labitynty, iáko niektorzy, rysuie; ale stateczne [...] vota. PisMów II 166-167.
  • – W tey drodze y dość błędnym/ á w nieprzyiácielskiey stronie/ dlá wielu zdrad y zásádzek náder w niebespiecznym ciągnieniu nászym/ zá Wodzá mamy Chrystusa Paná. BujnDroga 276.
  • – Krolewic prágnął, áby ktokolwiek życzliwy Podał rękę w ciemnościách błędnych będącemu. DamKuligKról 31.
  • – ERRANT [...] BŁĄKACZ, BŁĘDNY, włoczęga co tám y sam chodzi. DanKolaDyk I, 526.
  • – Iako błędni bez osiedlisk pewnych y domow tułaią się y tym żyią sposobem [Saraceni]. ChmielAteny II 718.
  • – Nie wiem, w ktorą stronę iść mám z błędney mátnie. DrużZbiór 509.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • błędna owca || błędna owieczka:
  • »OWCA, OWIECZKA«
  • miasto błędne:
  • »MIASTO«
  • błęny rycerz:
  • »RYCERZ«
  • błędna droga:
  • błędna planeta:
  • błędna ścieżka:
Związki frazeologiczne

  • włóczyć się jak błędne owce:
  • »OWCA«
Przenośnie
  • Sam Krol potrwożony/ Błędną obraca myśl ná rozne strony.TasKochGoff 25
  • Lecz gdy Phoebus na Zachod obroci Booty I Hespery wznawiały sposobne przymioty Za iakimsis trafunkiem ieden Othomanin Strazy oczy Zmyliwszy by Synon Poganin wszed do miasta w maszkarce płonney niepoznany Sam na gardło odswoich iuz dekretowany Nietak Fałszerz Zopyra łudził błędne oczy Z nosa uszu porznionych, iako ten ochoczy Na własną zgubę trzebien.DrobOpow 14
  • Y tu/ y owdzie rzucáiąc Oczy błędne po stronách/ zkądli się co ruszy/ Lubo chrośnie iászczurká/ lubo list ukruszy/ Od wiatru kołysány/ wszytko się iey [Paskwalinie] roi.TwarSPas 56
Znaczenia niepewne
1, 2, 3 a. 4:
  • Błędny / błądzący. Erraticus [...] Errabundus [...] Erroneus. Kn 35.
  • Błędny, Błąkający się, jrrig jrrend. BierSłowa 6.