Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BALDEKIN

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: BALDEKIN, BALDACHIN, BALDAKIN, BALDACHIM, *BALDACHYN, *BELDAKIN, BELDEKIN, BALDECHIN
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI (supl.), Kn, T, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M.   baldekin ||   baldachin ||   baldakin ||   baldachim ||   beldekin ||   baldechin
D.   beldekina ||   baldakinu ||   baldachinu ||   baldekinu
C.   baldachimu
B.   baldekin ||   baldachin ||   baldachim
N.   baldachynem ||   beldakinem ||   baldekinem ||   baldachinem ||   baldakinem ||   baldachimem ||   beldekinem
Ms.   baldachinie
lm M.   baldachiny ||   baldekiny ||   baldechiny
D.   baldachinów
N.   baldechinami ||   baldachynami ||   baldakinami
Ms.   baldachimach
Etymologia
śr. łac. baldechinus, baldekinus
Znaczenia
»daszek z tkaniny umocowany nad tronem, ołtarzem, łożem lub noszony nad kimś na drążkach na znak dostojeństwa osłanianej osoby«
  • Báldekin złoty rospięty ná sznurze Wisiał drogiemi tkány iedwabiámi. TasKochGoff 422.
  • Báldakin/ v. Ciennik. Kn 13.
  • Insignia zaś victoriae przed nogi I. K. M. v Báldáchinu Zołnierstwo rzuczáło. MerkPol 271.
  • – Nad nią [św. Anną] baldachim nieoszacowany Z klejnotów wszytek noszono ubrany. BorzNaw 49.
  • – Ten Pan [król] [...] ktorego więcey znamy ná koniu, niż ná Thronie, pod Namiotámi niż Báldákinámi... LubJMan 93.
  • – [W kościele św. Jana w Krakowie] Pod beldakinem aksamitnym takimże krzesło stało materyjej bogatej, złocistej, koloru izabellowego, z czwieczkami białymi, srebrnymi. ChrapDiar II 534.
  • – Cesarze pod baldachynámi Stoią, pieknemi swiecąc ozdobami. OblJasGór 151v.
  • – Ten Pan [król] ktorego więcey z-námi na koniu niż na Tronie/ pod Namiotámi/ niż Baldechinámi widzieć... PisMów II 302-303.
  • – Sequebantur tedy damy, wprzód stateczne, znaczne senatorów żony, wszytko godnie wprzód przed ołtarzem kortezyją, potym przed księstwem czynią, i klękają na ziemi niedaleko beldekina. BillTDiar 77v.
  • – Pomieniony kardynał jm., ex opposito tronu siedząc z królewicami ichm., ruszył się ku baldachimu j. k. m. SarPam 138.
  • – [...] Ołtarz takową był wystawiony inwencją. Ná śrzodku Dziedzińca przed Pałacem 4. kolumny, Baldakin bogaty axamitny karmazynowy galonem y frandzlą bogatą przyozdobiony wspierały [...]. GazPol 1735/48, 2 nlb..
  • – Miętki go [króla] łoznik czekał z baldekinem. ChrośAm F2v.
  • – Pani szczęścia [...] Pod Baldachinem Siedzi złotolitym. DrużZbiór 232.
  • Baldakin. Baldekin. Trage-Himmel. Baldichin. dais, baldachin; un poële. T III 20.
Przenośnie
  • Niech się na drugi raz przynajmniej nauczą [Polacy], jako to z pod dziedzicznych baldachinów brać panów na tron prawami opisany.OtwFDziejeCzech 319
  • Káżdy z nich [patriarchów i proroków] nosił ná sobie obraz Messyaszá: ná koniec Márszałek się vkazał Ian ś. za ktorym w też tropy pod báldáchinem ciáłá dziwnie ozdobionym Bog przyszedł.BirkNiedz 36-37
  • Pragnę i nie kontradykuję dobrej mennice, ale obawiam się, aby pod tytułem i baldekinem dobrej, złej się nam nie przyczyniło i prorogowało.AktaKrak III 199
  • Pod Báaldekinem spráwiedliwości, trwa nieporuszenie chwałá Boża.AndPiekBoh 117
Odsyłacze