Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

GRONO

rzecz.
n
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   grono
D.   grona
B.   grono
N.   gronem
liczba mnoga
M.   grona
D.   gron
N.   gronami
Ms.   gronach
Znaczenia
1. »drobne owoce lub kwiaty wyrastające z szypułek na jednej, bezlistnej gałązce«
  • – Miły moj/ jest mi jako grono Cyprowe ná winnicách/ w Engáddi. BG Pnp 1, 14.
  • – Przyszli potym áż do rzeki Eschol/ y urznęli tám gáłąź z gronem jednym jágod winnych/ y nieśli ją ná drążku/ dwá tákże gránatowe jábłká y figi. BG Lb 13, 24.
  • – Bo przed zbierániem winá gdy się puści pąkowie/ á kwiát wyda grono cierpkie jeszcze rostące/ tedy oberżnie látorostki nozámi/ á gáłęzie odejmie y obetnie. BG Iz 18, 5.
  • – Iákoby kto po wonnym Eliziyskim sádzie/ w Kreteńskim w Iesieni chodząc winográdzie: Od wdzięcznych gron zátrzymał chciwy wzrok y rękę/ Ieden tylko Tantalus/ táką cierpi mękę: Trudność między tak wielą mieszaiąc się zbrodni Złym nie być? y tak silu nie zgorzeć pochodni? TwarSLeg 73.
  • – Hámuią wiosłá bluszcze [...] y rozrywáią żagle cięszkimi gronámi. OvOtwWPrzem 132.
  • – Ták też y w winnicach nie kazał zbieráć tych gron/ ktore się między liściem zákryły ábo po ziemi leżáły. StarKaz II, 219.
  • – Winnice lepiey się dostawáią, gdy chłodny, y zimny Sierpien, ná Agrest niektore zrywác, áby inne groná tym prędzey dochodziły, liście tákże zrywáć według wzwyż opisania o Winnicy. HaurEk 111.
  • – Konfekty rożne [...] Agrest w cukrze, Wino w Gronach, w cukrze. CzerComp 5.
  • – Będzie się zdała ona przyrodzona błękitność, ktora się więc na doyzrzałych gronach i sliwach z rana osobliwie pokazuie. SekrWyj 55.
  • – Szczepienie tego wina przyszło z Alwerniy [...] Wino z tych gron robione nazywa się: Czarne wino, alwern albo alwernak. DanKolaDyk I, 157.
  • Grono. 1) eine Traube. [...] grape. T III 422.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • grono winne:
    • – A ná winney mácicy były trzy gáłązki/ á oná jákoby pąkowie wypuszczáłá/ á wychodził kwiát jey/ y dostawáły się jágody gron winnych. BG Rdz 40, 10.
    • Grono winne/ kálinowe/ bzowe. Botryon, Botrus [...]. Racemus [...]. Kn 210.
    • – Przyniosła [...] gron winnych/ bronatno zfárbowánych z rodu. OvOtwWPrzem 332.
    • grono wina albo winne. T III 422.
  • grono kalinowe:
    • Grono winne/ kálinowe/ bzowe. Botryon, Botrus [...]. Racemus [...]. Kn 210.
    • grono kalinowe, bzowe. T III 422.
  • grono bzowe:
    • Grono winne/ kálinowe/ bzowe. Botryon, Botrus [...]. Racemus [...]. Kn 210.
    • grono kalinowe, bzowe. T III 422.
Przenośnie
  • Przeplata on bóg ten wieniec wojenny to gronem szczęścia, to bitwy odmienn[éj], a kto nie zwątpił w przeciwnym poszwanku, ten w drugim obwiódł skroń oliwą szranku.MiasKZbiór 240
  • A ty Wielki Monarcho, takich gron Jagody Które smieią, twey ziemie, zaraszczać Ogrody Ostrem scisniesz bułatem, y Swego się Soku W czarnem Gaur nasyci Avernovem mroku.PotWoj 99
2. »grupa osób, gromada«
  • – Ty [Diano] niewinnego Pánien gornych groná/ Iesteś Azylem w szturmie niebeśpiecznym/ Ty psom rozszárpáć dáłáś Akteoná/ ze ná Cię okiem poyźrzeć śmiał wszetecznym/ W tobie y moiá iedyna obroná/ ze mię pokażesz wizerunkiem wiecznym/ Latom potomnym. TwarSDaf 119.
  • – Iutro [...] kommendant nasz zobfitszym nizeli iest wysłany Gronem kłaniac będzie W MM Panu y Chorągiew nieprzyiacielską rzuci pod nogi. PasPam 91v.
  • Grono. [...] 2) Krone; auserlesene Versammlung. [...] un cercle ou assemblée des plus illustres personnes. [...] grono Panow wielkich; piękne grono Polakow; zacne krwi Polskiey rycerskie grono; liczne szlacheckiey młodzieży grono. T III 422.