Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BAZYLIJKA

rzecz.
ż
Warianty fonetyczne: BAZYLIJKA, *BAZYLEJKA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI (supl.), L (XVIII), SWil, SW

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T, SJP

Formy gramatyczne
lp M. bazylijka  
 
D. bazylejki  
C. bazylijce  
B. bazylijkę  
N. bazylijką   || bazylejką  
Etymologia
z śr. łac. basilicum
Znaczenia
1. bot. »roślina zielna o silnej woni, stosowana w lecznictwie i jako przyprawa, bazylia pospolita; Ocimum basilicum«
  • – MYlą się sprosnie/ ktorzy Ocymum Dioskorydowe/ ktore my Bázyliyką zowiemy/ Tatárką mieć chcą/ te wszystkie skutki ktore są Bázyliyce własne/ nie vważnie przypisuią. SyrZiel 1005.
  • – BAzylia/ ktorą Bázyliyką drudzy miánuią/ troiáką w ogrodziech páńskich widuiemy. SyrZiel 478.
  • Iacobus Holerius vczony lekarz Páryski pisze [...] o iedny[m] Włochu/ w ktoreg[o] mozgu zálągnął się chrobak z vstáwiczneg[o] woniánia Bázyleyki. SyrZiel 481.
  • – Vdáią niektorzy Bázyliykę/ gdzieby miedzy dwiemá kámieńmi byłá tárta/ á w nowy gárniec włożona/ y przez kilá dni ná słońce iárkie wystáwiona/ żeby się on gárniec dobrze rozgrzewał/ po kilku dni/ żeby się mieli Niedźwiadkowie zálągnąć [...] Ale Galenus pisze/ że to báśni. SyrZiel 481.
  • – Pisze Theophrástus [...] że się podczás Bázyliyká przemienia w Mácierząduszkę. SyrZiel 482.
  • – Z suchą Bázyleyką bywa wino przypráwione. SyrZiel 482.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bot. bazylijka ogrodna:
    • – PLiniusz/ krowią Firletkę czyni podobną w skutkách Básiliyce ogrodney. SyrZiel 1301.
  • bot. bazylijka cytrowa:
    • – BAzylia/ ktorą Bázyliyką drudzy miánuią/ troiáką w ogrodziech páńskich widuiemy. Pierwszą/ ktorą zowiemy wielką dla wielkiego y szyrokiego liścia [...] Kwiátu białego/ kłosowátego/ nasienia czarnego. Ziele wszystko pachniące iako Cytryna/ y przeto ią też Bazyliyką Cytrową abo Cytrynową zowią. SyrZiel 478.
  • bot. bazylijka cytrynowa:
    • – BAzylia/ ktorą Bázyliyką drudzy miánuią/ troiáką w ogrodziech páńskich widuiemy. Pierwszą/ ktorą zowiemy wielką dla wielkiego y szyrokiego liścia [...] Kwiátu białego/ kłosowátego/ nasienia czarnego. Ziele wszystko pachniące iako Cytryna/ y przeto ią też Bazyliyką Cytrową abo Cytrynową zowią. SyrZiel 478.
2. bot. »roślina zielna, czyścica drobnokwiatowa; Calamintha acinos«
  • – Drudzy ine ziele polne pachniące/ y kosmáte/ á kształt nieiákokolwiek do Bázyleyki [podobne] máiące bydź chcą/ ále y to źle/ ábowiem y to kwiatki miewa: A Bázylia polna [iesli ma bydź wiara Pliniusowi miana] kwiátu nie niesie. SyrZiel 520.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bot. bazylijka polna:
    • – Tá [zębrzyca] Korzeń ma wielki y soku pełny: Odnożek rzadkich/ ále mocnych y cienkich/ á w środku maiąc sparę [...] iako w Kozłku/ álbo w korzeniu Mydelnice: ktorą też Bázyliyką polną nazywamy. SyrZiel 146.