Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

NIEDŹWIEDŹ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (niedźwiedź, niedźwidź (indeks), miedźwiedź), SXVI (niedźwiedź, miedźwiedź), Kn, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
T (?)

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   niedźwiedź
B. uż. żyw.   niedźwiedzia
N.   niedźwiedziem
liczba mnoga
M.   niedźwiedzie
Znaczenia
1. »herb szlachecki z wyobrażeniem niedźwiedzia«
  • Niedzwiedz Macierzynskiego Domu coz ten znaczy. PasPam 270.
  • – Lew y Niedzwiedz DOMOWI temu kredensuią. PasPam 270.
  • – Mocnym Lwem y Niedzwiedziem kto się pieczętuię Nie zamruzone oko wbitwie pokazuie. PasPam 270v.
2. »drapieżny ssak z rodziny o tej samej nazwie«
  • – Passuię się tedy zowemi myslami iako zNiedzwiędzięm. PasPam 73v.
  • – Był tam niedzwiadek [...] ktorego [...] niedzwiedzie srogo bronili osobliwie iedna wielka Niedzwiedzica. PasPam 176.
  • – Był wszysthek długimi tak iak niedzwiedz obrosły włosami. PasPam 176.
3. »jeden z dwunastu gwiazdozbiorów w zodiaku«
  • – Lwa Niedzwiedz[i]a Pannę przyznac to musięmy In Signis Zodiaci [pomiędzy znakami zodiaku] w kathalog liczemy. PasPam 271v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Poki w niey Niedzwiedz chodzi, nie przedaway skory. PotWoj 139.
  • Szkodaskory przedawac poki Niedzwiedz chodzi. PotWoj 96.
  • (wariant I):
    Kiedy Niedźwiedziá vderzy gáłąź/ tedy ryknie/ á kiedy go drzewo przywáli/ tedy milczy. RysProv V, 5.
  • (wariant II):
    Niedźwiedź srogo ná żołądź ryka: gdy gáłąź spádnié/ milczkiem umyka. KnAd 593.