Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CHORAŁ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: CHORAŁ, KORAŁ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
Kn, T, L (XVII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI


Najwcześniejsze poświadczenie: 1621-1643
Formy gramatyczne
lp M. chorał   || korał  
B. chorał  
N. chorałem   || korałem  
Etymologia
śr. łac. choralis, z gr.
Znaczenia
1. muz. »utwór muzyki kościelnej, jednogłosowy, utrzymany w specjalnym rytmie tonacyjnym, o swobodnej rytmice, wykonywany zespołowo bez towarzyszenia instrumentów«
  • Korał/ chorał/ śpiewánie proste iédnem głosem poważne. vulgò Cantus Gregorianus. [...] Modi Gregoriani [...]. Kn 302.
  • Choráłem zowią/ zwyczáyne y proste śpiewánie/ ktore w sobie tylko ieden tákt ma/ iáko Psalmy ktore w Kościołách spiewáią. GorMuz B.
  • – Pierwszy kompozytor muzyki u Grekow był Mercurius. Tey stároswieckiey reformator był Aretinus Benedyktyn w roku 1024. Ta álbo iest Chorał, ktorą w Churze do Psalmodyi postanowił Grzegorz Papież. Albo Figurał: z not partytur y rożnych muzycznych figur złożona. BystrzInfElem R4.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • chorałam śpiewać || korałem śpiewać:
    • Monophtongus cantus, à duobus, tribus et pluribus homonibus solet cani, nostri dicunt Korałem śpiewáią wszyscy/ ábo wiéle ich. Kn 442.
    • – Biskup tego Miasta [Szambre] na tenczas umarł y chorałem requiem spiewali. SobTDzien 39.
    • – Pleban Rychwalski Pozytyw [...] sprawił [...] gdzie przed tym Chorałem tylko Nabozenstwo Spiewano. KomonDziej 195.
Przenośnie
  • Do IchMciow duchownych. [...] Niejeden bez miłości, prożnych słow chorałem, W uczynkach nic nie mając, czczym dzwoni cymbałem.PotFraszBrück I I, 472
2. indyw. »jedna ze strun lutni poetyckiej, o której mowa w tytule dzieła«
  • – Do czytelnika. Lutniąś wziął w rękę, która-ć w różne tony Zagra, jako jej każą różne strony. Najdziesz tu chorał zwyczajny i czasem Niżej od inszych odezwie-ć się basem, I ekstrawagant wmiesza się. MorszAUtwKuk 4.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • chorałam śpiewować:
    • – Xiądz Plebąn prze lat piącią Pozytyw dosic znaczny [...] dał zrobic Ktorego przed tym nie było tylko prosto chorałem spiewowano. KomonDziej 203.