Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

RYBA

rzecz.
ż
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   ryba
B.   rybę
Ms.   rybie
liczba mnoga
D.   ryb
B.   ryby
Ms.   rybach
Znaczenia
»zwierzę żyjące w wodzie oddychające skrzelami«
  • – Iest ryba/ ktorą zowią łacinnicy Mullus, my barmą. WargRzym 36.
  • – Rozpráwiał też o drzewách/ począwszy od Cedru/ ktory jest ná Libánie/ áż do Hysopu/ ktory wyrasta z ściány: Mowił też o zwierzętách y o ptakách/ y o gádzinách/ y o rybách. BG 1Krl 4, 33.
  • – Począłęm rybę ieść arz wniey okrutnie smak dobry nuz ia ią ieść zem prawie zowego pułmiska Sąm ziadł. PasPam 65.
  • – Prawdá, że go potym żáłował, ále y tam on Krol sczęśliwy: Bo rybę, ktora on Sygnet pożárłá, Rybacy ułowili, do zamku przynieśli, ktorą gdy rozpłatano, ználazł się w Ksieńcu pierścień. GdacPan 82.
  • CALIONYMUS, inaczey URANOSCOPUS, albo Hemoeroceta Niebowid, Astronom, że oko ku Niebu w głowie ma obrocone [...] Galenus Medyk o tey mowi rybie [...] W dzień tylko sypia, a całą noc po morzu buia, żarloczność swoię kontentuiąc połowem ryb. ChmielAteny I 525.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • ryba morska:
    • – Niebowid, wnieboyrzał ryba morska. (uranoscopus) ein See-Fish der immer gen himmel siehet. tapecon, un poisson de mer qui regard toujours au ciel. T III 970.
  • na ryby chodzić:
    • – Dzierzawca zas pomienioney chałupy powinien będzie [...] na ryby chodzic, gdy kazą ze Dworu. KsKasUl I, 377.
  • zool. ryba azjańska:
  • »ryba elops, oszczer«
    • Rybá Azyáńska wyborna/ rybá Grecka z-morzá Kárpatskiego/ náwskrośłuska. Elops [...]. Kn 961.
    • ryba Azyańska; ryba Grecka, vid. Nawskrosłuska. T III 1946.
  • zool. ryba grecka:
  • »ryba elops, oszczer«
    • – Rybá Azyáńska wyborna/ rybá Grecka z-morzá Kárpatskiego/ náwskrośłuska. Elops [...]. Kn 961.
    • – ryba Azyańska; ryba Grecka, vid. Nawskrosłuska. T III 1946.
  • ryba brodata:
Związki frazeologiczne

  • pragnąć czego jako ryba wody:
  • brodzić jak ryba:
    • – Roku 1615. Bosman jeden we Gdańsku, w Motławie tak brodził jak ryba bez molestyej. SzemTorBad 308.
  • ryby przez sen łowić:
  • »oddawać bezwiednie mocz podczas snu«
    • ryby przez sen łowić; w łożku ryby w nocy łowić ins Bett pissen. pisser au lit. T III 1948.
  • w łóżku ryby w nocy łowić:
  • »oddawać bezwiednie mocz podczas snu«
    • – ryby przez sen łowić; w łożku ryby w nocy łowić ins Bett pissen. pisser au lit. T III 1948.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • wielkie ryby małe zrą. grosse Diebe hängen die kleinen auf. les gros poissons mangent les petits. T III 1948.
od przysł.: W odmęcie ryby najlepiej się łowią
  • W tym odmęcie nikt ryb nie nałowi. PasPam 138.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • – Gość częsty i długi/ rychło się sprzykrzy. Gość i rybá trzéciego dniá précz/ nie wart/ cuchnié. KnAd 265.