Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BARĆ

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. barć  
D. barci   || barciej  
B. barć  
Ms. barci  
lm M. barci   || barcie  
D. barci   || barć  
C. barciom  
B. barci  
N. barciami  
Ms. barciach  
Znaczenia
1. »rodzaj ula: dziupla z rojem pszczół w rosnącym drzewie w lesie lub wydrążony otwór dla roju pszczół w takim drzewie; kłoda z wydrążonym otworem dla roju pszczół; skupisko takich uli w lesie«
  • – Koło Barci w Rusczu, w Czernicach, uczynić wielki dozor, może to uczynić wielki pożytek, niechay chłopi pokażą stare barci dworskie, pobrali ye sobie chłopi, y więcey ych maią niźli pan. KoniecATest 220.
  • – Tak niedźwiedź, kiedy z barci spada, Rozjadszy się, to szarpie, to naprzód dopada, Bieży z rykiem do drzewa, które go zrzuciło, Gryzie, zęby w niem topi. ArKochOrl II, 395.
  • – Wczora, kiedyś do wody bydło rano gnała […] jam barć w gaju ciosał. SzlichWierszeWir I 173.
  • Bárć [...] Mellificium sylvestre [...] Alueus in arboribus sylvestribus natura vel arte factus. Kn 14.
  • – Dzienie/ robotá pszczélna w bárci. Kn 165.
  • – Pszczołom Soku na wygniatac zwloskiego kopru y nim w ulach smarowac […] Barci zawierac w Maiu pod Pełniąm. GrodzMisc 108.
  • – Ma tedy pomieniony JMPan Czesznik […] od soli […] Barc, kotłow od słodowin y słodow […] czopowe […] wybierac. DekrŻmud 215 ab.
  • – Jest barć w puszczy […] ktorą na dwor oprzątają. OpisKról 131.
  • – W lesie pod Gołębiewem w sosnowcu i w gaju dębowym jest barci z pszczołami 31. OpisKról 338.
  • – Jest do tego folwarku należący bor z barciami, z ktorych, jako na ten czas nadpustoszonych i nie barzo nasiadłych, dostaje się miodu beczka niespełna. OpisKról 457.
  • Barci áby nie pustoszono, y krádziezą nie vbierano miodu, tákże y samego roiu. HaurEk 60.
  • Barcie, które na gruncie pruślińskim zostają, jm. ks[iędzu] proboszczowi należeć będą. InwKal I 190.
  • – W boru barci 33, jako bartnik opowiedział, w sadzie zaś pańskim psczół pniów 6. InwKal I I, 351.
  • – Ciż smolnicy kontraktem swoim obligantur, aby […] gruntom folwarkowym, lasom, barciom [...] nie szkodzili. InwPuck 126.
  • – Bogáta [żona], w Dom mi wprowádzi dostátki [...] piękna, iák w sośni wysoko bárć głádki [gładkiej]. GorzWol 39.
  • – Drze się niedźwiedź do barci, skosztowawszy miodu, Ślepy, że nań z rusznicą chłop dybie ze spodu. PotFraszBrück I 583.
  • – Nieiaki Vrban Krzyzek [...] idąc przez Las Kiełbaszow trzech Zboyczow nadszedł ktorzy Barc dla Miodu scinali. KomonDziej 106v.
  • – Bór idzie przy granicy nowowiejski [...] pruskiej granicy i ostrowickiej także granicy; w którym jest barci czworo. InwChełm 105.
  • – Dębow [...] i każdego do porządku zgodnego drzewa ani sosny, ktora się zdać może do barci nikomu [...] nie godzi się wycinać. SapMWilkKutrz 318.
  • Barć, ein Bienen Stock. BierSłowa 3.
  • Barć, f. Bienen≈Stock im holen Baum. ruche d`abeilles dans un arbre creux. T III 24.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • barć wyrobiona (sz. zm.):
    • Wyrobionych barci 60 ale czcze, tylko w dziesięciu pszczoły są, pożytku jednak żadnego nie czynią. OpisKról 356.
    • – Są pewne bory do Wawrowic należące, w ktorych lubo dosyć znajduje się barci wyrobionych, iż jednak […] niemało pszczoł poniszczało, nie dostaje się panu dzierżawcy z tego boru […] tylko miodu, ktory się nad expensa na bartnika taxować może fl[orenów] 30. OpisKról 461.
  • barć miodowa:
    • – Także względem barci miodowych płacą fl.[orenów] 24. LustWielk 25.
  • konfekt z barci:
  • »KONFEKT«
  • leśna barć:
    • – Ktoby pszczoły darł, lub w Szlacheckim domu lub w chłopskim; w ulach lub w leśnych barciach […] taki jako złodziey karany być ma. ArtWoj 196.
Przenośnie
  • Fedoro [...] Przez cię barci w sercu mym porobiły pszczoły, Przez cię bywam zasmucon, bywam i wesoły.ZimBSiel 135
  • [Do jezuitów :] Ja […] Waszym się nie przestanę posłuszeństwem kruszyć, Którzy równo z pszczołami oblatując światy, Nie miód, nie cukier, balsam zbierając bogaty, Choć wam go bący i źli wysysają czarci, Wybornych cnót niebieskie zakładacie barci.PotFrasz4Kuk I I, 332
2. »otwór w ulu«
  • – A iżby do głowy, ile kroć trzebá, náyźrzeć się mogło; tákie vle máią mieć w sobie bárć długą ábo dzienią, od wierzchu áż do spodku. OstrorNauka Aiij.
  • – Ták tesz y v bednárskich vlow, nálepić gliny ná spodku rowno ze spodkiem bárciey. OstrorNauka Aiij.
  • Bárć długą do dwu zatworow vczyniwszy […] obwinąć go [ul] plecionem powrosłem słomiánem w koło zrzadká. OstrorNauka Aiiv.