Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

RACHOWAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
Kn, T, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI (?)


Najwcześniejsze poświadczenie: 1632
Formy gramatyczne
rachować  
lp 1. os. rachuję  
3. os. rachuje  
lp m 1. os. rachowałem  
rachując  
rachowano  
Etymologia
niem. rechnen
Znaczenia
1. »obliczać za pomocą dodawania, sprawdzać ilość przez dodawanie; liczyć«
  • – Idziemy tedy w tropie dwadziescia kilku ludzi rachuiąc y z Swoią Czeladz[i]ą kolano z kolanem. PasPam 156v.
  • – Pusciłem im to z łaski [..] Lubom na to kosztu wiele Łozył przez kilka Lat a co turbacey Przeiazdek, zwady, Bitwy, Poiedynkow, tetego nierachuię. PasPam 235v.
  • Rachowałem iednak owe wydatki ktorych narachowało się przez te Lata 40 Tysięcy. PasPam 283.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • z długą liczbą rachować lata:
  • »być starym«
    • – Iak wiele inszych Herbow w Polszcze poginęło [...] A Rawicz z długą liczbą rachuie swe lata I podobno trwać będzie do skonczenia Swiata. PasPam 272v.
Związki frazeologiczne

2. »oceniać wartość czego, szacować co w przybliżeniu«
  • – Zdobycz nasi wielką wzięli wrzędach w srebrach w Namiotach bogatych w Sepetach zas owe specyały wyborne co mogły by drugi Sepet na sto tysięcy rachować one Szable bogate one Anczarki. PasPam 245v.
3. »uwzględniać, włączać przy liczeniu«
Związki frazeologiczne

  • rachować coś na intratę:
    • ~ Aręnda tez wyciągniona Bardzo bo y piotruszkę y kapustę nawet y iaie kokosze rachowano na Intratę. PasPam 226v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Bogáty dobrodzieystw twych nié rachuié: Vrázy swé bárzo czuié. KnAd 36.