Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BARŁÓG

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   barłóg
D.   barłogu
N.   barłogiem
Ms.   barłogu
liczba mnoga
M. uż. nosob.   barłogi
D.   barłogów
N.   barłogami
Ms.   barłogach
Znaczenia
1. »legowisko zwierzęcia; niechlujne brudne a. biedne posłanie człowieka«
  • Barłog/ Substramen [...] Stramentum. Kn 15.
  • – Bark. Brachium, humerus [...] Barłóg. Substramen. SzyrDict 7.
  • – Tak z barłogu chudzinę iako Pana z Puchu Wepchnie do Grobowego Lachezys zaduchu. PotWoj 13.
  • – Nagi człek; nie ma kłow, pazurow, rogu, Nie trzeba nan Lwow, zubrow, y niedzwiedzi, Wilk z lassu, pies mu dokuczy z barłogu. PotSyl 3.
  • – POSCIEL posłanie łoszko, Barłog posłanie proste nieporządne [...] Mowią żartownie leży na barłogu swoim na łóżku pościelą się bawi. DanKolaDyk II, 94.
  • Barłog, eine Streue. BierSłowa 3.
2. »resztki słomy, zgniła mierzwa, odchody«
  • – Zboża żadnego w niej [stodole] nie masz, jeno barłogu trochę. InwKal I 272.
  • – Nozdrza swąd nieznosny/ iako psow zgniłych y śmierdzących wieprzow ze swymi barłogami palonych/ dusi. BujnDroga 162.
  • – Siana, słomy, lnu, konopi i inszych barłogow przy kominie w domu mieć nikomu nie godzi się. SapMWilkKutrz 314.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • barłóg i gnój (sz. zm.):
    • – Prosię dwu Niedzielne/ nie w barłogu y gnoiu/ ale na ochędożnym mieyscu bawiące się iest zdrowe/ y choremu go zażyć nie zawadzi chociaż iuż ziarna zażywa. HercBan 30.
    • – Sień około zła, aż gnojem dziury polepiono i barłogiem pozatykano. InwKal I 102-103.
    • – Pójdźmy do ochędostwa. Ale ach! spuchnąć wszędzie od smrodu potrzeba. Bramy – barłogi i gnoje, ulice – psy zdechłe i ścierwy, podsienia – parowy i doły. MałpaCzłow 202.
3.  przen.  »stan lenistwa, gnuśności, upadku moralnego«
  • – Rozkoszy wasze barłogami są/ w ktorych się walaią ci wieprzowie piekielni. BirkNiedz 121.
  • – Na przyszłą Wielkanoc, gdy Chrystus z niewoli brańce święte wywodzi, padniem w Końskiej Woli, gdzie duchy z pogańskiego otrząsszy barłogu, przy świętych sakramentach ziścim śluby Bogu. TwarSLegK 235.
  • – Obaczcie się [...] grzesznicy/ co w barłogach nieczystości waszych leżycie/ iużeście pognili. StarKaz 42.
  • – Iak wieprz wzwyczaiony Lega w błocie; tak grzesznik w grzechu zanurzony [...] Niechce powstać do Boga z występków barłogu. DamKuligKról 143.
  • – Oczyszczasz wolą z sprosnego nałogu Ze się wyrzeka śmieci y barłogu. ChrośZbiór 17.