Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BARŁÓG

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. barłóg  
D. barłogu  
N. barłogiem  
Ms. barłogu  
lm M. barłogi  
D. barłogów  
N. barłogami  
Ms. barłogach  
Znaczenia
1. »legowisko zwierzęcia; niechlujne brudne a. biedne posłanie człowieka«
  • Barłog/ Substramen [...] Stramentum. Kn 15.
  • – Bark. Brachium, humerus [...] Barłóg. Substramen. SzyrDict 7.
  • – Tak z barłogu chudzinę iako Pana z Puchu Wepchnie do Grobowego Lachezys zaduchu. PotWoj 13.
  • – Nagi człek; nie ma kłow, pazurow, rogu, Nie trzeba nan Lwow, zubrow, y niedzwiedzi, Wilk z lassu, pies mu dokuczy z barłogu. PotSyl 3.
  • – POSCIEL posłanie łoszko, Barłog posłanie proste nieporządne [...] Mowią żartownie leży na barłogu swoim na łóżku pościelą się bawi. DanKolaDyk II, 94.
  • Barłog, eine Streue. BierSłowa 3.
2. »resztki słomy, zgniła mierzwa, odchody«
  • – Zboża żadnego w niej [stodole] nie masz, jeno barłogu trochę. InwKal I 272.
  • – Nozdrza swąd nieznosny/ iako psow zgniłych y śmierdzących wieprzow ze swymi barłogami palonych/ dusi. BujnDroga 162.
  • – Siana, słomy, lnu, konopi i inszych barłogow przy kominie w domu mieć nikomu nie godzi się. SapMWilkKutrz 314.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • barłóg i gnój (sz. zm.):
    • – Prosię dwu Niedzielne/ nie w barłogu y gnoiu/ ale na ochędożnym mieyscu bawiące się iest zdrowe/ y choremu go zażyć nie zawadzi chociaż iuż ziarna zażywa. HercBan 30.
    • – Sień około zła, aż gnojem dziury polepiono i barłogiem pozatykano. InwKal I 102-103.
    • – Pójdźmy do ochędostwa. Ale ach! spuchnąć wszędzie od smrodu potrzeba. Bramy – barłogi i gnoje, ulice – psy zdechłe i ścierwy, podsienia – parowy i doły. MałpaCzłow 202.
3. przen. »stan lenistwa, gnuśności, upadku moralnego«
  • – Rozkoszy wasze barłogami są/ w ktorych się walaią ci wieprzowie piekielni. BirkNiedz 121.
  • – Na przyszłą Wielkanoc, gdy Chrystus z niewoli brańce święte wywodzi, padniem w Końskiej Woli, gdzie duchy z pogańskiego otrząsszy barłogu, przy świętych sakramentach ziścim śluby Bogu. TwarSLegK 235.
  • – Obaczcie się [...] grzesznicy/ co w barłogach nieczystości waszych leżycie/ iużeście pognili. StarKaz 42.
  • – Iak wieprz wzwyczaiony Lega w błocie; tak grzesznik w grzechu zanurzony [...] Niechce powstać do Boga z występków barłogu. DamKuligKról 143.
  • – Oczyszczasz wolą z sprosnego nałogu Ze się wyrzeka śmieci y barłogu. ChrośZbiór 17.