Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

POWIETRZE

rzecz.
n
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1603
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   powietrze
D.   powietrza
N.   powietrzem
Ms.   powietrzu
Znaczenia
1. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Pismo swięte sposob życia takowych ludzi wybornie określa, przyrownywaiąc ie do lotu strzały ktora w powietrzu żadnego nie zostawuie po sobie śladu. Monitor 38.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • burza powietrza || na powietrzu burza (sz. zm.):
    • – Są lekarstwa przystoyne/ y według náuki kościelney przeciw grádom/ y burzom powietrza. SpInZąbMłot 280.
    • Constancius záś Cesarz [mówi]. Wiele tákowych iest, ktorzy zá czárámi się udawszy, burze ná powietrzu czynią. SpInZąbMłot Przedmowa.
    • – W Wielkiey Polszcze, w Woiewodztwie Sędomierskim, Powiecie Opoczyńskim y Radomskim, znagłá powstáłá ná Powietrzu burzá, y niezwyczáyne grády, ktore iáko iákie z Niebá padáły głazy. HaurEk 61.
    • – Mogą [żywioły] pomocą czartowską ná powietrzu y morzu vczynić burze. WisCzar 37.
    • ORAGE [...] Tempestus [...] Procella [...] NAWAŁNOSC fala burza. Burza wielka powstała ná powietrzu wicher szturm záwierucha. DanKolaDyk II, 315.
  • bydlęce powietrze morowe || powietrze bydlęce:
2. »pomór, zaraza«
  • – Byłem na Ukrainie w dobrach swoich, kędy nie wiele zmieszkawszy do Litwy musiałem regres uczynić dla powietrza wkoło grasującego. ZawiszaPam 32.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • powietrze morowe:
    • – Od powietrza morowego záchowywa [wino z kopru]. SyrZiel 394.
3. »klimat, atmosfera«
  • – Z cudzych krajów powróciłem, w których cały czas przepędziłem w alteracyi zdrowia, bo mi powietrze tameczne nie służyło... ZawiszaPam 26.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • powietrze bydlęce:
  • bydlęce powietrze morowe:
  • wolne powietrze (sz. zm.):
    • – Ma też być miejsce obierane dla stajni, gdzieby powietrze dobre, wolne, a nie zacieśnione od smrodów było [...]. DorHipTur 79.
    • – Z takiej tedy ciasnoty i głodu ludzie chorować i umierać muszą; bo objadszy się krup, a wody na to opiwszy, w smrodzie siedząc, wiatr i wolne powietrze niskąd nie dochodzi, umrzeć musi. NiemPam 253.
  • na powietrzu:
  • »na zewnątrz, na otwartej przestrzeni, na dworze«
    • – Tákiey widzenie wiele innych świętych ludzi widziáło/ y głosy słyszeli ná powietrzu. OkolNiebo 30.
Związki frazeologiczne

  • na wolne powietrze:
  • »na zewnątrz«
    • – [...] on [Karol] się tym Czasem wrocił do Gospody Swoiey wymawiaiąc się ze go w Chłopskim domu bardzo teskno było y dlatego chąc z bolescią musiał winisc na wolne powietrze. HistŚwież 117-118.