Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ŻABA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. żaba  
D. żaby  
lm M. żaby  
D. żab  
C. żabom  
B. żaby  
N. żabami  
lpdw M. żabie  
Znaczenia
1. »gatunek pospolitego płaza«
  • – Niech przy swym winie Węgrzyn je z czostkiem słoninę […] Anglik baraninę, Włoch żaby do sałaty, cytryny i figi. PotFrasz5Kuk III 371.
  • – Gdy […] bagniska, rzeki, sadzawki wyschnęły, Dwie żabie upragnione po polach biegały. VerdBłażSet 63-64.
  • – Wydáłá ziemiá ich mnostwo żab/ y były w páłacách krolow ich. BG Ps 105, 30.
  • – Wnijdź do Faraona, a mów do niego: Tak mówi Pan: Wypuść lud mój, aby mi służył. Ale jeźli ty nie będziesz chciał puścić, oto, Ja zarażę wszystkie granice twoje żabami. I wyda rzeka żaby, które wylezą i wnijdą do domu twego, i do komory łoża twego, i na pościel twoję, i do domu sług twoich, i między lud twój, i do pieców twoich, i w dzieże twoje. BG Jk 2 moj 8, 1-3.
  • – Także i te za nieczyste mieć będziecie między płazami, które się włóczą po ziemi, łasica, i mysz, i żaba według rodzajów swoich; I jeż, i jaszczurka, i tchórz, i ślimak, i kret. BG Jk 29-30.
  • Zába/ Rana [...]. Kn 1355.
  • – Ták Kościoł stoi/ iákoby skáłá ná głębokich korzeniach wbita; ktorego wierzchow wáły Heretyckie áni tykáią/ w niziny tylo biią/ […] Z tymże to błotem każecie się nam brácić Pánowie Konfederaci/ z tymi báłwanámi morskimi/ z tymi smrodliwemi káłużámi/ w ktorych wody zdrowey nie mász/ á żab pełno? BirkRus 31.
  • – Słowá dobrego Kácerzom nie dáią Oycowie święci/ przyrownywáią ich psom wściekłym/ wężom/ bazyliszkom/ smokom łuskowátym/ sowom/ krowkom/ ktore w gnoiu gmerzą/; żabom/ muchom/ pluskwom/ ktore poki żyią kąsáią/ gdy zdechną śmierdzą/ trędowátym/ piecom nápalonym/ w ktorych chleby Antychrystowi pieką/ koczkodanom/ máłpom/ páiąkom/ prochnowi/ członkom zgniłym/ iászczurkom/ ktore żywot Kościołá Páńskiego gryzą/ centaurom/ to iest chłopobykom/ puchaczom/ onokrotalom/ ábo bábom z klekotkámi/ cyklopom onym/ ktorzy się w iáskiniách Etneyskich y porodzili y pochowáli. BirkRus 33.
  • – Do Iednego. NIeboże Bábowálczu/ ż ktorąś walczył Bábąm/ Iuż zdycha/ y karm brzydkim ma się dostáć zábom: Ty iey przecie z litośći day Nagrobek táki/ Tu leży krucza stráwá/ miłe żabom smáki. GawSiel B3.
  • – Morze bez wiatrów okręty burzących, Żywot ten nasz bez śmierci, jezioro bez żaby I świat bez chyby byłby piękniejszy bez baby. MorszAUtwKuk 329.
  • – Iuzem tam nieprzebierał iako w domowęm stawie ale co przyniosła [wydra] to bierz. Oprocz iedney zaby bo y te czesto nosiła. PasPam 253.
  • – Dopiero zas impet straciwszy widać ich było lepiey kiedy na zad powracali a w Morze iako zaby wpadali. PasPam 60v.
  • – Gdy pierwsze, będąc Dzieciną, syllaby Iął mowić, a rzekczące przeszkodzą mu żaby. Milczcie. nie czyńcie tego bestye hałasu. Rzekł [Chrystus]. PotPocz 6.
  • – Ledwie rzekł Cyt: […] Choć z świniami w ieziorze, toną iako żaby Rażem spadną Delfickie, z swych trypodow, Baby. PotPocz 6.
  • Żaby z Wężami maią wielką antipatią. PromMed 150.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • żaba drzewna:
    • Żábá drzéwna/ ziélona/ máła. Dryophyta, dryophytes [...]. Calamita [...]. Omnium minima et viridissima. [...] Kn 1355.
    • żábá drzéwna/ ziélona/ [...]. T III 2796.
  • żaba zielona:
    • Żábá drzéwna/ ziélona/ máła. Dryophyta, dryophytes [...]. Calamita [...]. Omnium minima et viridissima. [...] Kn 1355.
    • żábá drzéwna/ ziélona/ [...]. T III 2796.
  • żaba mała:
    • Żábá drzéwna/ ziélona/ máła. Dryophyta, dryophytes [...]. Calamita [...]. Omnium minima et viridissima. [...] Kn 1355.
  • żaba dżdżowa:
    • Żábá dżdżowa/ Diopetes [...]. Kn 1355.
  • żaba wodna:
    • Żábá wodna/ Rana fluuiatilis, rana marina. [...] Rubeta [...] Kn 1355.
  • żaba wielka:
    • Żábá ziemna krostáwa/ wiélka. Bufo [...]. Kn 1355.
  • żaba ziemna krostawa:
    • Żábá ziemna krostáwa/ wiélka. Bufo [...]. Kn 1355.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • ~ Mocą gwałtem wypchnąć/ wyrzucić iák żábę z wierszé. KnAd 512.
  • nie źie żaba wołu choć gębę na niego rozdziewi. prov. T III 2796.
  • – Tak to mowią gdy konia kuią zaba tez podnosi nogę. PasPam 191.
2. »niski człowiek«