Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BANDOLET

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: BANDOLET, *BANDELET
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
T, L (XVII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn


Najwcześniejsze poświadczenie: 1633
Formy gramatyczne
lp M. bandolet  
B. bandolet  
N. bandoletem  
Ms. bandolecie  
lm M. bandolety  
D. bandoletów   || bandeletów  
B. bandolety  
N. bandeletami  
Ms. bandoletach  
Etymologia
fr. bandelette 'pas, wstęga'
fr. bandoulière, bandolière 'pas na broń'
Znaczenia
1. wojsk.  »lekka broń palna, strzelba z krótką lufą używana przez jazdę«
  • – A że się o Bándoletach námieniło/ ktore bárzo krotkie teraz. Dla tegoż mniey przydátne powstáły/ przetoż/ nie będzie się godziło stárszemu/ Pácholiká pod Chorągiew w Szereg przyiąć/ ktoryby Bándoletu ábo Rucznice nie miał/ cztery piędzi sámey rury wzdłuż ráchuiąc. FredKon 4.
  • – Skoczą na nas [nieprzyjaciele] dadzą ognia gęsto z Pistoletow y z Bandeletow. PasPam 157.
  • – Na kozdey prezęncie Officerowie z Szablemi [!] dobytemi iechali Towarzystwo zas Pistolety czeladz bandolety do gory trzymaiąc. PasPam 54.
  • – Przy tyż skrzyni zostało strzelby dwoje, to jest hakownica i bandolet. InwKal I 178.
  • Bándolet der Car[a]biener. WojnaLust 102.
  • – Pan Silnicki miał taki zwyczay, kiedy Pacholcy na Bandoletach ognia krzesali do Tutoniu aze ktory znich wtym nie ostroznie Strzelił togo kazał za nogi uwiązac u Ogona konskiego y po miedzy Woyskiem włoczyc. DrobTuszInf 27.
  • Bandolet, muszkiet krotki. kurze Musquete. mousqueton. T III 21.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bandolet moskiewski:
    • Bandolet Moskiewski gwintowany, z krzosem z poduszeczką. ArchRadziw 1638 79/2, 5.
Przenośnie
  • W tydzień potem pan Dunin z swą kawaleryją Wychodził [...] W kawecanie na koźle, przy nim pistolety Z cukru lodowatego, a zaś bandolety U jego kompanijej z przedniego piernika.EksRokLub 113-114
2. wojsk.  »pas przewieszony przez ramię, podtrzymujący szablę lub ładownicę a. służący do przymocowywania lekkiej broni palnej«
  • – Gwárdya pocztowey czeladzi/ Nie mniey w stroy/ iako w Konie/ y Rzędy się sádzi: Z ramion im srebrosute wiszą Bándolety/ Y z łękow Pietyhorskich włoskie Pistolety. TwarSLeg 67.
  • – Tedy naprzod Vsarze zaswym Pułkownikiem Z wesołym Trąb y surem Piskliwych okrzykiem Trzysta po nich Pancernych szło pod trzema znaki W bandolety y wSwietne przybranych Saydaki. PotWoj 59.