Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

RZETELNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: RZETELNY, ZRZETELNY, ŹRZETELNY
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (rzetelny), SXVI (jest w indeksie), Kn (rzetelny; pod: żywy), T (rzetelny), L, SWil (rzetelny), SW (rzetelny, źrzetelny, retelny), SJP (rzetelny)

Nienotowany w słownikach:

Formy gramatyczne
lp M. m rzetelny  
ż rzetelna  
n rzetelne  
D. m rzetelnego  
ż rzetelnej  
n rzetelnego  
B. m nżyw rzetelny  
ż rzetelną  
N. m rzetelnym  
n źrzetelnym  
lm M. mos rzetelni  
B. mos rzetelnych  
nmos rzetelne  
N. rzetelnymi  
lp D. ż rzetelniejszej  
n rzetelniejszego  
lm M. mos rzetelniejsi  
D. rzetelniejszych  
Znaczenia
1. »zrozumiały, jasny«
  • – Ledwie że mi się przyszło wzrostem trochę wznosić, Az mi źrzetelnym głosem rzeczono: już dosyć. SaadiOtwSGul 188.
  • Rzetelne masz przykazanie o tym podane sobie od Páná Bogá. StarKaz 444.
  • – W tych słowiech słyszysz, ták Ty prostego, ják y Ty zacnego stanu człowiecze, jáko Syn Boży práwie rzetelnymi wyráźnymi y wyrozumiálnymi słowy świádczy, że nieomylnie piekło iest. GdacPan .
  • Rzetelny tedy a zwięzły bardziej niz rozwlekły styl takowej służy materyjej, o której siłę, a rozsądnie mówić potrzeba. LubSArtPol 200.
  • – Pliniusz [...], a wielką w słowach energiją, sens krótki a rzetelny. LubSArtPol 209.
  • – Łcná/ prosta/ rzetelna łaćiná/ prętko ia piąć y náyprostszy moze/ tylko odwagi y sercá trzebá. BujnDroga 275.
2. »sprawiedliwy, zgodny z zasadami, prawy«
  • – Cnotá szczyrość popłacza/ w vczynkách rzetelni Bez obszernych Oráciey káżdy swoie spełni. KochProżnLir 47.
  • – Idzie zá tym (mowi Concilium) że nie tylko grzechy same/ ale też ich te okoliczności/ z ktorych znáczna grzechow roznica pochodzi [...] ták dlá szczerego wyznaniá/ iáko dlá rzetelnieyszego rozsądzeniá y poznaniá/ wyrażone być miaią. BujnDroga 95.
  • – Szczerość prosta w rzetelnym z Przyiaciołmi życiu, Suknia według Intraty, ku ciáłá pokryciu. DrużZbiór 7.
3. »zgodny z prawdą, autentyczny«
  • – Atoż to są świadectwa dowodne, rzetelne, nád Słońce iáśnieysze. LubJMan 135.
  • – Było bajek siła z tej okazji, ale nic pewnego i rzetelnego. SobJListy 577.
  • – Tedy powinien szyper albo jego ludzie im. p. pisarza na najbliższej komorze zostającego o tym zawiadomić; tenże im. p. pisarz na miejsce utopku zjechać i tam rzetelnej tegoż nieszczęścia przyczyny inquirere powinien będzie. InsGór 164.
  • – Chytra niewiasta swego zdradziła męża [...] Lecz przezwisk rzetelnych Nie znajdziesz zdradzicielow i od własnej żony Cale tu bezimienny, kto tak jest zdradzony. KorczWiz 8.
  • – Roztrzaśniemy potym, czy śię w nich znayduią prawem opisane kondycye? a teraz o rzetelną W. Pana upraszam konkluzyą, czy ia źle mowię? KonSRoz 10.
  • OUVERT [...] OTWARTY Człowiek otwartego serca umyslu szczery rzetelny co w uściech to y w sercu maiący. DanKolaDyk II, 321.
  • – ISTNY rzetelny prawdziwy pewny. DanKolaDyk I, 492.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • rzetelny dowód (sz. zm.):
    • – Wytrwać, że Hiszpánia zá dowod rzetelny Będzie miałá, żem nie mogł szczycić sewgo Domu, Zásłániać się miłością, ktora dokończoná, Z smiercią moią wraz skona. CorMorszACyd 121.
    • – Pokazał z rzetelnym dowodem, iż całość Ojczyzny et incolumitatem civium nad swe własne zdrowie przełozył, gdy przez tak ciężkie wojny nan vicaria potestate. AktaKrak III 151.
    • – I jakichże tedy większych i rzetelniejszych potrzeba dowodów? SobJListy 394.
    • – Przywodzi w trzydziestu Geniturach tyle innych przykłádow Sixtus ab Hemminga, ktore wszystkie predykcye rzetelnym były dowodem fałszywego skutku. BystrzInfZup 29 nlb.
    • – Maiąc rzetelne dowody Oycowskiego nieustannego starania Naszego o dobro pospolite, zechcecie wzáiemnie wypełnić przykłádnie y nieomieszkanie, czego po nich miłość Oyczyzny, żarliwość o sławę Narodu, uwaga bespieczeństwa y konserwacyi własney wyciąga. DanOstSwada 30.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • – Nie wiem czy rzetelny przyjaciel przy pełney. JaśDict 117.
4. »solidny, wnikliwy, dokładny, wiarygodny«
  • – Responsu bez odwłoki czekam rzetelnego y on predki barzo proszę. OpalKListy 449.
  • – Iżem tu opisanie rzetelne uczynił na tak rzeczy wiadomą y dobrze obiasnioną nie potrzeba y figury zadney. NarArch 147.
  • – Pan Poseł I.K.M. był zátrzymány/ áby dał tey vstney Cháná I. Mći rozmowy rzetelną Krolowi I. Mći. Relácyą. MerkPol 102.
  • – A ci zaś bajarze, którzy tych bajek narobili [...] a nie dowiedli Grońskiemu, ażeby na drugi raz byli rzetelniejsi w mowach swoich, podciwości nikomu nie biorąc, póki dokumentu rzetelnego nie będą wiedzieć. KsJasUl 936.
  • – Starowolski o iego smierci więcey pisze, czego choć dość rzetelny historyk Długosz nie namienił. NiesKor II 749.
  • – Są proszeni usilnie Ich Mć p.t. Prefektowie w Polszcze i Prusiech znajdujących się typografii, to jest: 1. Krakowskiej Akademickiej [...] 10. Archikonfraternij S. Troycy [...] Aby zebrawszy rzetelną i fusissime opisaną specyfikacyą wszystkich Woluminow [...] raczyli one do mnie przesłać. ZałBibl 1923.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • rzetelna informacja:
    • – Owszystkim od nas dostateczną będziesz miał wiadomość y o dalszych rzeczach rzetelną Informacyią przez [...] Wolskiego. PasPam 151v-152.
    • – Zleciłem był przez List Wm Pana aby był ieszcze pod Interdiktem az do dalszey rzetelnieyszey Informatiey. BujnDroga 95.
  • rzetelna wiadomość:
    • – To tylko nas trochę suspensos reddit, że słychać/ iákoby od kiku Niedziel gęste choroby miáły w nászym woysku pánowáć; O czym iednák nie mamy iescze rzetelney wiádomości. MerkPol 229-230.
    • – Y ten list przytym: Ktory z uprzeymości Dlá rzetelnieyszey Oycom wiadomości Kalinski posłał, gdzie y swoie cheći Oswiadczał, chcąc miec dobro ich w pámięci. OblJasGór 109v.
    • – Po ták rzetelney wziętey wiádomośći, Ieszcze cos Miller z Swoiey wynioslośći W głowie budował. OblJasGór 65v.
    • – Gdy nie odbiorę rzetelnej wiadomości, to się znowu na wojnę turecką angażować przyjdzie. SobJListy 765.
5. »rzeczywisty«
  • – Summa expensy sl. 94 gr. 26, którą odjąwszy od summy generalnej prowentu zostaje rzetelnej intraty folwarku Gronowskiego sl. 152. OpisKról 2.
6. »niezaprzeczalny, dobitny, jednoznaczny«
  • – Niemądrzeby ten o rzeczách sądził, ktoryby máiąc tak rzetelne szczęśćia swego argumentum, Przyiáćiela z zacnego domu pochodzącego [...] z tego weselić sie álbo niechciał, álbo nie umiał. PisMów II 153.
  • – Nie wątpiliśmy o wielkim Iegomośći N. áfekćie przeciwko Jeymośći N. ktory dosyć rzetelnymi znakami przed oczymá káżdego dowodny zostawał. PisMów II 242(252?).
  • – W tym upominku ták rzetelne odbiera dokumenta. PisMów II 254.
7. »o człowieku - taki, na którego można liczyć«
  • – Aby mi po Roku to co Skarszewsky trzyma puszczone było w rzetelną posesią to iest na przyszły S. Ian 1648. OpalKListy 446.
  • EFFICACE [...] (Qui fait son effet.) [...] ON DIT Un homme effcace (qui execute a qu'il promet) Vireffiax. CZŁOWIEK skuteczny rzetelny. DanKolaDyk I, 492.
  • – Człowiek słowny rzetelny. DanKolaDyk .
Znaczenia niepewne
:
  • – Żywy/ v. Czerstwy/ Rzeski/ Swieży/ Rzétélny/ żyiący. Kn 1465.
  • – Rzecz nie áffektuiąca słow y stylu/ y zwyczáyea Oyczyste Heroicum, bez farb y licenciy Poetyckich. W czymli niezwyczáiem y peregrinate słow uraźisz uszy: ńie zaraz potępiay/ ále poyźrzy ná Márgines gdźie masz rzetelną ich Enukleacyą. TwarSLeg 2v.
  • – Ná to tylko ty był záćiągniony [...] żeby wdźięczne gránie/ y głos twoy rzetelny/ Przyozdobił obiad/ y obchod weselny. OvOtwWPrzem 184.
  • – Postáć człeká wzrokiem mogłá bydź poięta/ Nie rzetelnać/ lecz iákby z mármuru záczęta. OvOtwWPrzem 24.
  • – Bogini ołtarzem swym [...] zátrzęsłá: bá ták było wstrząśnienie rzetelne/ ze y wszystkie podwoie zádrżały kośćielne. OvOtwWPrzem 386.
  • – Iest źiele, ktore zowią Palma Christi: ná ktorego liśćiu, wiele liter Zydowskich, ták rzetelnych, że też czásem czytáne bydź mogą, znayduie się. OvOtwWPrzem 400.
  • – Dotąd/ Eneusow wnuk/ prowádżił swą spráwę; z ktorey/ Wenulus/ wźiąwszy rzetelną odprawę/ opuścił Kálidońskie krolestwo. OvOtwWPrzem 581.
  • Rzetelny/ Actuosus, agens. Weykinkes. SzyrDict 395.
  • – Cytryna sáma/ iż ma w sobie rzetelną kwaskowátość/ w tercyánach może trochę záżyć/ osobliwie przed Pároxyzmem/ ábo soku samego/ w ktorym się smáży z cukrem. HercBan 21.
  • – Gdysz iest się nad czym zábáwić z myslámi Miedzy twardemi temi kłopotámi W Klasztor tez kogo przyimowáć z niewoli Zadney rzetelney nie widziawszy woli Krolá Szwedzkiego, sam mozesz rozsądzić Iezeli przez to powinnismy błądźić. OblJasGór .
  • – Ostatni W. Pana punkt dążył do tego, żeby wyćieńczyć tę potrzebę rzetelną dyspensowania Prawa 1717 ktora iest naypryncypalnieysza, to iest: że dla złego zażyćia tego prawa Seymy nie dochodzą. KonSRoz 53.
  • – Z pod Chorągwie do Chorągwie drugiey Towarzyszowi wyieżdżać nie wolno, pogotowin z woyska bez rzetelnego pozwolenia Hetmańskiego. ArtWoj 164.
  • – To iusz kontemp, rebellia y wzgarda Panska rzetelna y lekkie powazanie ustaw Panskich [sc. jazda z drzewem do miasta wbrew zakazowi]. sąd czeniej(???) Niepoprawne zródło 397.