Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BEZOAR

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: BEZOARD, BEZUAR, BESWAR, *BEZEAR, *BEZWARD, BEZOAR, BEZUARD
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. bezuar   || beswar   || bezoar   || bezoard  
D. bezearu   || bezoaru  
B. bezoard   || bezoar  
N. bezoardem   || bezoarem   || bezuardem  
W. bezoarze  
lm M. bezoary   || bezwardy  
D. bezoardów  
B. bezoary  
N. bezuarom  
Etymologia
fr. bézoard, z pers. bâd-sahr
Znaczenia
»okrągły kamień podobny do żółciowego, znajdowany w żołądkach lub jelitach zwierząt, uważany za lek uniwersalny, panaceum«
  • – Kiedy zátrzyma, nádzieiá zdrowia y wyszcia z nieprzespieczeństwá. Tákże też dáwáć Bezoar, Iednorożec, Smárág, sám przez się, ábo przymieszawszy do inszych rzeczy iádom się sprzeciwiáiących. PetrSInst D3.
  • Bezoard biały w Pudełku ieden. ArchRadziw 1638 176, 9.
  • Beswar w srebro złociste oprawny stłuczony. ArchRadziw 1638 64, 15.
  • – Urobiono perspektywę królowi hiszpańskiemu [...], przez którą król chodząc patrzy i widzi niemal wszytkie państwa swoje i gdzie kto co robi. [...]. Ta perspektywa jest z bezearu oryentalnego dziwnie misternie zrobiona. SzemTorBad 302.
  • – Skoro cię młodosc y uroda minie Nie pociągniesz iey zadnem bezoarem. PotSyl 17.
  • – Antimonium [...] iest to [...] lekarstwo skutecznieysze anizeli iednorożeć, bezuar, albo iakakolwiek teryaka, dryakiew, albo i insze lekarstwa. SekrWyj 171.
  • – Wiele ciekawych nakupiłem rzeczy, pomiędzy którymi pałasz staroświecki [...]. Wężowa skóra afrykańskiego rodzaju wężów [...]. Bezwardy orientalne i inne tym podobne curiositates. RadziwHDiar 122.
  • – Jelen pewny rodzay robactwá cierpiąc wewnętrznościách, Wężow iedzeniem salwuie się [...] Potym [...] tegoż iádu pozbywa, przez oczy łzy wylewaiąc, ktore twardnieiąc w kámień BEZOAR zámieniaią się, náprzeciwko wszelkiey truciźnie praesentissimum remedium. ChmielAteny I I, 474.
  • – Prowincya Faristan [...] w Kámień Bezoard z żołądka koz wychodzący, bogáta. ChmielAteny I .
  • Bezoard. Bezoar. besoard. pierre de singe. T III Przydatek, 1.
  • Bezoar. Bezoard-Stein. bézoard. T III 39.
Przenośnie
  • Oyczyznie iuz konaiący stał się [Czarniecki] Poządanym Bezuardem. I szczęsliwie ad Obedientiam Panu przywrocił.PasPam 206v