Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

TRUNEK

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1613
Formy gramatyczne
lp M. trunek  
D. trunku  
B. trunek  
N. trunkiem  
Ms. trunku  
lm M. trunki  
D. trunków  
Ms. trunkach  
Etymologia
niem. Trunk
Znaczenia
»alkohol dobrego gatunku«
  • – Ránom ciętym/ kłotym/ y tłuczonym/ trunek barzo osobliwy wziąwszy […] liścia Belsynowego/ liścia gáiowey miedunki/ álbo Wężownikowego […] po pułgárści. SyrZiel 298.
  • – Tegoż trunku ćwierć łota po kilka używaiąc, bywa pewnym, a doświadczonym ratunkiem Podagrykom, Artetykom, Chyragrykom. SyrZiel 342.
  • – Błonce poprzeczney/ ktora odsierdzie przegradza od inych wnętrzności [...] zbytnie rospiętey/ bárzo vżytecznym trunkiem bywa [miód z kopru]. SyrZiel 394.
  • – To wespoł [...] przez godzin cztery wárzyć: potym przecedziwszy w chłodney piwnicy mieć do używánia y trunku pospolitego. SyrZiel 395.
  • – Komuby w trunku był zadany Arsenik/ to iest złotołusk/ krochmal w wodzie warzony [...] vżywać. SyrZiel 959.
  • – Smáku błáhego/ iednák lepsze do trunku niźli wodá [piwo z otrąb]. SyrZiel 998.
  • – W trunkach drogich/ iako są/ wina/ małmazyie/ alakanty/ muszkatelle/ etc. y wszelki zbytek w każdym stanie [...] ostro pohamować. StarPopr 124.
  • – Biesiádá/ Biesiádowánie powszéchnié/ lédá iákich pérson/ posiédzenie wésołe przy trunku ábo przy potráwách. Compotatio [...] Concoenatio [...] Accubatio epularis amicorum. Symposium [...] Bánkiét splendidiorem apparatum significat. Kn 29.
  • – Antypast suchy do iedzenia/ Promulsidararia [...] Antecoena [...] Gustatio [...] Antypast do picia w trunku. Promulsis [...] Potio ex mulso. Kn 7.
  • – Chlebem choć bágno/ y trunkiem mi wodá/ Wiszowe wąsy/ y trzciniána broda. TwarSDaf 9.
  • – Każdy z tych kuf trunek, może zagrzać żołądek Wmści arczy sztucznie y mozgownicę. AndPiekBoh 46.
  • – Sam [Dilawer] potem trunek wody czysty Za polskie pije zdrowie z farfury złocistej Z świeżej ambry perfumem. PotWoj 198.
  • – A ktoz dzis u nas trzęsie naybardzi Seymikiem? Co wiedziec kto: wziąwszy ´ski, albo od Bracławia Albo się powie z Mozosz, tak siełę rozprawia Przygrzawszy Animuszu, iakiemkolwiek Trunkiem Spytasz go, gdzie się rodzieł? zaraz basarunkiem Potrząsa: zaraz liczy Rotmistrze y Pułki Gdzie służeł: choc za ciurę gdzie skrobał gomułki. PotWoj 61.
  • – Anglikowie [...] iako Ludzie polityczni maią wszelkie Liquory dobre. Gdy tedy Moskwa w Poselstwie iadą to u nich nabiorą tych Trunkow. PasPam 166.
  • – Wszystko było co Człowiek zamyslił trunki dobre osobliwie miody. PasPam 64v.
  • – Przy owym podpiciu co się przypomnie affekt to się ledwie nie łzami koloryzuie trunek. PasPam 75.
  • – Chmiel w Piwnicy iest w posiełku. A zálecon z tego bywa Aługi z Pány porownywa: Gdy chwalebnym wizerunkiem Wszyscy iednym piią trunkiem. KochProżnLir 191.
  • – Polski niegubi nic iák bánkiety Drogie Pászty buczne wety/ Y Málwátyckie trunki/ Winá z Tokáiu Z obcego Alákánt kráiu. KochProżnLir 202.
  • – Gorzałká, trunki gorące, w używániu są bezmiernym. MłodzKaz I, 147.
  • – Naytrudnieysza; tugo, [Dauleta] Przywabic: zeby albo mogł pigułki, albo konfektu, albo zazyc trunku, Zalowi serca mego wbasarunku. PotSyl 38.
  • – Poddani zszedłszy się do karczmy, miasto trunku przystoinego y posiedzenia uczciwego kartami się o piniądze bawią. SprawyCzerUl II, 399.
  • – Starym chłodnieie żołądek dlá tego nápoiu ciepłego pragną, u młodych záś gorętszy chłodnieyszego trunku potrzebuie. TylkRoz 231.
  • – Potrawy ich Czosnek, Cybula, Kapusta, suchar, trunek woda: a od takich Moskal delicyi, (bo więcey ich nie ma) śmierci nie apprehenduie. ChmielAteny II 432.
  • – Kiedy Szalenstwo z Trunku wyciżdanych [wyuzdanych] amorow organki w głowie pomięsza: to tak amanti amenti daway codziennie ośley krwi suszoney. BeimJelMed 417.
  • – OPISANIE oczu ciekawych AKTEONA. Często ciekawe oko szkodę czyni w duszy, Często w niewolne jarzmo wolnego záprzęga, [...] Zdrow dopiero, wnet z niego żebrak, niedołęgá, Choruie, nápiera się, á nie wie, że w trunku, Zámiast lekarstwa bierze, złą śmierć w bassarunku. DrużZbiór 516.
  • – Lepiey gryść suchar y pić wody morskie. Niż przy biszkoktach, y przy trunkach gustownych Ná targowisko przyść ludzi obmownych. [...] Zadná godziná w pracy niewákuie, ten szyie buty, ow suknie nicuie. DrużZbiór 540-541.
  • – Azaliż iedná kropla Krwie Chrystusa w trunku Nam daná, zá grzech Rayski w szczodrym basarunku, Swiat okupić niemogła? DrużZbiór 61.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • – Wiedząc, że na frasunek dobry trunek, melancholią wpół z desperacją pomieszaną alembikową z głowy wybija receptą. GarczAnatFil 627-628.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Koń w dzielności/ Páchołek przy trunku/ Chárt v zaiącá. Iakim się raz pokażą, tákim ie długo rozumieć może. ŻabPol A3v.
  • ~ Trunék odmiéni zdánie i mowę trzeźwiego. KnAd 1178.