Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

KONTUSZ

rzecz.
m
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1615
Formy gramatyczne
lp M. kontusz  
D. kontusza  
B. kontusz  
Ms. kontuszu  
lm B. kontusze  
Ms. kontuszach  
Etymologia
węg. köntös
Znaczenia
»wkładana na żupan długa wierzchnia suknia z rozciętymi rękawami«
  • – Taksa ruchomych rzeczy Kontusz granatowy za fl. 27 Bekieszka za złotych 18. FraszNow 212.
  • Kontusz Wiszniowy Saiowy Barankami birkowemi podszyty. ArchRadziw 1638 79/1, 53.
  • – Krawcy szyią telety kraią złotogłowy Az nich zas brandibury Kabaie kontusze. OpalKSat 100.
  • – Do krola Zołnierze wstępowali in vesto peregrina [w strou cudzoziemskim] posroiwszy się ładnie Zupan z drelichu kontusz także z drelichu. [...] kontusz po kolana y z tąd to był nastał ten stroy krotki y boty z podwiąskami. PasPam 79.
  • – Spoyrzy na mnie z boku niezdałęm mu się do tey konfidencyiey żem był w szarym kontuszu nie ufał mi rozumieiąc że iaki pachołek hołota. PasPam 97.
  • Kontusz czy Togá/ pod nią cudne Rysie [...] Albo też Sobol co z Moskwy tą furą Przywiezion/ dyszy mu [husarzowi] pod Brándeburą. KochProżnLir 50.
  • – Kiedy iuż Chmielnicki gwałtownie następować począł, dlatego rzucali wszyscy owe swoie wymyslne dostatki, [...] Rysie, Zupany Bławatne Kontusze, Pasy Perskie. HistBun 6v.
  • – Będzie báránia opuszká i kontusz, álbo czukay birkámi nie Egipskiemi, álbo Podolskiemi, Wschowskiemi podszyty. MłodzKaz IV, 8.
  • – Zbytki [...] O czymże Polska myśli [...] Żeby im grały trąby, skrzypce i wiole; Żeby po stołach w cukrze piramidy stały I winem, z suchych groznow wspienione kryształy. Już ci niewiasty złotem trzewiki niestoty, Mężowie nim wszeteczne wyszywają boty. Już perły, już kanaki noszą przy kontuszach; Poczekawszy będą je nosili na uszach. PotFraszBrück II 147.
  • – Ieden Korab ná pálcu, á drugi ná grzbiecie, Nosi ten zacny Szláchcic, bo żadnego Zwierzá, Nie mász żeby go oprocz łapci á kołnierzá, Tám sáme tylko rysie, wyglądáią cynki. Pod kontusz nie wszył sobie są y morskie świnki. PotPocz 132.
  • Kontusz popielaty, barakanowy. SzkółRzewGęb 223.
Przenośnie
  • Porwimysz się na trąbe Bożą: wszyscy wcześnie Iemu duchem, nie światu żyimy tu cieleśnie, kto chce żeby Aniołem iego była dusza, Raczey, a nie podszewką, diabłu do kontusza.PotPocz 108