Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PROFES

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, L (XVII w.), SWil, SW, SJP

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   profes
B. uż. żyw.   profesa
liczba mnoga
M. uż. osob.   profesowie
D.   profesów
C.   profesom
N.   profesami
Etymologia
łac. professus
Znaczenia
1.  relig.  »zakonnik po ślubach«
  • – Czego nie wiedząc ábo nie rozumieiąc P. Pleban powiáda/ że tym co czwartego slubu nie máią/ wolno wyniść z zakonu/ poniewasz profesámi nie są/ gdy sie im podoba. SzemGrat 36.
  • – Jezuitom bráć/ áni chowáć/ áni dawáć/ náwet áni biedniey wody bez dozwolenia stárszego y wiádomości nápić nie godzi sie. Stársi zásie intratámi szafuięcy/ ktorzy pospolićie profesowie bywáią/ dáleko bárdziey wtym ręce związáne máią. SzemGrat 39.
  • Profés/ zakonnik co ślub iáwny uczynił. [...] Hieromonachus [...]. Kn 823.
  • Hieromonachus, Gr. Profés. KnŁacPol 349.
  • – Professus. Jáwny. [et] sub. Profés. KnŁacPol 623.
  • – W tym [kosciele] nácya Niemiecka niegdy nabożeństwo swe odpráwowáłá: ále zá Krolá Stepháná Oycom Iezuitom Professom/ náuką y przykłády dobrymi pożytek w duszách ludzkich czyniącymi dány [...]. PruszczKlejn 40.
  • PROFES, PROFESSE [...] PROFES Profeska co Professyą śluby w iákim zákonie czyni. DanKolaDyk II, 391.
  • – Jest Oliwski Profess X. Białobłocki, zacny y barzo rodowity w Prusiech Szláchcic y dawny Indigena. DanOstSwada 26.
  • – [...] jeżeliby śię z Klasztorze nie znalazł Szlachccic, tedy nakazano, żeby z inszego Klasztoru wźiąć teyże reguły Professa lub świeckiego Xiędza z kondycyą żeby uczynił Professyą. ŁubHist 191.
  • Profes, zakonnik co ślub iawny uczynił. angetretener Ordens-Bruder. Profés Religieux qui a fait profession. T III 1621.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dom profesów:
  • »część klasztoru, w której mieszkają zakonnicy po ślubach«
    • – [...] nabożeństwu ktore teraz do tákiey doskonáłości przyszło (z czego niechay będzie Pánu Bogu cześć y chwałá) wielkie pobudki podał [Ks. Skarga] y mieszkáiąc tu cztery láta/ á w kazániach vtáwnie prácuiąc/ dom Professow/ álbo mieszkánie przy ś. Bárbárze [kosciół w Krakowie] Oycom sposobił. BirkSkar 12.
    • – [...] czwartego slubu Professowie (oni co (...) domámi profesow rządzą y rządzić mogą) przysięgáią Bogu i zakonowi. SzemGrat 41.
    • – Pierwey w Domu Professow y w Collegium posługi kuchenne odprawował, á potym do S. Jędrzeia posłany był. NiesKor II 665.
    • – gdy do Nowicyatu, z Domu Professow powracał. nieznaiomy młodzian, drogę mu zaszedszy, nie małą w złocie summę ofiarował. NiesKor II 92.
  • czwartego ślubu profes:
    • – [...] ná to wszyscy czwartego Slubu Professowie [...] przysięgaią Bogu y zakonowi, tegosz dnia záraz po uczynieniu Slubu czwartego, tymi własnymi słowy. SzemGrat 41.
  • profes jakiegoś zakonu (sz. zm.):
  • »zakonnik, który złożył śluby w tym zakonie«
    • – Tegoz Roku Die 11 Juny Sławetna Katarzyna Foxowiczowna a Adama Pawluskowicza Miesczanina [?] y Kupcza Zywieczkiego, Małzonka, przyszedszy w Nawiedziny do Xiedza Pawła Stefana Brzuchanskiego, Prof[e]sa Zakonu Bernardynskiego [...] spadła na doł. KomonDziej 218.
    • – z tey [Ludwiki Leszczyńskiej] był syn Michał Koronowski Profess zakonu Cystercyeńskiego, y corka Angela Zakonnica. NiesKor II 180.
    • – Co się tycze tego, czy był ten Paweł Zakonu S. Dominika Profess, zda mi się bydź nie pewna Długosza relacya. NiesKor II 335.
    • – Długosz [...] powiada, że Henryk Kietlicz zakonu Minorytow, klasztoru S. Jakuba w Wrocławiu profess [...] wstąpił na Arcybikupstwo Gnieźnieńskie. NiesKor II 514.
2.  przen.  »mistrz, nauczyciel«
  • – Tak mu to smakuie to Marsowe Pole Nie Tyro [uczeń] ale Profess iuz iest w iego szkole. PasPam 273v.
Odsyłacze