Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PROFES

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, L (XVII w.), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:

Formy gramatyczne
lp M. profes  
B. profesa  
lm M. profesowie  
D. profesów  
C. profesom  
N. profesami  
Etymologia
łac. professus
Znaczenia
1. relig.  »zakonnik po ślubach«
  • – Czego nie wiedząc ábo nie rozumieiąc P. Pleban powiáda/ że tym co czwartego slubu nie máią/ wolno wyniść z zakonu/ poniewasz profesámi nie są/ gdy sie im podoba. SzemGrat 36.
  • – Jezuitom bráć/ áni chowáć/ áni dawáć/ náwet áni biedniey wody bez dozwolenia stárszego y wiádomości nápić nie godzi sie. Stársi zásie intratámi szafuięcy/ ktorzy pospolićie profesowie bywáią/ dáleko bárdziey wtym ręce związáne máią. SzemGrat 39.
  • Profés/ zakonnik co ślub iáwny uczynił. [...] Hieromonachus [...]. Kn 823.
  • Hieromonachus, Gr. Profés. KnŁacPol 349.
  • – Professus. Jáwny. [et] sub. Profés. KnŁacPol 623.
  • – W tym [kosciele] nácya Niemiecka niegdy nabożeństwo swe odpráwowáłá: ále zá Krolá Stepháná Oycom Iezuitom Professom/ náuką y przykłády dobrymi pożytek w duszách ludzkich czyniącymi dány [...]. PruszczKlejn 40.
  • PROFES, PROFESSE [...] PROFES Profeska co Professyą śluby w iákim zákonie czyni. DanKolaDyk II, 391.
  • – Jest Oliwski Profess X. Białobłocki, zacny y barzo rodowity w Prusiech Szláchcic y dawny Indigena. DanOstSwada 26.
  • – [...] jeżeliby śię z Klasztorze nie znalazł Szlachccic, tedy nakazano, żeby z inszego Klasztoru wźiąć teyże reguły Professa lub świeckiego Xiędza z kondycyą żeby uczynił Professyą. ŁubHist 191.
  • Profes, zakonnik co ślub iawny uczynił. angetretener Ordens-Bruder. Profés Religieux qui a fait profession. T III 1621.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dom profesów:
  • »część klasztoru, w której mieszkają zakonnicy po ślubach«
    • – [...] nabożeństwu ktore teraz do tákiey doskonáłości przyszło (z czego niechay będzie Pánu Bogu cześć y chwałá) wielkie pobudki podał [Ks. Skarga] y mieszkáiąc tu cztery láta/ á w kazániach vtáwnie prácuiąc/ dom Professow/ álbo mieszkánie przy ś. Bárbárze [kosciół w Krakowie] Oycom sposobił. BirkSkar 12.
    • – [...] czwartego slubu Professowie (oni co (...) domámi profesow rządzą y rządzić mogą) przysięgáią Bogu i zakonowi. SzemGrat 41.
    • – Pierwey w Domu Professow y w Collegium posługi kuchenne odprawował, á potym do S. Jędrzeia posłany był. NiesKor II 665.
    • – gdy do Nowicyatu, z Domu Professow powracał. nieznaiomy młodzian, drogę mu zaszedszy, nie małą w złocie summę ofiarował. NiesKor II 92.
  • czwartego ślubu profes:
    • – [...] ná to wszyscy czwartego Slubu Professowie [...] przysięgaią Bogu y zakonowi, tegosz dnia záraz po uczynieniu Slubu czwartego, tymi własnymi słowy. SzemGrat 41.
  • profes jakiegoś zakonu (sz. zm.):
  • »zakonnik, który złożył śluby w tym zakonie«
    • – Tegoz Roku Die 11 Juny Sławetna Katarzyna Foxowiczowna a Adama Pawluskowicza Miesczanina [?] y Kupcza Zywieczkiego, Małzonka, przyszedszy w Nawiedziny do Xiedza Pawła Stefana Brzuchanskiego, Prof[e]sa Zakonu Bernardynskiego [...] spadła na doł. KomonDziej 218.
    • – z tey [Ludwiki Leszczyńskiej] był syn Michał Koronowski Profess zakonu Cystercyeńskiego, y corka Angela Zakonnica. NiesKor II 180.
    • – Co się tycze tego, czy był ten Paweł Zakonu S. Dominika Profess, zda mi się bydź nie pewna Długosza relacya. NiesKor II 335.
    • – Długosz [...] powiada, że Henryk Kietlicz zakonu Minorytow, klasztoru S. Jakuba w Wrocławiu profess [...] wstąpił na Arcybikupstwo Gnieźnieńskie. NiesKor II 514.
2. przen.  »mistrz, nauczyciel«
  • – Tak mu to smakuie to Marsowe Pole Nie Tyro [uczeń] ale Profess iuz iest w iego szkole. PasPam 273v.
Odsyłacze