Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

JEŚĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy gramatyczne
jeść  
lp 1. os. jem  
2. os. jesz  
lm 3. os. jedzą  
lp m 1. os. -(e)m jadł  
jadłem  
(ja) jadł  
3. os. jadł  
ż 3. os. jadła  
lm mos 2. os. jedliście  
3. os. jedli  
lp m 1. os. będę jadł  
lp m 1. os. bym jadł  
jedząc  
Znaczenia
1. »spożywać pokarm«
  • – Chwalili sobie że smaczno y dobrze iedli. PasPam 166.
  • – Byłęm u Szelinga tam iadłęm z nim. PasPam 174.
  • – Krol y iedząc y chodząc y Spiąc tylko otey wydrze myszli. PasPam 254.
  • – Potym iey ieść kazał przynieść tak ci dawał iey [wydrze] pokawałku a ona iadła. PasPam 255.
  • – One srogie pociechy obrociły się w Wielki Smutek, Bo krol przez cały dzięn y nieiadł y niegadał z nikim wszystek Dwor iak Powarzony. PasPam 255v.
  • – Pyta się mnie do czego mam chęć? Powiedziałęm co dacie to będę iadł z wielką ochotą. PasPam 280.
  • – Iak tedy Obaczyli ze Ięm Smaczno y piię y rzeswość dopiero uwierzyli zem sanus mente et Corpore oczym Cyrulik osobliwie bardzo dubitował. PasPam 280-280v.
  • – Wziąwszy chleba y masła ktore zawsze ziaszczem stoi to Smaruią y iedzą to znowu ustaną y robią. PasPam 55v.
  • – Począłem rybę ieść asz wniey okrutnie smak dobry. PasPam 65.
  • – I mowiłęm gdy by mi Głod nay większy był to bym tey ryby nieiadł. PasPam 65.
  • – Pytaią czemusz nie Iesz? [...] iedz. PasPam 77v.
  • – Iatez ieszcze nieiadł. PasPam 83v.
  • Iadł pił dobrze. PasPam 83v.
Związki frazeologiczne

  • jeść się nie godzą:
  • chleb jeść:
  • »żyć cudzym kosztem«
    • – Że by przecię więcey Ieść chleba Szwedzkiego nizeli Dunskiego. PasPam 54v.
2. w bezokoliczniku »to, co się spożywa; jedzenie«
  • – Nawet Szyca mego na Iedwabnym wezgłowiu posadziwszy ustołu Na Srebrnych Talerzach prosto z pułmiskow ieść kładziono. PasPam 123v.
  • – Przyniesiono ieść pięknie zkuchnie krolewskiey wina szumnego co sąm piiał. PasPam 150v.
  • – Ogięn iest, co znac ieść gotowano. PasPam 98.
Związki frazeologiczne

  • dać jeść:
  • »nakarmić«
    • ~ Dano tedy ieść Siła ale zle y niesmaczno. PasPam 164v.
    • ~ Towarzysz zawoła Nie powieday im WPan az nąm dadzą iesc. PasPam 99.
  • dawać jeść:
  • »karmić«
    • ~ Po wsiach po Miastach wszedzie dawano ieść y pić. PasPam 154.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Związki frazeologiczne

  • aboś łyka jadł, abo borys litewski:
  • »masz obstrukcję, zaparcie«
    • – Poplugáwić.Permerdare et permingere, Albinus apud Sipont. Sordida sunt, vt et Merdo apud eundem [...] quasi funem loreum crassum, quo aqua extrahitur, excernere dicuntur ij, qui diutiùs aluum exonerantes desident. Alludit Polonica phrasis: Aboś łyká iadł/ ábo borys Litéwski. Kn 1327.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Chłopska rzecz siłá ieść/ á siłá pić szláchecka. RysProv II, 7.
  • Podź robić. O nié mogęć chodzić. Podźże iéść. Toć muszę leść. KnAd 164.
  • – [...] NOIX [...] ON DIT proverbialement. Celui qui veut manger la noix doit casser le noyau. Qui è nuce nucleum esse vult, frangat nucem. Plaut. PRZYSŁOWIE; Kto chce orzechy ieść trzeba ie zgryść álbo potłuc [...]. DanKolaDyk II, 299.
  • Ciężka boleść/ gdy się chce ieść/ ieszcze cięższa/ kiedy iedzą á nie dádzą. RysProv 16.