Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

POCHWALIĆ

czas. dk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy gramatyczne
bezokolicznik
  pochwalić
czas przeszły
lp m 3. os.   pochwalił
ż 3. os.   pochwaliła
n 3. os.   pochwaliło
lm mos 1. os.   pochwalili ||   pochwaleli
czas przyszły prosty
lp 1. os.   pochwalę
2. os.   pochwalisz
3. os.   pochwali
 
lm 3. os.   pochwalą
tryb rozkazujący
lp 2. os.   pochwal
lm 1. os.   pochwalmy
2. os.   pochwalcie
imiesłów uprzedni
  pochwaliwszy
nieosobowy czas przeszły
  pochwalono
Znaczenia
1. »wyrazić aprobatę, zadowolenie z czego a. dla czegoś«
Rekcja: skąd

  • ~ [...] godna jest pilnej pamięci nauka Arystotelesowa, abyśmy się strzegli i chronili we wszytkich sprawach tego, co jest miło, i rozkoszy, żebyśmy przeciwko rozkoszy od siebie oddalaniu tak śmiali byli, jako oni greccy panowie przeciwko Helenie, którą wielkiemi słowy na urząd pochwaliwszy, na ostatek powiedzieli: Chociajże tak zacna i gładka jest, przedsię jej zaniechać. PetrSEt 361 (285a).
  • ~ Nie bez przyczyny on wierszyk nápisáno: zyw nieznácznie: Ktory wiele ludzi mądrych y zacnych nie iedno pochwalili/ ále się go też y sámi dzierżeli. StarPopr 119.
  • ~ A moja lutnia dołem - lecz spysznieje z deką, Kiedy: "Marszałek przecię pochwalił ją" - rzeką. MorszAUtwKuk 4.
  • ~ Jam nie myślił nigdy o tem, Być Bekwarkiem i Galotem: Takiem sobie w domu gędził, Żebym zły humor odpędził; Zaczym ktośkolwiek jest, panie, Co-ć się tych mych dum dostanie, Choć się afektem rozpalisz I poganisz lub pochwalisz, Nic nie rzekę, choć usłyszę, Bo się w lutni nie podpiszę. MorszAUtwKuk 5.
  • ~ Przysięgam, nie wiem, przysęgam bez grzechu, Skąd cię pochwalić: czy z płaczu, czy z śmiechu? MorszAUtwKuk 83.
  • ~ Co za wesele y okrzyk sprawiedliwych/ gdy ich święte postępki w oczach wszytkich pochwalą? BujnDroga 143.
  • ~ Niepoprawne zródło .
2. »polecić, zarekomendować«
  • ~ abyśmy [...] tak śmiali byli, jako oni greccy panowie przeciwko Helenie, która wielkiemi słowy na urząd pochwaliwszy, na ostatek powiedzieli: Chociajże tak zacna i gładka jest, przedsię jej zaniechać. PetrSEt 361 (285a).
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Cnotę dość pochwalić/ á daley nic. KnAd 84.
Podhasła

POCHWALONY, POCHWALON

im. przym. bier.

Formy gramatyczne
odmiana złożona
lp M. m   pochwaliony
ż   pochwalona
n   pochwalone
lm M. nmos   pochwalione ||   pochwalone
odmiana niezłożona
lp M. m   pochwalion ||   pochwalon
Najwcześniejsze poświadczenie:
1610-1625
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Poki tedy [...] ten ogród moj od ciebie wdzięcznie przyjęt i pochwalon nie będzie, ja [...] ust swoich więcej otworzyć [...] nie będę śmiał. SaadiOtwSGul 10-11.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • niech będzie imię Boskie pochwalone (za coś):
    • – Skonczylismy tedy Rok stary Niech będzie Im Boskie Pochwalone w Mosinach 1659. PasPam 78v.
    • In Iunio id est 21 Chorowałęm periculosissime [bardzo niebezpiecznie] ledwiem s od Fortki wrocił za co niech będzie Im Boskie pochwalone [...]. PasPam 257.
  • niech Bóg będzie pochwalony za coś:
    • Niech za wszystko Bóg będzie pochwalony, i że na nas turbacye dopuścił. [...] W których jeśli Mu się podoba i daléj nas trzymać, niech się dosyć dzieje świętej Jego woli [...]. ZawiszaPam 30.