ESJP XVII i XVIII wieku

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T

Najwcześniejsze poświadczenie: 1696

Formy gramatyczne

liczba pojedyncza

	M.				barometr
					barometer
	D.				barometru
	N.				barometrem
	Ms.				barometrze

liczba mnoga

	D.				barometrów
	Ms.				barometrach

Etymologia

z gr. baros ‘ciężar’ + metron ‘miara’

Znaczenia

»przyrząd wskazujący poziom ciśnienia atmosferycznego«

[Spis rzeczy w gabinecie:] Zegar Angielski y Barometr. ArchRadziw 1721 176/63.
Barométre, s. m. (Barometrum) ein Wetter-Glas, die Schwere der Luft und aus selbiger die künfftige Veränderung des Wetters zu erkennen. Buławka skłanna[!] do poznania letkośći i ćiężkośći powietrza i pogody odmiany; barometer. T I 582.
Barometr iest instrument wynaleziony od Torricellego ucznia sławnego Gallileusza do poznania lekkości y ciężkości powietrza, y pogody odmiany. WyrwGeog 32.
Dla tey iednak rzadkości y gęstości znaczna odmiana nie dzieie się, gdyż ani żywe srebro w barometrach na doł nie opada, tam gdzie leksze, ani się podnosi tam gdzie iest cięższe powietrze [...]. BohJProg I 263.
Dwoma dniami przed trzęsieniem merkuryusz w barometrze znagła y nad zwyczay zniżył się, tegoż dnia o 5 po południu trzęsienie o 3 mile od Lipska, ktore szeroko rozciągało się, osobliwie ku stronie gorzystey około Weimar [...]. BohJProg II 174.
Gospodarz nadto znać pory powinien, aby wiedział, kiedy kosić siano y zbierać żniwo. Do czego nie mogę lepszey dać rady, iako aby starał się mieć znaiomość instrumentow skazuiących y deszcze y susze nadchodzące; te zaś są: Barometr, Hygrometr, etc. BradKniażKal 10.
I ta jest powszechna Teorya wszystkich Barometrów, początki, przyczyny i skutki zawierająca, która dobrze uważona, każdemu mogłoby podać sposob zrobienia i używania Barometru. KniażFol 207.
Przez te tedy podziały, abo różne stopnie wysokości Merkuryusz w górę lub w doł idąc, o przyszłey pogodzie lub niepogodzie i innych odmianach przestrzegać nas będzie. Samo zaś doświadczenie i używanie Barometru każdemu szczegulnieysze w tey mierze poda reguły. KniażFol 211.

Ustabilizowane połączenia wyrazowe

barometr żółciowy:

Barometr żółciowy mosiądzem nabijany. InwWilan 64.

Przenośnie

Wypróżnienia naszego szczególniey potrzebuiące starania się: stolec, moczenie, parowanie czyli transpiracya, i plwanie. Naylepszy sposób utrzymowania ich w porządku, albo też nawodzenia do niego iest trzymać się przepisów, którem dał na rozrządzenie innych leczenia się śrzodków; gdy się tamte pilnie wykonywaią, wypróżnienia, których naywiększa lub naymnieysza regularność iest barometrem, naylepszey lub naygorszey strawności, idą porządnie.TisOnan 157

Więcej cytatów w Korpusie Barokowym

Odsyłacze

Patrz: POWIETRZOMIAR, POWIETRZOMIERZ, CIĘŻKOMIERZ.

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

BAROMETR, BAROMETER

Jak cytować artykuł hasłowy