Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*BONIFRATER

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Warianty fonetyczne: *BONIFRATER, BONIFRATEL
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (bonifrater; bez cyt.), SWil (bonifrater), SW (bonifrater, bonifratel), SJP (bonifrater)

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1669-1677
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   bonifratel
D.   bonifratela
C.   bonifratelowi
B. uż. żyw.   bonifratra
  bonifratela
N.   bonifratelem
liczba mnoga
M.   bonifratry
  bonifrateli
Etymologia
łac. boni fratres 'dobrzy bracia'
Znaczenia
1. »zakonnik reguły św. Jana Bożego«
  • [...] tegosz dnia tu We Lwowie Xsiedza Bonifratela[...] n przedmiesciu zabito wnocÿ. WilczPam 40.
  • Tegoz Wypłaciłem Xdzu kniazyckiemu do Rąk Bonifratelowi przysłanemu od Imci Xdza Przeora Nowogrod. Bonifratelskiego [...] zł 330 od ktorego kwit odebrałem. SapANot 231.
  • Odstąpiony od doktorów (których panowie nadaremnie trzymają nadwornych od przypadku śmierci), wezwał zachwalonego w Łowiczu bonifratra; ten się go wyliczyć[wyleczyć] podjął. Póki rzezał zbolale ciało, prymas, nie czując bolu, wołał: „O, bonus frater!”, gdy mu zaś dojął do żywego, wrzeszczał: „O, malus frater!” KitPam 51.
  • Już były przeszły owe Sławne Woyny Ktorym się niegdyś Swiat zdumiały dziwił Już Seraficzny Zakon był spokoyny Już Karmelowi nikt się nieprzeciwił Już Kaznodzieyski wzrok mniey bogoboyny Oka na Kaptur spiczasty niekrzywił Dawnych niechęci mgłę rozniosły wiatry Szczęśliwe nawet były Bonifratry. KrasicMonach A3.
  • Tchorz szablą Turki płoszy, Siwcowi się marzy: Ze go kwiatem rożanym piękna Lais darzy, A laik Bonifratel z uczonemi Oycy Na katedrze Doktorskiey sprzecza się o Troycy; Owoż co umie trunek, a iakże go nie pić? Dobrze y na godzinę frasunki odczepić. NaruszALuc 9.
2. »dobry opiekun, otaczający braterską troską«
  • Przyiaćiel [tytuł]. KTo wzłey dobie rátuie/ ten iest Przyiaćielem/ A kto zásię w chorobie/ ten Bonifratellem. KochProżnEp 14.
  • na niezapominanie zaś, bo o tym moja panna nigdy nie pomyśli, chyba jej przypominać potrzeba, całuję muszkę moją śliczną, la cousine, la brunette, la moutone, les pieces tremblantes, la duchesse de deux ponts, pajączka - swoim i bonifratella imieniem. Dzieci całuję i pozdrawiam. SobJListy 436.
Znaczenia niepewne
1. albo 2.:
  • Przyjaciel [tytuł]. Tylko byś od przygody przyjaciela chował, Ni węża od dryjakwie? któż by konwersował Ze mną? Bonifrateli tych mażą, tych kąpią, Co do ostatniej nędze i kalectwa wstąpią. Nie chcę mieć przyjaciela od samej przygody, Nie na jeden tylko młyn potrzeba mnie wody. PotFrasz4Kuk I 411.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

BRONIFRATROWIE
rzecz
mos
blp

Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Warianty fonetyczne: BONIFRATROWIE, *BONIFRATELOWIE

Formy gramatyczne
liczba mnoga
M.   bonifratrowie
  bonifratry
D.   bonifratelów
  bonifratrów
C.   bonifratelom
  bonifratrom
B.   bonifratelów
Najwcześniejsze poświadczenie:
1626-1639
Znaczenia
»zakon szpitalny założony przez św. Jana Bożego w Hiszpanii w 1540 roku w celu opieki nad chorymi (również umysłowo), także klasztor tego zakonu albo kościół przy tym klasztorze«
  • Na s. Jana ulicy miała kamienice przeciw bonifratellom wprzecznicy. TrepNekLib 29.
  • Wprzecznicy od Bonifratellow ku Słakoskiey ulicy wCrac[owie] mieszkal naymem. TrepNekLib 50.
  • Zá vmárłych/ ktorzy v tych Bonifratrow vmieráią/ z powinności zakonney ci Zakonnicy odpráwuią ś. Rożáńce/ á Kápłáni Msze ś. PruszczKlejn 32.
  • Summaryusz testamentu Kardynala Mazáryniego [...] Spitalowi Bonifratelow/ 30 tyśięcy żłotych. MerkPol 253-256.
  • Swiádczą ieszcze Kośćioły/ kosztem iego własnym ná chwałę Bogu wystáwione/ iáko w Lublinie v Oycow Jezuitow/ W KALWARYEY Oycow Bernárdynow/ w Zebrzydowicách Bráći Bonifratellom, wespoł y z dźiedźictwem swoim Zebrzydowskim/ dla miłośći Chrystusowey ná wieczne czásy zápisane [...]. DzielKalw 105.
  • OO. Karmalitom bosym konwentu lwowskiego na fortyfikacyę klasztoru ich ziemia lwowska zł. trzysta, także OO. Bonifratellom konwentu lwowskiego zł. trzydzieście u IMci p. Mnichowskiego asygnuje [...]. LaudaWisz21 1671 576.
  • Jeśli mi zaś da P. Bóg w dobrym Wć moją duszę oglądać zdrowiu, obiecałem te tysiąc, które się przy mnie zostały, dać na dobre uczynki, tj. na murowanie oo. bonifratellów [...]. SobJListy 208.
  • Approbácya Fundácyey Bonifratellow Lubelskich, Krásnostáwskich, y Zamoyskich. KonstSejm1677 29.
  • Królestwo ichm. u oo. bonifratellów ranne, wieczorne u Ś. Antoniego nabożeństwo odprawili. SarPam 141.
  • Orzech chyński wielki jeden. Bonifratrom Lwowskim. InwWilan 62.
  • W Krolestwie Polskim znayduie się [...] Bonifratrow Klasztorow 14. Panien Wizytek Klasztorow 4. BystrzInfGeogr K4-K4v.
  • KATALOG KANONIKOW REGULARNYCH KONGREGACYI XIĘŻY y KLERYKOW REGULARNYCH, ZAKONNIKOW, PUSTELNIKOW, KAWALEROW, PANIEN ZAKONNYCH, KAWALEREK, etc. [...] Bonifratrowie albo Ianá Bożego albo Hospitalitatis Zákonnicy. ChmielAteny II 767-768.
  • Trzebać prawi przynaymniey kilku Biskupow zostawić; bo ktożby swięcił kapłanow. Trzeba przecie y Plebanow, ale nie tak wielu, a iako Biskupom tak y Plebanom naznaczyć pensyą z skarbu (: iakoż takż radę niegdy dał Marcin Luter Jerzemu Xiążęciu Saskiemu :) chybaby tylko Bonifratellow y Siostry miłosierne dla opatrowania chorych y wychowania bękarciąt zostawić. JaroszBł 73.
  • Kameduły, Norberty, Cysters[!], Bonifratry, Spadną na cię swym gromem, iak piorun z nad Tatry! ZabłFKrasic 6.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Data ostatniej modyfikacji: 28.04.2026
Autorzy: DA , PK
Data ostatniej modyfikacji: 28.04.2026