Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BUKOWINA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, L (bez cyt.), SWil, SW, SJP

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   bukowina
D.   bukowiny
B.   bukowinę
Ms.   bukowinie
liczba mnoga
B.   bukowiny
Ms.   bukowinach
Znaczenia
1. »las, w którym rosną głównie buki«
  • Buczyná/ v. Bukowiná. [...] Kn 51.
  • Bukowiná/ buczyná/ Faginea silua, arbor, lignum ex Colu. Plin. Ouid. Esculetum, Hor. ὁ φήγινος δρυμὸς: τὸ δένδρον, ξύλον, φήγινον. Kn 52.
  • Ráno prośi Hospodár/ y w zaiem z ochotą Posłá czeka v śiebie: Szablę przy tym złotą Y sztukę Złotogłowu w vpominku przyśle/ Swoy ná chytrym nieáffekt pokrywszy vmyśle. Wprzod wozy w bukowinę wypráwiwszy. TwarSLeg 41.
  • [...] często, gdy złotogrzywym Faeton spoczywał jadący od Eoo na noc do Boota – kiedy wszelka na ziemi spoczywa robota, kiedy wół pracowity oracza znojnego jarzmo składa, kiedy koń z pociągu ciężkiego wyzwolony lubo to smakowitym sianem posila się, lubo to obiadem owsianem – w południe, że tak rzekę, wszedszy w chłodne cienie odzianej bukowiny, nowe tworzył pienie, a fawnowie i sam Pan, więc bożkowie mali, słuchając, ktoby śpiewał, często się pytali, lecz on, na sercu nosząc rany niezgojone, nie powiadał a kończył piosnki zaczynione. WieszczSielGur 35.
  • Czekaliśmy na przeprawę taboru pomienionego i aż o 9 z rana nasze wozy ruszyły się, wojsko zaś aż o pierwszy z południa, gdy się już wszystkie śniatyńskie wozy przeprawili i ichm. tam będący z nami powitali. Mijaliśmy przeprawkę przez bukowinę niedobrą. [...] 10 Wielki trakt szliśmy do rzeki Mołdawy, Bistry, przez dwie przeprawy, przez kawał bukowiny nietwardy, potem przez parowy mil dwie; w lewą na boku widać było cerkiewkę, ku której jmp. wojewoda wileński komenderował 30 koni swoich, i z koronnych dano 30 ludzi. [...] Staliśmy na tymże miejscu mila wielka od Niemca, bo bukowinę objeżdżając trzeba krążyć do niego. SarPam 18-20.
  • Bukowina, buczyna. ein Buch-Wald. une forêt de hêtres. T III 87.
  • Buczyna, bukowina. DudzZbiór 34.
  • Mászći y dáwne do pomsty przyczyny/ Gdy ná Wołoskie poyrzysz Bukowiny/ Gdźie Dźiádá twego Bogu poświęconá Krew wytoczoná. WikTur B2.
2. »buk, pojedyncze drzewa bukowe«
  • Miasteczko bywało na dole i teraz są chałupy, i to był monaster, co teraz jest fortecą. Cerkiew drewniana, bukowina z jednej strony wielka, z drugiej spatium podwórza na 50 kroków może przygrodka przyczynić. SarPam 20.
3. »drewno bukowe«
4. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • Wstąpiłem do Bogá Y do wászey miłości/ áby was tá trwogá Ktora teraz nástáłá/ dáleko miiáłá: Iako żywo ná nászych oycow niebywáłá. Iuż mi też nie dopiero rzeczono te słowá/ Stánisłáwie chcesz sie krzćić/ opleśniáłá głowá: Nieblizu iuż száráńczéy/ y na bukowinie Kiedy nászych pobito/ iużem pasał świnie. KomRyb Biiv.
  • Wszem wobec etc., osobliwie jednak j. wielmożnym, urodzonym, szlachętnym, sławetnym, uczciwym, hospodarowi, kajmakanom, bojarom wielkim i mniejszym, starostom, perkałasom, kapitanom, szlachcie, karałasom, wójtom, pergarom, watamanom, pospólstwu, innym wszelkim jakiegokolwiek stanu i kondycyjej ludziom po miastach, miasteczkach, włościach i bukowinach ziemie mołodawskiej znajdującym się, łaskę naszę królewską. SarPam 15.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

BUKOWINA
rzecz
ż

Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   Bukowina
D.   Bukowiny
C.   Bukowinie
B.   Bukowiną
N.   Bukowiną
Ms.   Bukowinie
liczba mnoga
B.   Bukowiny
Najwcześniejsze poświadczenie:
1603
Znaczenia
1. - nazwa krainy geograficznej
  • 1492. Ian Olbracht syn Káźimirzow: ná Bukowinie ludu niemáło stráćił. PrzewKoś 75.
  • Idą na pamięć z nieszczęsnej nowiny Warna i Sokal, i las Bukowiny, bo tam krwią wnuków pradziadów mogiły oblane świeżo żal swój ponowiły. MiasKZbiór 239.
  • Ználázły się miedzy námi przećiwnego Ich M.PP. Hetmánow zdánia/ ktorzy nie smákuiąc stárszych swych rády/ ięli miedzy żołnierstwo opácznie vdáwáć/ y rożnie/ iedni że nas PP. Hetmáni chcą ná mieśne iátki wydáć/ drudzy że chcą vćiekáć/ trzeći/ że źle rádzą/ bo Tátárom niepodobna vyśdź/ lepieyby przez Prut Bukowiną: záczym ná woysko pádłá niesworá/ y rożne rozumienie/ z tych suspicia y diffidentia o Ich M. PP. Hetmánách/ [...]. SzembRelWej A4v.
  • 1492 IAN OLBRACHT I. syn Káźimierzow/ ná Bukowinie ludu niemáło stráćił/ żył lat 41. Krolował 9. PruszczKlejn 90.
  • Z tego Kunáku die 19. Februarij ruszywszy się, mil sześć wielkich, przez Bukowinę y Troian, drogą węgorzystą nietorowną, y gęstemi lásámi bárdzo trudną, do Seredskiego Tárgu, álbo Seretu Miásteczká, tegoż názwiská rzeczkę blisko Miásteczká przebywszy, sámym wieczorem stánął Jegomość Pan Poseł, y tu o mále prowiantow, y obrokow zástáliśmy. RadzPos 9.
  • Z tąd u Turkow dicterium: Polakow y Ruśmakow sam BOG obroni. Potym w Bukowinie wiele zgineło Polákow ztąd Wierszopisz. - - Ale Szláchta Zgineła w Bukowinie, zá Krola Albrachta. ChmielAteny II 351.
  • Roku 1497. Król z Bratem Alexandrem Xiążęćiem Litt: złączywszy się z Woyskami oboyga narodów poszedł przećiw Turkom, ale zdradzony od Wiarołomcy Stefana Wojewody Wołoskiego, bo ten złączywszy śię z Turkami w leśie zwanym Bukowina, na Polaków zdrada napadł, i wiele nazabijał, sam Król na ten czas schorzały ledwie uszedł. ŁubHist 59.
  • A Wodz przeszedłszy mostem owe brody, Z Woyskiem obroci w prost ku Tyśmienicy, Gdźie skoro spádną podwieczorne chłody, Spoczywá Oboz w swoiey Okolicy, Názáiutrz słońce gdy się wytrze z wody, Idą ná Tlumácz y do Czerlenicy, Ztámtąd się maiąc iuż ku Bukowinie, Ty w práwym boku od Woyská Sniátynie. JabłSWUprow Fv.
  • Las iest Krzewisty przećiw Słońca Wschodu, Ná lgnących błotach máiąc swe Othliská, Przećiwne tyły rozlekł od Záchodu. W iego dolinách ćierpkie opárzyska, Przepráwy ćiężkie y złe do przechodu, Gęstwiná bowiem drogę bárdzo śćiská, Wszystek zárosły y plenny Olszyną, Z dáwnego czásu zowią Bukowiną. JabłSWUprow G.
2. - nazwa miejscowości
  • Z Zamośćia d. d. 18. Nov: 1729. W przeszłą tu Sobotę justyfikowano z dekretu Magistratu tuteyszego trzech Zydow z kompaniey tych ktorzy przed kilką niedzielami zabili byli w Bukowinie pod Tarnogrodem Woyta tamecznego [...]. KurierPol 5.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Data ostatniej modyfikacji: 23.02.2026
Odsyłacze
Patrz: BUCZYNA.
Autorzy: JCh , ER
Data ostatniej modyfikacji: 23.02.2026