Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CZEKOLADA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Warianty fonetyczne: CZEKOLADA, CZOKOLADA, CZEKOLATA, CZOKOLATA, CIOKOLATA, *CZEKULATA, *CYKULATA, *CYKULADA, CYKOLATA, CZYKULATA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (ciokolata, czokolata, czekulata; XVIII), SWil (czekolada, czekulada, czokolada, czekulata, czekolata), SW (czekulada, czekolata, czekulata, czokolada, czokolata, czokulata, cykulata, ciokolata), SJP (czekolada)

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T III


Najwcześniejsze poświadczenie: 1665-1683
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   cykolata ǁ   czekolada
D.   czokolaty ǁ   czykulaty ǁ   czokolady ǁ   cykulady ǁ   czekulady ǁ   czekolady
B.   czokoladę ǁ   czokolatę ǁ   ciokolatę ǁ   cykulatę ǁ   czekolatę ǁ   czekoladę
N.   czokolatą ǁ   cykulatą ǁ   czekoladą ǁ   czokoladą
Znaczenia
»utwardzona masa w formie tabliczki lub napój z kakao, cukru, wanilii, cynamonu i godźików«
  • Ciokolatę jeśli Wć masz, moja duszo, przyślij mi Wć; tylko by garnuszka potrzeba, choćby wziąć ten u M. des Noyers, a taki mu odrobić kazać; także i to drewno do kłócenia albo za- mieszania. SobJListy 49.
  • Wczora oddano mi ciokolatę od Wci serca mego, a dziś nocujemy milę tylko od Bolesławca. SobJListy 59.
  • Między fruktámi znáyduie się Cacao ktorego záżywáią támeczni zá monetę, y z tego robią Cykulatę. ŁubŚwiat 639.
  • GVAXACA Miásto Stołeczne nád rzeką Alwarado nie obmurowáne y niemá nád 2000. mieszkáiących, ále bogáte w hándle z przyczyny rzeki Alvarado defluiduiącey do S. Jana d'Ulva, wsłáwione przytym szácownemi konfiturami y Cykulatą, má swego Biskupa y wiele Konwentow Męskich y Biáłogłowskich. ŁubŚwiat 642.
  • Przydłużaią starym życia, kawa, cykolata, rosuł, według wiersza. ChmielAteny III 504.
  • Całe okręty z Gwantimali tym owocem onerowane bywaią. Miasto monety w wielu tam idzie mieyscach, za ktorą wszelkich Amerykanie nabywaią towarow, daią y za iałmużnę ubogim. Wchodzi w Czekolátę, ktorey Amerykanie y Hiszpani utriusq; sexus wiele piią; ále y w Europie iest w gustownym zażywaniu. Frukt ten rodzi się na drzewie nie bardzo rosłym, ale pięknym; na ktorego wierszchołku z gałązek, niby korona formuie się. ChmielAteny IV 622.
  • Lecz do niey niebierze się czokolada w tabliczkach, lecz Kaukau y Wanylla. SimInf 46.
  • Podobnie y z czokoladą sobie postąp, a dobrą y zdrową żołądkową mieć będziesz wodkę. SimInf 46.
  • Czekam WCP. w sobotę z czokolatą, abym WCP. przeczytał List ubogiego Sardi, dawnego sługi, Matki WCPana, a teraz bardzo potrzebuiącego. KlemMeszListy 87.
  • Bynaymniey, odpowiedział wielki Pangloz; była to w naylepszym świecie, rzecz konieczna, i potrzebna; gdyby był albowiem Kolumbus tey nie zarwarł choroby, która zaraża źrzodło płodu, a często i przeszkadza płodności, (co właśnie w brew się przeciwi zamiarowi natury) nie mielibyśmy ani czokolaty, ani szarłatu. VoltPrzybKandyd 19.
  • Krokiem byłam od szczęścia, kiedy stara margrabina, pierwey metressa moiego xiążęcia, zaprosiła go do siebie na czokolatę; po której w godzinę umarł. VoltPrzybKandyd 47.
  • Między napoiami pożytecznemi trzeba pomieścić Czokoladę, która raczey należy do pokarmów; Kakao ma w sobie samym wiele treści żywiącey, a przymieszanie cukru i korzeni odraża coby mogło mieć szkodliwego iako oleiowate. Czokolada, (mówi P. Lewis,) w mleku gotowana wzięta w mierze, któraby żołądka obciążyć nie mogła, iest wybornem śniadaniem dla osob wyniszczeniu podległym. TisOnan 149.
  • Znam dziecię trzech letnie, które było w ostatnim stopniu tey choroby, opuszczone od swego lekarza, które matka wykierowała, nic mu nie daiąc tylko czokolady po trochu, lecz bardzo często; prawda że nie można dosyć zalecić tego pokarmu niektórym osobom słabym. TisOnan 149.
  • Tak wiele zawsze hultayka czokolaty piiała, że mi aż szare plamy zostały się na twarzy. JuanLib 8.
  • Nazaiutrz ieszcze na łóżku odebrałem zapytanie czegobym życzył: kawy? czekolady? czy herbaty? z uprzedzeniem, żebym nie kazał ludziom moim przybierać się do drogi, gdyż J. X. Kanonik postanowił mię tego dnia zatrzymać u siebie, spodziewaiąc się licznieyszych gości. KossakJKKsiądz 20.
  • Kawy, czekolady, likwory, czy wódki z zakąskami są nałogiem bynaymniey nie potrzebnym, a zdrowiu szkodzącym. KossakJKKsiądz 66.
  • W wigilią tego, gdy taką śmietanę robić chcesz, rozkroi 6. tabliczek czekolady ważącą każda uncyą iedną, czyli dwa łoty, którą naleiesz dobrym kieliszkiem wody, a w niey niech moknie przez noc, aż do rana; rano weż trzy garcy y kwarty trzy mleka, które dobrze przygotuy. AlletzAlb 104.
  • Uymiy potym tego mleka kwaterkę, czyli czwartą część kwarty, w którym rozrob łyżkę iak nayprzednieyszey mąki; wyłoż czekoladę w resztę pozostałego mleka przegotowanego, mieszay to razem przy ogniu; potym przyday tę kwaterkę rozpuszczonego mleka z mąką, a nie ustawy gotować wszystko wraz, aż do przyzwoitey konsystencyi. AlletzAlb 105.
  • Po wyięciu z pieca, przylewaią znowu wody zimney, y mieszaią drewnianemi frulami, które podobne są do tych, co się do czykulaty używaią, tylko są większe, mięszaią zaś tak długo, aż się massa dobrze zapieni. DośwGosp 120.
  • SŁUŻĄCY (niesie na Tacy dwie Filiżanek Czekulady. SchrHorodKom 23.
  • STAROSTA.Zdaie mi się, że to było lat siedemnaście przed konfederacyą Barską. STAROŚCINA. Ale Czekolada ostygnie. STAROSTA.Anno 1750. STAROŚCINA. Jakże się WPannu zdaie Czekolada czy dziś lepsza, czy wczoray? SchrHorodKom 25.
  • Dobrzeby było, áby stan Zołnierski, nikomu nie był lekki, bo w tym stanie, u żadney Nácyi nie byłá lekká służbá, i kto trochę głodu, prágnienia, nie dospánia nocy, potu, mrozu, fátygi i pracy ćierpiećby nie mogł, tenby niech w domu się został, niech w piernatách i pierzynách, á ná dobrych puchowych łábędźiowych miękkich poduszkách się przespał, ábo niech przy kominie ćiepłe piwo, herbáthę, káwy i cykulady nápiia, zá piecem iábłuszká piecze, á ráno ná czczo, dobrą winną polewkę połyka, i żeby przećię chwalić się mogł, iż on w ogniu i w dymie bywa, tedy wedle wygody swoiey, niech kiedy mu się podobáć będźie [...]. KampChwał 107<108>.