Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*CYSTERS

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
T, L (XVIII, bez cyt.), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn


Najwcześniejsze poświadczenie: 1730-1731
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   cysters
D.   cystersa
N.   cystersem
Etymologia
łac. Cistercium 'Cîteaux - miejscowość we Francji, w której założony został pierwszy klasztor cystersów'
Znaczenia
»członek zakonu o regule benedyktyńskiej obostrzonej w duchu odnowy życia monastycznego w XI wieku«
  • Wysłałem Umyslnego z Listem do ImPana Chodzki. [...] Dotegoż annektowałem List od X Cystersa od ImPana Ryły wtymże Interesie pisany. SapADiar 151.
  • W. Wincenty Kadłubek Biskup Krákowski, potym Cysters, dla cudow z Grobu podniesiony. ChmielAteny II 415.
  • Cysters, le citeau. KulUszDyk 17.
  • [...] Meynard był Mnichem Cystersem; co samo potwierdza Balthasar Russovius stary Dźiejopis Inflantski, y wiele innych. Podobieństwo jest, że z Kanonika został Cystersem. Ten Apostoł Inflantski, języka kraju nieco przejąwszy, lud bałwochwalski ná drogę Ewangeliczney práwdy gorliwą pilnośćią nákierował. HylInf 7.
  • Koło tego czasu z wyspy Osel poganie płynącego do Rygi Kapłana Fridericum de Cella Zákonnika Cystersa przejąwszy y ná brzeg sprowadźiwszy, wymyślnemi mękami (drzewca między paznokćie wbijając, y wolnym ogniem piekąc) zámordowali. HylInf 16.
  • Ledwo nas czwarta albo mniej część była, jednak na konie nie wsiadając czekaliśmy, a w tym czasie od Terebunia wielkim pędem przybiegł ksiądz cysters wistycki, do którego plebanii Motykały i Terebuń należy, i opowiedziawszy nam, że takąż inhibicją Bystremu podał, i nam też ją oddał oraz słownie imieniem pasterskim biskupim zaklinał, aby strony wyzwane nie pojedynkowały. MatDiar 848.
  • Cysters zakonnik. Cisterzienser-Mönch. Réligieux de Cîteaux. T III 172.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

CYSTERSI
rzecz
mos
blp

Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON

Formy gramatyczne
liczba mnoga
M.   cystersi
  cystersowie
D.   cystersów
C.   cystersom
N.   cystersami
Najwcześniejsze poświadczenie:
1730-1731
Znaczenia
»zakon o regule benedyktyńskiej obostrzonej w duchu odnowy życia monastycznego w XI wieku, także klasztor tego zakonu albo kościół przy tym klasztorze«
  • Te Dwadziescia Tysięcy ktore mi dali Cystersowie będziemy Aresztować juditialiter. SapADiar 49.
  • [...] miał bráći kilku rodzonych y z nich synowcow z ktorych ieden był Proboszczem Grudziądzkim 1700. á potym opatem Oliwskim zakonu Cystersow. NiesKor II 6.
  • Aż do Fráncyi zászli, do Klasztoru Foniyskiego; gdźie chwalą Cystersowie BOGA [...]. KwiatkowTheatrum 69.
  • Lutecia sama álbo Páryż, nieták miásto iest, iáko świata Compendium. Wielu Zakonow tám początek, iáko to Cystersow, Praemonstratensow, Kártuzow, S. Antoniego: SS. Troycy, ábo też Redemptionis Cáptivorum, y Soc: IESU DrewsWybór E.
  • Cystersowie Pokrzywniccy od Tátarow pobici. ChmielAteny II 411.
  • KATALOG KANONIKOW REGULARNYCH KONGREGACYI XIĘŻY y KLERYKOW REGULARNYCH, ZAKONNIKOW, PUSTELNIKOW, KAWALEROW, PANIEN ZAKONNYCH, KAWALEREK, etc. [...] Cistersi fundowáni R. 1098 liczą Papieżow z swego Zákonu czterech. Vide w Części I. Nowych Aten fol: 672. Katalog Kanonikow Regularnych, Kongr: etc. Cistersi Fulienscy R. 1101. Cistersi sine cucullo R. 1140. ChmielAteny II 767-769.
  • Popasałem w Bartkowicach, mil cztyry, pod którymi byłem w klasztorze o.o. cystersów, gdzie mię tameczny opat ksiądz Wierzbowski cum toto clero dystyngwowanie był rad, odprowadzając mię na spomniany popas. RadziwHDiar 77.
  • Teodor Iáxyc z Ruszcze Woiewoda Krakowski Cystersom Czyrzyckim kupił wieś Rozin u Synowcá swego za parę wołow, sześć łokci sukna, y kilka grzbietow Lisich. ChmielAteny IV 396.
  • Poszła za nim pogoń i rozumiano, że do Wisztyc do klasztoru cystersów doktor uciekł. MatDiar 252.
  • Na roczkach majowych książę kanclerz tak z tymi posesorami, jako i z księżą cystersami wisztyckimi, zastawnikami folwarku Kowerdiak, magno motu agitującą się wygrał moim staraniem sprawę. MatDiar 256.
  • Zdarzyło mi się widzieć z iednym co nie dawno był w Gryszau Opactwie Cystersow w Pruskim Sląsku, gdzie widział małe Wieyskie dzieci ledwo co nad ziemią się czołgaiące, a iuż doskonale w czytaniu umocnione [...]. BielińSpos 21.
  • Sprowadziłes tedy W. K. M, Xdza Commissarza Cistersow do Jaworowa, zleciłes I. Mci. X. Podkanclerzemu Koronnemu M. M. Panu aby był z nim traktował, byłem tesz y ia do tey wokowany sessiey, y mogę powiedziec zesmy tam wielkiey zazyli trudnośći. ZałAChMowy 41.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Data ostatniej modyfikacji: 08.01.2026
Odsyłacze
Patrz: *CYSTERKA, *CYSTERSKA.
Autorzy: DA
Data ostatniej modyfikacji: 08.01.2026