ESJP XVII i XVIII wieku

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, SWil, SW

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T, L, SJP

Formy gramatyczne

liczba pojedyncza

	M.				december
	D.				decembra
	Ms.				decembrze

Etymologia

łac. december, -bris

Znaczenia

»dwunasty miesiąc w roku, grudzień«

[...] dni/ w ktorych zá dawnym y pilnym vpátrowániem y doświádczeniem vstáwicznym ludzkim/ do nieiákiego leczenia/ áni do puszczánia krwie przystępowáć nie trzebá/ dla pámięći ludzkiey snádnieyszey náznáczyć się zdáły. To iest/ w Styczniu dźień 3. 4. 5. 9. y 13. w Lutym dźień 13. 17. 19. w Márcu 13. 15. 16. w Kwietniu 4. y 5. w Máiu 8. y 14. w Czerwcu 6. w Lipcu 16. y 19. w Sierpniu 8. y 16. w Wrześniu 1. 15. 16. w Páźdźierniku 15. w Listopádźie 15. y 16. w Decembrze 6. y 8. dźień. DorHip II M.
Miásto przedtym było pod brzegiem iedney gory Vulkanowey: lecz iż w roku 1542 dniá 26 Decembrá/ iedno ieźioro zákryte w támtey gorze/ przerwawszy ią z kilká stron/ wylało z pędem strászliwym/ y zepsowáło więtszą część onego miástá/ przeto było przenieśione ná insze lepsze mieysce/ dwie mile ztámtąd/ wespoł z Biskupstwem/ y z rádą krolewską. BotŁęczRel I 290.
December Listopad tuczy, a December bije. SymeonMiesiące 27.
[...] Wielcy y Pełnomocny Posłowie WJmc Pan Gninski Wda Chełminski z Towarzyszami będąc w Przeszłym Roku 1671. Decembra 18 Die w Poselstwie na Moskwie [...]. CzartListy 175v.
W oczach nászych WIelki ow Koniuszy W. X. L. Xiążę Bogusław Rádźiwił w Roku 1669. dniá ostátniego Decembra/ zdrow/ czerstwy/ gdy w drodze idąc z Fuziey Kuropatwę ubił/ przed swoimi ią potrząsnąwszy/ rzekł/ czy się ta ptaszyna (moi Panowie) spodźiewała/ że iutrzeyszego nowego roku nie doczeka? nie wyszła krotka godźiná/ y pono mniey/ aż sam nie spodźiewanym paraliżem ruszony ná łonie sługi swego w lektyce rzućiwszy się nágle/ żałosnie w swey Kalwińskiey Haeresiey skonał. BujnDroga 119.
[...] aiuz to było wdecembrze. DrobTuszInf 27.
[...] piszę się Jaśnie Oświeconego Waszej Księci Mci Dobrodzieja z serca sczerze kochającą, wierną sługą, a na całe życie podnóżką Pana mego, ale nie podnóżka, którego tytułu nie dawać Sobie proszę, bo będę rozumiała, że Pan na mnie niesczerze łaskaw MCzapska D. 18 decembra 1744 a Dobrzeniewo CzapMListy 52.
Zrób inspekt szparagow, ażebyś te miał w Decembrze wsadzay korzonki blisko iedne drugich nic ich nie przecinaiąc, tak się staray, ażeby tylko dwa cale ich było w gnoiu a 4. w ziemi. JabłAnnaPorządek 79.
Te łakome Dwory podaią drugą deklaracyę tegoż roku, dnia 4. Decembra, zachodzi i na tę odpowiedź również duia 14. tegoż miesiąca. KurierPet 240<242>.
Venetius o Nowembrze pisze, że Morza zawiera, a o Decembrże Ausoniusi swiadczy, że to był Miesiąć Genialis, to iest rozweselaniu Geniusza służący, w ktorym Saturnalia celebrowali, to iest Swięta takie obchodzili, że Panowie Sługom przez dni kilka do stołow suto zastawionych służyli, ná Ofiarę Saturna Bożka: przytym wzaiemne sobie posyłali upominki, solenne sprawowali bankiety, y igrzyskami zabawiali się. ChmielAteny1755 I 194-195.

Ustabilizowane połączenia wyrazowe

miesiąc december:

[...] szlachetny Jwan Simko, urzędowi ninieyszemu dobrze znaiomy [...] ustnie y dobrowolnie zeznał temi słowy, jz on roku przeszłego, tysiąc szescset siedmdziesiąt siodmego, miesiąca decembra dwudziestego dnia, maiąc przy sobie stronę szlachtę ludzi dobrych, szlachetnych pana Stephana Kierzkowskiego y pana Andrzeia Hruziewicza, ad requisitionem juridicam urodzonÿch jch mos̃ci pana Remiana Suryna, łowczego nowogrodzkiego, y paniey Zophiey z Orzechowa Remianowey Surynowey, łowczyney nowogrodzkiey, małzonkow, był na sprawie y potrzebie we wsi Obychodach, maiętnosci, w woiewodzstwie kiiowskim [...]. KsOw 11v.
[...] item dekretem Najjaśniejszego Stefana Batorego w sprawie JW. Pawiowej Sapieżynej, kasztelanowej kijowskiej, z kniaziem Melcherem Matuszewicem Giedrojciem o czynienie liczby do skarbu JKrMci i z dzierżawy dóbr Mostów, za brata jego Zygmunta Matuszewica, już naówczas zmarłego, w roku tysiąc pięćset osimdziesiąt czwartym, miesiąca decembra trzeciego dnia ferowanym, z metryki W. Ks. Lit. wydanym, tudzież i innymi z metryki W. Ks. Lit. wydanymi, a do osoby kniazia Melchera Giedrojcia regulującymi się dokumentami — demonstrarunt. MatDiar 768.

Więcej cytatów w Korpusie Barokowym

Odsyłacze

Patrz: *GRUDZIEŃ.

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

DECEMBER

Jak cytować artykuł hasłowy