Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

EGZACERBOWAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Warianty fonetyczne: EGZACERBOWAĆ, EKSACERBOWAĆ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SW (egzacerbować)

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, L, SWil, SJP


Najwcześniejsze poświadczenie: 1606-1608
Formy gramatyczne
bezokolicznik
  egzacerbować ǁ   eksacerbować
czas teraźniejszy
lp 3. os.   egzacerbuje
lm 3. os.   egzacerbują
czas przeszły
lp m 3. os.   egzacerbował
n 3. os.   egzacerbowało
lm mos 3. os.   egzacerbowali
imiesłów uprzedni
  egzacerbowawszy
nieosobowy czas przeszły
  egzacerbowano
Etymologia
łac. exacerbare
Znaczenia
»jątrzyć, rozdrażniać, gniewać«
  • Ażeby ich w onem zamieszaniu rekreować mogli i przeciwko nam tym barziej ekscerbować (widząc ich chętliwymi na łup), rzekł do nich: - Pomścijcie się krzywdy Bożej i waszej nad Litwą [...]. NiemPam 75.
  • A że angaryja nasza domowa na sejmie przeszłym o cle nie tylko uspokojona nie jest, ale ustawicznymi skargami i kupiectwy celników tym większą moc bierze, bo i przemyty wyciągają niesłuszne, i kredyta na regestra piszą, i przysięgi srogie barzo, te człowieka egzacerbują. AktaPozn I/1 230.
  • Tak się skonczeła ona audiencija mało co albo nyc nie ubłagawszy Iuckich animuszow, a niektorych ieszcze exacerbowawszy. OssJŻyw 35v.
  • Primum tedy wliscie WMmMPana iest, ze mi nie trzeba było Krola y Kanclerza exacerbowac inconsulto zelo. OpalKListy 432.
  • Kto słyszy przyznać to Snadno moze że nietaką obwinionemu nalezy czynić Iustyfikacyią Nie takiemi exacerbowac Maiestat y Senat Insultami. PasPam 137v.
  • Owi Consiliarii Placentini [doradcy usłużni] ktorzy to zawsze zle Panu Radzili Exacerbowali mu Serce do Lubomirskiego. PasPam 191.
  • Tymi słowami bardzo j.k.m egzacerbował, że onego połajawszy dostało się tego specjału o cztery morele jm. ks. opatowi świętokrzyskiemu, jakoby ich miał wziąć od stołowego dnia wczorajszego i że dwóch z nich nie posłał królowej jm. SarPam 48.
  • [...] woyna ktora naprzod zwykłá práwá y státutá głuszyć, przećiwko własnym Pánom exacerbuie, y do rebellij incentiva podáie. RobWAPróba B3v.
  • Chciał ich Król przez to zwokować od Szweda, lecz Jch bardziey tym excerbował [...]. OtwFDzieje 95-96.
  • Budowałem się z tey exhorty, ktorą tu z Herburtowego Statutu czytano rekomenduiąc konfidencyą, áleć to wierzę, nie do konfidencyi głos, w ktorym WKM przeciwko wiernemu i życzliwemu sobie Senatorowi exacerbowano. DanOstSwada 24.
  • Executores zaboystwa nie maiąc karności, sekretnemi podczas schadzek Swiątecznych sposobami, innych zabiiali Zydow, co ich nie pomale exacerbowało na Rzymianow. ChmielAteny IV 488.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

EGZACERBOWANY

im. przym. bier.
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON

Formy gramatyczne
odmiana złożona
lp M. m   egzacerbowany
Najwcześniejsze poświadczenie:
1666
Znaczenia
»rozjątrzony, rozgniewany«
  • RadziwBAut 205.
  • Trochę się było w Polscze uciszyło ku końcowi roku, tylko że Witemberk egzacerbowany, tym bardziej koło Krakowa w swojej nie ustawał bezbożności. JemPam 167.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Data ostatniej modyfikacji: 26.05.2026

EGZACERBUJĄCY

im. przym. czyn.
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON

Formy gramatyczne
lm D.   egzacerbujących
Najwcześniejsze poświadczenie:
1692
Znaczenia
»jątrzący«
  • A że nam przychodzi słyszeć co równo uszy nasze jako i serca laedit, że IMć ksiądz biskup chełmiński, za nie policzone prace J. Kr. Mci nie kontentując się, tak wiele listów swoich nieuważnych exacerbujących dobroczynnego Pana laedere, ale jeszcze jakieś mandaty na sejm wydaje tym, którzy cum testatione żalu oderwali się panu uważając to, jako jest inauditum et insolens, żeby wiernym poddanym przy honorze pana swego zelare nie wolno było, zlecamy IMć pp. posłom naszym, żeby przy honorze i niewinności pańskiej vitam et sangvinem ofiarowali contra quosvis dobra pospolitego turbatores. LaudaHal24 493.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Data ostatniej modyfikacji: 25.05.2026
Autorzy: DA , AP-Sz
Data ostatniej modyfikacji: 25.05.2026