Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

FAŁDOWAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
bezokolicznik
  fałdować
czas teraźniejszy
lp 1. os.   fałduję
3. os.   fałduje
tryb rozkazujący
lp 2. os.   fałduj
Znaczenia
»układać, zbierać w fałdy, marszczyć, drapować«
Składnia: co

  • Fałduię/ Strio [...]. Kn 171.
  • Fałduię/ Strio [...] Páraukau/ raukszłes darau. SzyrDict 59.
  • Plico Zbieram wespolek, Falduię SłowPolŁac 106v.
  • Twarz więc zawsze przymuskaj, a mydła barskiego Używaj, jeżeli chcesz lica być pieknego. Letnik za sobą fałduj, stąpaj drobniusieńko, Oczy miej jak[by] wryte, moja Anusieńko. WierszForBad 154.
  • Falten den Rock/ fáłdowáć, marszczyć Suknią [...]. ErnHand 272.
  • Falten Fałdowáć WojnaInst 175.
  • — W tym razie z ratusza Mąż nadchodzi. Przy klockach jak niewinna dusza Siedzi pani małżonka, w niej ona pokora, Jakby się powrociła z nieba dziś czy wczora. Głowę krzywi, fałduje nos, dość skąpa w mowie, Kiedy niekiedy słowko — czwaniąc się — odpowie I to z prośbą. KorczWiz 32.
  • Fałdować, plier. KulUszDyk 27.
  • Fałduię co. Fälteln/ in Falten schlagen. plier, godronner, sraiser[!], plisser, rider. froncer; mettre par plis. T III 330.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

FAŁDOWANY

im. przym. bier.
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON

Formy gramatyczne
lp M. m   fałdowany
ż   fałdowana
n   fałdowane
B. ż   fałdowaną
Ms. m   fałdowanym
lm M. nmos   fałdowane
D.   fałdowanych
B. nmos   fałdowane
Ms.   fałdowanych
Najwcześniejsze poświadczenie:
1613
Znaczenia
»ułożony, zebrany w fałdy, marszczony, drapowany«
  • V dołu drobnymi listkámi okryte/ ku wierzchu więtszymi odziane/ máiącym kształt Firlętki álbo Fiołkow białych/ tylko że dłuższe/ á źielonośći ćiemnieyszey/ chropowáte/ nie rowne/ á iákoby fałdowáne y pokurczone. SyrZiel 124.
  • [...] Liśćie okrągłe iáko v Slazu około fałdowáne/ miąszo wykráwáne/ á w tym záś wykráwániu drobno ząbkowáne. SyrZiel 326.
  • Suknia także makowa, białogłowska, fałdowana, stara [...]. InwWiencBęt 92.
  • TA wszary Sukni zawita jest Namiestnicżka nad dolną Stroną, a zowie się Industria (pilnosc) Ta zasię w Złotogłowie, y w fałdowanym oboycżyku y w Wiencu, (ktorąs jusż rozumiem pierwy widział) na miestniczką jest nad Zamkiem błogosławienstwa a nazywa się P. Fortuna. KomPetrozLab L6.
  • 1 myska biała, fałdowana, anniołek na ny pstro malowany. SzumInw 68.
  • 2 fałdowane mysky modre y białę, 2 takiesz same białe. SzumInw 68.
  • 1 karwatka z uskamy, lodowata, a u wirschu fałdowana. SzumInw 69.
  • Kiszki [...] wewnątrz są fáłdowáne álbo zmárszczone [...]. KirchFac 20-21.
  • § 44. od Mesenteryi biorą swoie żyły krwáwe § 64. y 71. suche § 170. 8, y wodniste § 76. wewnątrz są fáłdowáne álbo zmárszczone, idą od práwey dźiury żołądkowey § 29. áż do pośládku, iák iedná fistułá § 21. albo kanáł, krzywo y okrągło; są sześć rázy dłuższe niż człek ktory ie nośi. O Kiszkach. KirchFac 21.
  • Kamizelek białych fałdowanych morowa y grodyturowa [...] 2 ArchRadziw 1745 353, 9.
  • Fałdowany. gefältelt. plié, mis par plis. T III 330.
  • 160. Fáłdowané (plicatum), má fałdy wzdłuż naksztáłt mankietów, np. u wilczéy stopy (alchemilla), Táb. IV. Fig. 2. KlukCzenBot 61.
  • Dwunastnica (intestinum duodenum) iest naybliższa żołądka: do niey pokarm z żołądka przechodzi, z żółcią i cieczą pankreatyczną z swoich naczyń wpływaiącą mięsza się, przerabia i w sok pożywnieyszy zamienia: Część śrzodkowa nazwana kiszka łaknąca (instet: jejunum) ma wewnętrzną błonę znacznie fałdowaną, w którey niezliczona liczba kosmkow włosienkowatych dętych (villi) znayduie się [...]. KlukCzenZool 28.
  • KRYSKI (mesenterim) Tab. II. Fig.1 iest wnętrze szerokie z podwóyney błonki złożone, fałdowane po brzegach, do których ma przyrosły przeciąg kanału kiszkowego cieńszy Tab. II. Fig. 1. c. KlukCzenZool 32.
  • W tey Tablicy XII. dany iest wieniec z kroksztynami, który lub też natychmiast pierwszy powyżey dany zostaie do woli buduiącego, toż się rozumie i o słupach fałdowanych, które dla pokazania są tu położone. VigPorząd 22.
  • Pniaki słupowe należy aby były zawsze okrągłe iako od okrągłego drzewa swóy początek biorące, tudzież gładkie, że drzewo do tego użyte gładko wyrabiane. Mogą też być fałdowane, ile że Grecy dawali słupy fałdowane, dla lepszego po nich ścieku wody. VigPorząd 49.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Odsyłacze
Patrz: *FAŁDOWATY, FAŁDOWNY, FAŁDZISTY.
Data ostatniej modyfikacji: 15.04.2026
Autorzy: WM
Data ostatniej modyfikacji: 15.04.2026