ESJP XVII i XVIII wieku

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, L (leniw), SWil, SW, SJP

Formy gramatyczne

stopień równy

lp	M.	m		leniwy
		ż		leniwa
		n		leniwe
	D.	m		leniwego
		ż		leniwej
	B.	m	żyw	leniwego
lm	D.			leniwych

stopień wyższy

lp	M.	m			leniwszy
	Ms.	m			leniwszym

Znaczenia

1. »opieszały, gnuśny, nieskory do wysiłku lub działania«

[...] trądy [...] nie tylko leniwi nie są [...] ále áż názbyt choć y dármo látáią, bęczą, biegáią, y są in perpetuo motu. OstrorNauka C ij v - C iij.
[...] za Damona Sąsiadka nasza Phyllis była poślubiona? [...] Morson. Dobrze tak na leniwe, a teraz kto inny Tak grzeczną dziewkę uniósł do cudzej dziedziny. SzymSiel 12.
A. En adsum mi Domine? Quid me vis? Nondum diluxit: potes etiamnum duas horas dormire, ante diei exortum: S. I, accende ignem; tu nos vis tam desides & frugi homines reddere quam ipse es [...]. A. Owom ia iest Pánie? A cżegoś chcećie? ieszcżeć dźień nie oświtnął: ieszcze mozećie spáć dwie dobre godźiny/ poki dźień będzie/ [S.] idź że ná mieć ogien podobno nas chcesz ták leniwemi ucżynic/ y ták dobremi Gospodarzámi iákoś sam. PolPar 100-101.
[...] komuś godnieyszemu ten niezwiędły wieniec [...] naznaczyły y dotąd Niebieskie Archiwy Chowaią: a nie tobie Zygmuncie leniwy. PotWoj 205.
Dogonił mię Nuczynski bii się zemną. Odpowiedziałęm Panie bracie Niebardzo bysci Wszec leniwego uznał ale dwa są Impedymenta ieden że tu oboz druga że tu Szable niemam. PasPam 88.
Nie trzeba trąby, bębná, ni kogutá, Obudzi rano leniwych pokuta. DrużZbiór 178.

Ustabilizowane połączenia wyrazowe

leniwe żółwie:

Pisces Ep. naalia [...] leniwe Zolwie. MikSil 47.

Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

(wariant I):
Káżdy leniwy wieszcży. Omnis piger vatem agit. RysProv 27 b.
(wariant II):
Leniwy dwá rázy robi. RysProv 39 b.
(wariant III):
Rącżemu guz ná brzuchu rośćie/ á leniwemu ná grzbiećie. RysProv 64 b.
(wariant IV):
V leniwych záwsze święto. Ignauis semper feriae. RysProv 73 a.

2. »powolny, niespieszny, wolno się poruszający lub przebiegający«

Máśleska ábo Złotogłów [...] Wrzody y bolączki do zágnoienia/ y wokoł zebránia leniwe y twárde zmiękczá/ w ropę obráca/ y otwiera/ z wieprzowym sadłem tluczony/ y plastrowany. SyrZiel 583.
tedy kiedy mu nie będźie miał kto nágániáć/ muśi sám gonić/ á pilnowáć go przytym żeby mu przytym do gonienia przymuszeniu y zásádżenie ganić/ to słowy/ to chlustem: tedy prędko zápomni swego łotrostwá/ y będźie dobry iáko pierwey: á osobliwie źimie dobrze sámowtorego z dobrym psem/ á z dobrym psem/ á leniwszym niż on/ w tropy puscżáć. OstrorMyśl1618 39.
[Moje życie] Lotniejsze niż ptak, jako żółw leniwe, Spokojne jak wiatr albo srebro żywe. MorszAUtwKuk 272.
A oni tez własnie iako Leniuszy [!] od rączego zobrotu porwawszy na opiekę swoię wymordowanego Zwierza iuz niepuszczą asz uszczfaią y prędzey się obłowią nizeli ow co im go podał wobrot. PasPam 278.
Tu Ceres pożegnáwszy Mátkę, cále w drogę Puſzcza się; lecz leniwą názbyt czuie nogę. Lotne smoki záćina, chcąc by się wydáłá Sycylia, choć ieſzcze z Idy nie ziecháłá. ClaudUstHist 33.
Achilles [...] krwią Troiáńskie zewząd zleie niwy: Y w rzekach gęstym trupem bieg czyni leniwy. ClaudUstHist 110.
Ten obrot od wschodu ku zachodowi Xiężyca codniowy iest leniwszy nad słońce minutámi 43. BystrzInfAstron ?.

3. »tchórzliwy, bojaźliwy«

Quid istuc hominis est? [...] Est [...] timidissimus [...] oppidi [...]. Coż to iest zá mąż? [...] ná leniwszy [...] w tym mieśćie. PolPar 103-104.

Związki nieprzyporządkowane do znaczeń

Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

Konia chromego/ Psá leniwego/ Chłopá piiánego. Iednákie pożytki záwsze. ŻabPol A3v.

Więcej cytatów w Korpusie Barokowym

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

LENIWY

Jak cytować artykuł hasłowy