Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CZCZO

przysł.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Warianty fonetyczne: CCZO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Formy gramatyczne
  czczo
Znaczenia
»bez uprzedniego spożycia pokarmu; z pustym żołądkiem; na pusty żołądek«
  • Czczo wchodźić. PetrJWod 40.
  • Ungessen trzezwy/ ćcźo/ ćcźy jejunus. KusWeg M4v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • na czczo:
    • »na pusty żołądek, bez uprzedniego spożywania pokarmu«
    • [...] kłádź ná czczo po iedney w gardźiel koniowi [...]. DorHip II Nv.
    • Albo ná cżcżo będźiesz pił/ ziedz pierwey kąsek chlebá. VolcDial 107.
    • Dycháwice z źimney przyczyny leczy/ Ięczmień ták długo wárząc/ áż oná wodá zgęstnieie/ potym korzeń Omanowy miáłko vtárty w niey wárzyć/ y to ná czczo y ná noc po dobrym trunku ciepło pić. SyrZiel 60.
    • [...] ktorego dniá cżłowiek ná cżcżo másło ie álbo cżosnek/ tego dnia może się trućizny nie bać. RysProv Lv.
    • Czczy/ aliter, v. [...] Ná czczo. Kn 98.
    • Dla tegoż w lekárstwách tego przestrzegamy/ áby ie chorzy ná czczo bráli. PetrJWod 26.
    • A już czwarta z południa, wszyscy się najedli/ Sam tylko Osman na czczo [...]. PotWoj1924 136.
    • [...] zádawác koniowi, w piervvszy dźień zráná ná czczo, w drugi dżień ná noc. HaurEk 46.
    • Na cóż się tak kwapić? Jeszcze na czczo, lepiej się było wódki napić [...]. PotFrasz2Kuk II 488.
    • Sáturnus czásem żyie, lubo nie dla áppetytu, dwánaście dorocznych Mieśięcy ná czczo połknie [...]. AndPiekBoh 144.
    • czczy/ na czczo nüchtern. KellGram 232.
    • [...] dawáć się ma ná czczo puł kieliszká dla słábszych, dla mocnieyszych więcey. PromMed 201.
    • [...] przecedźiwszy piy na czczo [...]. CompMed 218.
    • Z iákiey przyczyny ná czczo Kommunią S. bráć mámy [...]. NewOzd 159.
    • Zeby nie ná cżcżo szli, Páńskim cżęstuie Sniadániem [...]. KwiatkowTheatrum 11.
    • "Na czczo" nigdy nie wychodzić, ale się rosołu napić [...] ChmielAteny III 453.
    • [...] poł kwarty iey na czczo, bądź samey, bądź ocukrowaney piiąc, stolcami purguie. BiretWiad 15.
    • Co wszystko gdym rozważył, dorozumiewałem się że to był skutek złey żołci, y materyi kleiowatey; żebym więc uprzątnął zawady z pierwszych drog, y poruszył humory spakowane w ielitach niższey żołądka części: przepisałem ażeby na womit wziął naczczo ex Hypecaquana et sale Policreste tudzież Ftyzantę ex radicibus Cycorrei et graminis do picia, ostrzegłszy według potrzeby iakich ma pokarmow używać. ListDokt 2.
    • [...] kąpał się na czczo o godzinie osmey co drugi dzień. TisOnan 114.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

NA CZCZO
ndm.

Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Warianty fonetyczne: NA CZCO, NA CCZO

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
Znaczenia
»bez uprzedniego spożywania pokarmu, na pusty żołądek«
  • [...] kłádź ná czczo po iedney w gardźiel koniowi [...]. DorHip II Nv.
  • Albo ná cżcżo będźiesz pił/ ziedz pierwey kąsek chlebá. VolcDial 107.
  • Nie zże też, y ten się opátrzył, przećiwko powietrzu záráżonemu, gdy nácczo nie wynidżie z domu, piwá grzanego z másłem, niechay przynamniey záżyue, ktore bárzo dobre iest. PetrSInst C3v.
  • Dycháwice z źimney przyczyny leczy/ Ięczmień ták długo wárząc/ áż oná wodá zgęstnieie/ potym korzeń Omanowy miáłko vtárty w niey wárzyć/ y to ná czczo y ná noc po dobrym trunku ciepło pić. SyrZiel 60.
  • [...] ktorego dniá cżłowiek ná cżcżo másło ie álbo cżosnek/ tego dnia może się trućizny nie bać. RysProv Lv.
  • Czczy/ aliter, v. [...] Ná czczo. Kn 98.
  • Dla tegoż w lekárstwách tego przestrzegamy/ áby ie chorzy ná czczo bráli. PetrJWod 26.
  • A już czwarta z południa, wszyscy się najedli/ Sam tylko Osman na czczo [...]. PotWoj1924 136.
  • [...] zádawác koniowi, w piervvszy dźień zráná ná czczo, w drugi dżień ná noc. HaurEk 46.
  • Na cóż się tak kwapić? Jeszcze na czczo, lepiej się było wódki napić [...]. PotFrasz2Kuk II 488.
  • Sáturnus czásem żyie, lubo nie dla áppetytu, dwánaście dorocznych Mieśięcy ná czczo połknie [...]. AndPiekBoh 144.
  • czczy/ na czczo nüchtern. KellGram 232.
  • [...] dawáć się ma ná czczo puł kieliszká dla słábszych, dla mocnieyszych więcey. PromMed 201.
  • [...] przecedźiwszy piy na czczo [...]. CompMed 218.
  • Z iákiey przyczyny ná czczo Kommunią S. bráć mámy [...]. NewOzd 159.
  • Zeby nie ná cżcżo szli, Páńskim cżęstuie Sniadániem [...]. KwiatkowTheatrum 11.
  • "Na czczo" nigdy nie wychodzić, ale się rosołu napić [...] ChmielAteny III 453.
  • [...] poł kwarty iey na czczo, bądź samey, bądź ocukrowaney piiąc, stolcami purguie. BiretWiad 15.
  • Co wszystko gdym rozważył, dorozumiewałem się że to był skutek złey żołci, y materyi kleiowatey; żebym więc uprzątnął zawady z pierwszych drog, y poruszył humory spakowane w ielitach niższey żołądka części: przepisałem ażeby na womit wziął naczczo ex Hypecaquana et sale Policreste tudzież Ftyzantę ex radicibus Cycorrei et graminis do picia, ostrzegłszy według potrzeby iakich ma pokarmow używać. ListDokt 2.
  • [...] kąpał się na czczo o godzinie osmey co drugi dzień. TisOnan 114.
  • [...] tego winá daway co dźień choremu ná czco po kwaterze VadeMed 71.
  • Gdy jáki buz poczyna wyrástáć, codźień ná czczo gryść go zębámi. VadeMed 211.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Odsyłacze
Patrz: CZCZO.
Data ostatniej modyfikacji: 08.07.2026
Autorzy: AW , JM
Data ostatniej modyfikacji: 08.07.2026