ESJP XVII i XVIII wieku

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T, L (XVII), SWil, SW, SJP

Formy gramatyczne

liczba pojedyncza

	M.				opończa \|\| opońca
	D.				opończy
					opończej
					opończe
	B.				opończą \|\| opunczą
					opończę
	N.				opończą \|\| opońcą
	Ms.				opończy

liczba mnoga

	M.				opończe
	D.				opończy
	B.				opończe \|\| opońce
	N.				opończami

Etymologia

tur. japonǯa 'rodzaj wierzchniego okrycia z grubego, włochatego sukna; grube przykrycie dla konia'

Znaczenia

»obszerny płaszcz bez rękawów, z kapturem, chroniący od deszczu i zimna«

Iádą ná woynę lekko y nie obćiążeni: nawiętsze ich rupieći są niektore płáchty ábo opończe tkáne/ pod ktore się zchraniáią kiedy idźie descz. BotŁęczRel III 87.
Ták żyią Tártárowie niektorzy ná wozách swych nákrytych opończámi; y Arábowie w Taborách/ ktorychesmy indźiey opisáli. BotŁęczRel V 55.
Niemniej Matkę wesołym rytmem przywitają, której też te przymioty spólnie przyznawają: «Tyś – mówią – bójnym prątkiem, a bez sęku, onym co w Jessowym zakwitnął ogrodzie zielonym, Tyś pełne rosy runo, gdy pałało słońce i zaś suche, gdy wołał Gedeon opończe. MiasKZbiór 46.
Ieszcze Cynthia w ćiemnym złotogłowie/ Tkáła Opończe na Szárey osnowie. TwarKŁodz C2.
Dumę zaczeli [...] dumę niechay Smutną, kończą Iak Smutku trzeba złozyc pochniową opunczą. KodKon 135.
Opończa/ Penula, [...] Penula gausapina, [...] i. villosa hiemalis, [...] ae scribunt aliqui. [...] vestis militaris [...]. Polluci, vestis paenulae similis, [...]. et apud Dionem vestis contra pluuiam Mantelum vel mantellum Plauti reddit Cael. Rhodig. et Henric. Stephan. alij explicant [...] i. mantile. Scaliger utrumq[ue] et mantile, et pallium seu vestimentum. Mantelum item loricam explicat Rhodig. [...] Penula scortea, et scortea absol. Kn 633.
Bieli sie od Opończey y Hab[!] zgráiá oná / Jásny dźień / y twarz wdźięczna lżąc Hiperiona: Nászych záś świetne Sági / y od złotá rzędy / Po polách przeźroczystych niecą łuny wszędy. TwarSLeg 40.
A Swięty THEODOZYVS ná káżdy dźień robotę około Domu Naświętszey Pánny z drugimi rzemiestnikámi odpráwował. Nádto Pieczárską Cerkiew okázywáł Bog w źiemi Wárágow: w tey było Xiążę Afrykán brát Jákuná ślepego/ ktory odbiegł opończe złotem wyszywáney/ gdy był po Iárosłáwie od Mśćisłáwá poráżon. KossowŻyw 61.
Co nie iednemu przytocżyło ná pamięć/ trzeciego Orła/ ktory nad woyskiem naszy, długo latał/ kiedy cále woysko Szeremetowe nászym się poddáwáło/ a wpádszy ná źiemi/ był od Tátárzyná chyżo opońcą nakryty/ y J. M. P. Márszałkowi presentowany. MerkPol 271-272.
Ponaydowalismy tylko co po[o]dbiegali Sakiew [...] Oponczy kanczugow y inszych drobiazgow. PasPam 238v.
Zem wpogodę wyszedł nie wzięli mi Oponczy w Stąpiłem do Austeryiey chcąc przeczekać ow deszcz. PasPam 262v.
Widzę, że z tobą, cny niebieski gończe, Może się w drogę puścić bez opończe. LubSTobPol 144.
W POGODĘ OPOŃCZĄ ZEDRZEĆ NA TOŻ CZWARTY RAZ „Ciepłe lato poczyna, wiosna bieg swój kończy, Pogoda, sucho. Panie, szkoda drzeć opończy” — Z tym astrolog na zamku dworzanina wita. PotMorKuk III 104.
Opończa. Regen-Mantel, Reut-Rock. casaque, brandebourg, hoqueton, manteau qu'on porte contre la pluie. § skorzaną kupił opończą; w opończy chodźi. T III 1252.
Znałeś dawniey Woyciecha? – ktoż nie znał! co teraz Bez sług ledwo w opończy brnie po błocie nie raz; Niegdyś w karecie, z ktorey dął się y umizgał, Takich, iakim iest dzisiay, roztrącał y bryzgał. KrasicSat 35.

Przenośnie

Jeżeli fanatyzm, zabobonność, i nierozsądna żarliwość, były kiedy na wysłudze burzliwym namiętnościom chcącym pod opończą Religii, swoie do skutku przywieść zamiary, to nigdzie hartownieyszey na nie znaleść nie można broni iak w sameyże Religii, którey duch i umysł, potępiają i w przecz idą wszystkiemu cokolwiek fanatyzm, zabobonność, i nierozsądna żarliwość, czynić lub wymyślić mogą.CzartAKDef 156
A jakoż za takim końcem i intencyją w początek stanu twojego wstępować i trzymać się łaska Boska może? Jakoż masz bydź dobrym i należytym duchownym, kiedy nie Duchem Przenajświętszym, ale duchem czartowskim i prywaty swojej Boga i powołania Jego na siebie przyjmujesz, kiedy nieoszacowanego na cały świat i niebo gatunku charakter na mizerną osobę swoję jako opończę bierzesz, aby cię bieda i mizeryja na kształt słoty i gradu przez skórę nie śmigała, świecka ręka w przewinieniu nie chlastała, żeby pod nią, jako pod zbroją grzychy i niecnoty wszytkiego w tobie dokazywały, rewerendę bardziej niż poświęcony aparat, a osobę jako Boga czczono, obawiano się i poważano.MałpaCzłow 226
Noc nagła ćiemne rośćiąga opońce / A ćienie wiedźie co dźień wyganiaią.TasKochGoff 351

Więcej cytatów w Korpusie Barokowym

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

*OPOŃCZA