ESJP XVII i XVIII wieku

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (podniosły, podniesły), SXVI, Kn, T, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP

Formy gramatyczne

lp	M.	m		podniosły
	D.	m		podniosłego
		n		podniosłego
	B.	m	nżyw	podniosły
		ż		podniosłą
	N.	m		podniosłym
		n		podniosłym
	Ms.	m		podniosłym
		ż		podniosłej
		n		podniosłym
lm	M.	nmos		podniosłe
	D.			podniosłych
	B.	nmos		podniosłe

Znaczenia

1. »wielki, wysoki; wysoko podniesiony, górujący nad czymś«

Abowiem rżániem długim á w zákończeniu ćienkim y podniosłym/ znáczy rádość y wesołość. Záś przećiwnie długim tákże/ ále náostátku spuszczonym á hrubszym głosem/ znáczy pożądánie towárzyszá/ ábo świerzopy wzywánie. DorHip I Aijv.
Wszákoż iesli świerzopy wielkie będą/ podniosłego stádniká potrzebuią/ ále podniosłego w ćiele/ nie wysokiego w nogách: iesli też máłe/ tedy nie wielkiego/ ábowiem ináczey/ w vchowywániu ábo prześięże ábo nie dośięże. K temu obieráć dużego/ ćiáłá żyłowátego/ twárdego/ oká czarnego/ iásnego/ [...] nog suchych/ niskich á dużych/ kopytá płáskiego á podniosłego/ żebr wołowi podobnych/ [...]. DorHip I C.
CHVDYFERENS. Ale sie vbliży nim Pańskiey roboćie/ O coby grzbiet bywał twoy często w kłopoćie. PRZYTVLA. Dźieśiąći mam synow ieszcze i iuż dorosłych/ A więc też dźiewek ośm/ bá krasnie podniosłych. I tákći mam ia czym pośpiać do Páńskiego. PaxUlis G2v.
Podniosły/ Sublatus: sublatum ad frontem supercilium. [...] sursum tendens. Prosus [...], erectus, [...]. Surrectus, [...]. Kn 741.
Rogów podniosłych wół/ Licinius bos [...]. Kn 923.
Wysokie świerki częściej wiatry kręcą, Cięższym upadkiem wyższe wieże lecą, Prędzej na góry i podniosłe strony Biją piorony. MorszAUtwKuk 121.
Cóż mówią bramy, baszty i podniosłe wieże? Każda z nich mijające chmury głową rzeże. PotFrasz4Kuk I 333.
336. DOBRZY LUDZIE SKŁONNI DO ŁEZ Znać zalotnego z oczu, gniewliwego z czoła, Chlubny o sobie trąbi, tchórz na wojnę woła, Poważny z lekka stąpa, darmopych się suwa, Żarłok i pijanica ustawicznie spluwa; Frant bywa z orlim nosem, z szczupłym uchem sknera, Kłamcy, pochlebcy z gęby ozorek wyziera; Mężny wysoką, tetryk miewa brew obwisłą, Dowcipny skroń podniosłą, niepojętny ścisłą; [...]. PotMorKuk III 200.
25. Y będą ná káżdéy górze wysokiéy, y ná káżdym págorku podniosłym strumienié wód bieżących w dźiéń pobićia wielu, gdy upádną wieże, [...]. BW Iz 30, 25.
7. Ná górze wysokiéy y podniosłéy postáwiłáś łoże twoie, y támeś wstępowáłá ofiárowáć ofiáry. BW Iz 57, 7.
KON ma mieć od cżworga zwierząt Przymioty y Cnoty; od wilka oczy bystre; obżartość, y moc: od liszki uszy małe á ostre, zdaleka słyszące, ogon długi gęsty, albo rzęsisty, od sarny chod podniosły, od niewiasty, osobliwie mamki, piersi, wspaniałość, y warkocz, alias grzywę gęstą pomierną, łagodność do wsiadania y z siadania. ChmielAteny III 473.
Nos [...] nos na końcu zakrzywiony, podniosły. Rumpf-Nase, die am Ende gebogen ist. nez retroussé en bas. T III 1071.
Podniosły. 1) erhöhet. [...] 1) élevé. [...] § 1) brwi podniosłe. [...]. T III 1448.

2. przen. »wskazujący na godność i powagę lub wysoką jakość«

Prośimy Cię Pánie IEzu/ [...] rácz miedzy námi/ prźez Słowo twoje y Duchá twego/ Krolestwo y Kośćioł wieczny zgromadzáć/ [...] ábyśmy obumárszy temu złemu Swiátu/ pokutującym/ y ku niebieskich rźeczy pożądániu podniosłym Sercem y świętobliwym obcowániem/ Ciebie káźdodźiennie ochotnie náśladowáli/ y z dobrym sumnieniem y ćierpliwośći ná twoy ostáteczny y chwalebny Tryumph oczekiwáli/ y z tobą do Krolestwá Oycá twego/ do chwały y rádośći wieczney y uwielbienia prźyszli/ zá co twemu Májestatowi Boskiemu rádosnie dźiękowáć będźiemy/ Amen. EckAg 65.

3. ekspr., przen. »hardy, pyszny, wywyższający się«

Potym nástępuie śiwy z czarná gorczykowáty/ ktory y pięknieyszy ná poyźrzeniu niźli czerwonáwy gorczyczkowáty/ y lepszy/ y wieku bárzo długiego dla dobrego pomieszánia żywioł/ bo ten drugi zwłaszczá gdy gorczyczki ná głowie y ná nozdrzech ma/ zbytnie hárdym/ podniosłym y krnąbrnym bywa. DorHip I Bv.
Lat dwie bez trzech mieśięcy Achilles też zacny/ A Pan wielki Monárchá Krol nász we wszem bácżny/ Smolensk ten w oblężeniu/ y w cżułośći swey miał/ Ktory mu iuż Bog nász sam/ do ręku ták podał: Iák się iuż zápálałá rána ślicżna zorzá/ Bog záś dniu występowáć każał z mgłego morzá/ O krwáwy Mars kiedy iuż wszykách tych wyniosłych Złośnych pocżął szwánkowáć/ á but ich podniosłych Europá świádkiem/ że Bog dáley nie mogł ćierpieć/ Yuż bo hárde ich myśli przez swe racżył zetrzeć. OzimSzturm Aiijv.
Podniosły. [...] 2) stoltz, hochmüthig, erhaben. [...] 2) arrogant, ambitieux. § [...] 2) podniosły umysł. T III 1448.

Więcej cytatów w Korpusie Barokowym

Odsyłacze

Patrz: wyniosły I, HARDY, *PYSZNY.

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

*PODNIOSŁY I