Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*TRYNITARZ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, L (bez cyt.), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   trynitarz
D.   trynitarza
liczba mnoga
M.   trynitarze
D.   trynitarzów
N.   trynitarzami
Etymologia
łac. Trinitas 'Trójca święta'
Znaczenia
1. »członek zakonu Trójcy Przenajświętszej«
  • Anno Dni 1702 die 5 Julij Brat Stanisław Trinitarz z Hispanieÿ powrócił do Lwowa ktorÿ bÿł wÿiechał ze Lwowa in A 1696 die 6 Februarij ÿ zostawał tam w Hispanii przez Lat 6 1/2. WilczPam 51.
  • OO. trynitarze, co więźniów wykupują, dziś rano bez woli rodziców p. Wilczka tutecznego burmistrza syna wygolili i oblekli, w procesyjej mu iść kazali, co było z wielką mortyfikacyją ojca i matki, że ten gwałt im uczynili, chłopca w 15 lat oblekli; i królowi jm. bardzo się to nie podobało. SarPam 139.
  • [...] uciekł ode mnie [...] wziąwszy in Stantiales od Im Pana Marszałka WX Ltto Stryia mego Od Im X Sapiehy Proboszcza Wilenskiego, od Im X Sankowicza Przeora Wilenskiego y od Im X Trynitarza Starszego Antokolskiego. SapADiar 103.
  • Trynitarz. Maturin, Pere de la redemption, Pere de la Sainte Trinité. KulUszDyk 201.
2. »wyznawca trudnej do identyfikacji religii, która była uznawana przez katolików za herezję«
  • [...] puśćili swoy wszeteczny ozor ná niepoiętą táiemnicę przenaświętszey Troyce: y w krotce rozśiali náuki ták obrzydłe/ ták przećiwne pismu/ conciliom/ oycom ś. y kośćiołowi Bożemu/ iż nie mniey się biesowi godzą/ iáko y Aryáńskie. Y ztąd się národźiło w obudwu Polskách sekt/ y bluźnierstw Duitow/ Triteitow/ Trinitarzow/ Arrianow/ Sámosáthenow/ Máhumetanow. BotŁęczRel IV 115.
  • Aleśćie wy Węgrzy/ iedni Kálwinámi/ drudzy Lutrámi/ inni Aryanámi/ Trynitarzámi/ etc. á wszyscy toż czynićie/ co y my pogánie/ o świętá niedbáćie/ postow nie záchowuiećie/ obrzędow kośćielnych nie czynićie [...]. MirJon 19.
  • P.[ielgrzym] Toć przećię co zbroili. IO[nathas]: O nierządne żyćie/ o zdrádę/ bo też práktyki czynili/ bá iákoby go było zábić/ podáiąc suplicatią/ o tym rádźili/ ále go Pan Bog bronił/ więcći ich on pierwey/ mándatem vprzedził. Więc też o zdrádliwe nabożeństwo/ bo byli przed tym Lutrámi/ potym Kalwinámi/ drudzy Aryanámi/ Trinitarzámi etc. Więc nie dosyć ná tym że sámi czynili co chćieli/ ále swoim wiernym dopusczáli rozmáitey sweywoley/ ták że iuż pełne miástá były smrodu á swędu. MirJon 37.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

TRYNITARZE
rzecz
mos
blp

Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON

Formy gramatyczne
liczba mnoga
M.   trynitarze
D.   trynitarzów
C.   trynitarzom
N.   trynitarzami
Najwcześniejsze poświadczenie:
1743
Znaczenia
»męski zakon Trójcy Przenajświętszej założony w 1193 roku przez św. Jana de Matha, powstał w celu uwalniania (wykupu) niewolników chrześcijańskich z rąk muzułmanów podczas wypraw krzyżowych, także klasztor tego zakonu albo kościół przy tym klasztorze«
  • WielkoPolska: w ktorey Konwentow 18. Ruska w ktorey Konwentow 12. W. O. Karmelitow Bosych w Polszcze y Litwie Konwentow męskich 20. Panieńskich 8. W. O. Trynitarzow Prowincya 1. w ktorey Konwentow 13. BystrzInfGeogr K4v.
  • Z Fráncyi wyszło ták wiele Zakonow, iáko to Cystersow, Premonstrátensow, Kartuzyánow, Trynitarzow, y nászá Societas IESU. DrewsBrzozDystr 163.
  • Ociec Swięty wźiąwszy ten interes ná deliberacyą, gdy w Swięto powtorne S. AGNIESZKI celebrowáł w Kościele Lateráńskim, widźiał pod czas Elewácyi HOSTYI, Anioła w bieli, z Krzyżem czerwonego y błękitnego koloru, niby niewolnikow wykupuiącego; więc Zákon ten approbowáł pod tytułem SSS, TRINITATIS, albo TRYNITARZOW de Redemptione Captivorum, około Roku P. 1209. náznaczywszy Zákonnikom ná Habit kolor biały z krzyżem czerwonym y błękitnym, tym troistym kolorem Taiemnicę TROYCY Nayświętszey symbolizuiąc y adoruiąc. ChmielAteny II 763.
  • Trzy umowy między Sebastianem Fensingerem rzeźbiarzem a trynitarzami lwowskimi z 1745, 1746 i 1747 r. UmFenRzeźGęb 373.
  • Naprzod tedy w Amerykańskim Krolestwie vulgo Nowey Hiszpanii, przez Zakonnikow S Franciszka Roku 1517 znaiomość BOGA prawdziwego zaniesiona, potym przez OO Dominikanow y Jezuitow. Za temi zawitali tam OO, Trynitarze. Karmelici, Kapucyni, Bracia Miłosierni. ChmielAteny1755 I 1018.
  • OO. Iezuitom, Trynitarzom etc. porozdawał pieniądze, y żadnego prawie w Lwowie nie było Kościoła, ktoryby znaczney Iego nie doznał szczodrobliwości. KleczKal LXXIII.
  • Wziął Ruszczyc siostrę moją z stancji, pojechał na Antokol do trynitarzów, wziął z nią szlub i mało co zabawiwszy w Wilnie, pojechał na trybunał do Mińska dla sprawy Sapieżyńskiej z Jabłonowskimi, starostami buskimi. MatDiar 185.
  • NOCY YOUNGA z ANGIELSKIEGO i FRANCUSKIEGO PRZETŁOMACZONE. TOM PIERWSZY. Za pozwoleniem Zwierzchności. w LUBLINIE w Drukarni uprzywileiowaney J. K. Mości. XX. Trynitarzów. M. DCC. LXXXV. YoungNocy k. tyt.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • trynitarze trzewikowi:
    • Ciało [św. Jana de Matha] złożone było u S. Tomasza de Formis in monte Coelio przeniesione potym do Hiszpanii, do Miasta Madrytu: podzielone powagą Innocentego XIII. Ramie z żebrem dostało sie OO. Trynitarzom Trzewikowym w Madrycie. Głowa zaś Swietego z częścią znaczną kości OO. Trynitarzom Bosym tamże w Madrycie. ChmielAteny III 161.
  • trynitarze bosi:
    • KATALOG KANONIKOW REGULARNYCH KONGREGACYI XIĘŻY y KLERYKOW REGULARNYCH, ZAKONNIKOW, PUSTELNIKOW, KAWALEROW, PANIEN ZAKONNYCH, KAWALEREK, etc. [...] Trynitarze od wykupienia niewolnikow Bosi R. 1301. ChmielAteny II 767-775.
    • Ciało [św. Jana de Matha] złożone było u S. Tomasza de Formis in monte Coelio przeniesione potym do Hiszpanii, do Miasta Madrytu: podzielone powagą Innocentego XIII. Ramie z żebrem dostało sie OO. Trynitarzom Trzewikowym w Madrycie. Głowa zaś Swietego z częścią znaczną kości OO. Trynitarzom Bosym tamże w Madrycie. ChmielAteny III 161.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Data ostatniej modyfikacji: 11.02.2026
Autorzy: DA
Data ostatniej modyfikacji: 11.02.2026