ESJP XVII i XVIII wieku

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (wyroczny; XVII-XVIII), SWil (wyroczny), SW (wyroczny, wyroczni), SJP (wyroczny)

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T

Najwcześniejsze poświadczenie: 1601-1683

Formy gramatyczne

lp	B.	m	nżyw	wyroczny ǁ wyroczni
		ż		wyroczną
lm	D.			wyrocznych
	Ms.			wyrocznych

Znaczenia

1. »związany z wyrocznią lub wyrokiem, czyli z przepowiednią proroka, przeznaczeniem lub czyjąś stanowczą decyzją«

Wnet siadłszy odal od naw zmiótł strzałę z cięciwy, A wark srebrengo łuku rozległ się straszliwy. Naprzód strzelał cierpliwe muły i psy białe, Wreszcie puścił wyroczną i na Ludzi strzałę. Zkąd co dzień mnogie trupów zapalano stosy, Aprzez dni dziewięć śrzodkiem woysk szły boskie ciosy. HomPrzybIliada A3.

Ustabilizowane połączenia wyrazowe

kościół wyroczny:

Podobnychże głupstw dopuścił się y Adryan dla swego pięknego Antynousa. Kazał na utzymanie wieczystey iego pamiątki, wystawić miasto Antynopos, Kościołami y Prorokami, iako mówi S. Hieronim nadarzył; ale Prorocy w Kościołach tylko wyrocznych urząd swóy sprawowali. FontenTrzcińHist 92.
Jaskinie tedy zarówno były potrzebne iuż to dla Ofiarników wygody, iuż dla powagi Wyroków, ztąd nie wiele kościołów Wyrocznych na płaszczyźnie założonych zobaczem, y ieżeli które znaydowały się, umiano zaraz skuteczntm niezdatności mieysca zapobiedz lekarstwem. FontenTrzcińHist 102.
Zkądże tedy pytam się wynika owa różność zdań w starożytnych postrzeżona Dzieiopisach o sposobie, którego Wyrocznie w dawaniu odpowiedzi używali? tylko ztąd, że nie wiedzieli co się działo wewnątrz owych Kościołów Wyrocznych. FontenTrzcińHist 103.

2. »dotyczący wyroku lub wyroki, czyli zrzeczenia się praw do czegoś«

Ustabilizowane połączenia wyrazowe

grosz wyroczni:

Przed temze pravem stanął ląn Krausz, wyznał dobrowolnie, yze przedał zagrodkę za komorne vłozoną międzi Surmaczką wdową — Michał Miskovicz z drugiey stroni, przedał Walentemu Surmaczikowi za grziwien dwadziescia y iedne według biegu ÿ liczby Polskiej, wyznał, y zarasz wziął zupełną summę pod rozgę ÿ przi lithkupie, y dopuscza mu wolnego zapiszu na thę summę wiszey mianowaną y wyrzeka się swą oszobą z zoną y z dziatkami nicz nie miecz na tej zagrodzie, co słysząc Walanti Surmaczik słusną wyrokę y wolne zapiszanie dał do kziąg prawnich zapiszac, a Iąn Krauz dał grosz swoy wyroczni. KsKomUl 52.
Przed them ze pravem stanął oblicznie Sebestiąn Długosz będącz zdrowy na ciele y na vmysle wyznał dobrowolnie, yze mu sie dosic stało od syna iego Marcina, ktore mu on przedał własną zagrodę swoię [...], z tego syna kwituie y wyrzeka się, ze sie mu dosic według targu stało wiecznemi czaszy nic sie od niego nievpominaiącz y wszelakie stronÿ zastepuie, tylko to wÿmawia, ze gdyby była przedajna, tedy blyssy by ktory brath v niego kupic niz kto inszÿ, czo Marcin słysząc groszem zaswiadczył, y Sebestian ociecz iego groz swoÿ własny wyroczni prawu obłozył. KsKomUl 54.
462. Przedanie zagrody Marcina Peska Vrbanowi Gierlachowi — Przed tem ze prawęm stanął vcciwy Marcin Pesko wyznał dobrowolnie zdrowy na ciele y na vmysle, ize przedał zagrodę swoię własną Vrbanowi Gierlachowi [...] y wyrzeka sie groszem swym własznem wiecznemi czaszy, niczego sie nie vpominaiac ani na dziatki swoie ani na zadnego powinnego nicz niezostawuiącz, wsitko prawo y trzymanie tey zagrody wlewaiąc na tego Vrbana Gierlacha y na iego zonę y dziatki iego, [...] czo słysąc Vrbąn Gierlach wyznanie słusne przedania y wÿroki Marcina Peski dał zapiszac do ksiąg prawnich; a Marcin Pesko swoÿ gros wyroczny własni połozÿł przed prawo; quod solidatum est. Tenze Vrbąn Gierloch za dziedzictwo Błazeiowi Rzecznikowi dał złoty ieden y wyrzekł się zaraz przy prawnich groszem swym własnem; a Vrbąn Gierloch takze tesz groszem swym zaswiadczył prawu. KsKomUl 55.
466. Kupno karczmy od Iakuba kuznierza Walentemu Paznorowi. — Przed tym tho prawym stanął oblicznie Iakub kusnierz y z zoną swoią Anną, wyznaly dobrowolnie [...], yze przedaly karczmę ze wsitkiem polem y łąkami, [...] y zaraz wyrokę vczynil Iakub Kusnierz y z zoną swoią Anną wiecznemi czaszy niczego sie nie vpominac, ani potomkowie ich y grosz swoy wyroczni zaraz do prawa połozyli, [...]. KsKomUl 56.
488. Stanął oblicznie przed to prawo Mikołay Surmac dobrowolnie wyznał, isz sie mu dosic stało od brata iego Iurka Surmaca, ktory swoie dziedzictwo albo rolą odkupił v niego, oddał mu pod rozgę zieloną grzywien dwadziescia y czterzy monety y licby Polskiey, ktora lezy z iednej stronę Iąn Krauz, a z drugą stronę Michał Miskowic, y litkupem potwierdzieli, co słysąc Iurek Surmac wyznanie y wyrokę brata swego Mikołaia dał do xziąg prawnych zapiszac, a Mikołaj gross swoy wyroczni prawu połozył sąm za się y za dziatki swoie; [..]. KsKomUl 59.
509. Anno et die ut supra. Sub eodem actu. — Stanąwszy przed prawo nasze zupełne Paweł Boczar zeznał dobrowolnie y nie przimuszeniem, ze kupił zagrodę Walantego Nycia, ktorÿ mieskayąc na spornem v maiętności iego Mosci Pana dziedzica, ktory tęnze pomieniony Nyc niestanął do zapiszu teraznieyszego, iednak przecię grosz swoy zostawiwsy wyrocnÿ, o ktorem y prawo wie, grosem ze sie wyrzekł wiecznemi czaszy, nic sobie nie zostawując, wedle kupna ych y targu za takową, sumę za grzywien 70, w kozdą grziwnę rachuiąc po gr. 48 monety y liczby Polskiey; [...]. KsKomUl 63.

Więcej cytatów w Korpusie Barokowym

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

*WYROCZNY