Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ZŁOTY

przym.
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Formy gramatyczne
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • złota baba:
    • Przy gębie rzeki Obio iest ieden báłwan stáry iako Bábá trzymáiąc dwoie dzieci ná ręku iedno á drugie v nog ktory obywátele zowią złotą bábą. BotŁęczRel IV 133.
    • W Obdorze tákże Sámoiedzkiey Prowincyi był Bałwan ZŁOTEY Baby, ktorey ná ofiarę bito Ielenie y futrá dawáno Sobole; ciepła to była Baba, bo złota y w sobolách drogich! ChmielAteny II 430.
  • czerwony złoty:
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • złoty baran:
    • Druga przyczyná [powstania nazwy herbu Junosza Baran], że był w Kościele Iunony Ten obrzędem Pogáńskiem, złoty Báran rzniony. PotPocz 96.
  • złota wolność:
    • »swoboda szlachecka wynikająca z przywilejów, które osiągnęły szczyt w prawie sprzeciwiania się niekorzystnym uchwałom sejmu«
    • Dawał przykłady dawne ze puko Polacy tak czynili poty floruit złota wolność. PasPam 231v.
  • góra złota (sz. zm.):
    • »kopalnia złota«
    • Má ten Potentat złote gory w Mácedonii, w Węgrách ná gránicach Bulgaryi, srebrne gory w Grecyi. ChmielAteny II 489.
    • BOGACTWA tego Monárchy niezmierne z relácyi Missionárzow y rożnych Peregrynántow. Iedni twierdzą, że má Mogol 1500. Millionow Intráty: Herbertus dowodzi, że liczy ná rok Prowentow dwá kroć sto piećdźiesiąt tysięcy Millionow Tálerow bitych. Má złote gory, kámienię drogie z Bengali. ChmielAteny II 590.
    • gora kruszcowa; gora złota, śrebrna. T III 400.
  • złota blacha I (sz. zm.):
    • Pozłocisty/ złocisty/ pozłacány. Inauratus. Auratus currus: auratum tectum [...] Aureolus, auro similis [...] Obauratus [...] Imbracteatus auro [...] Pozłocisty sporo/ ábo bláchą złotą pokryty. Contactus ab auro fuluo chlamydem [...] Auratilis puluisculus [...] Circumlitus auro. Kn 810.
    • W Mieście tym iest [...] Meczet, albo Bożnicá Turecka [...] złotemi obita bláchami we wnątrz po scianách. ChmielAteny II 518.
  • złota blacha II:
    • Czwarte pułki wiedzie Slęzakow y Sarmatow Sam Henryk: na przedzie Złota blacha puklerzem z przyłbice Gorgony Postalonych Rodelach patrzą na wsze strony. DrobOpow 70-71.
  • złotej wełny baran:
    • Kiedy przed Mácoszyną uciekáią zrzędą Brát z Siostrą [Fryksos i Helle] złotey wełny Báráná osiędą. PotPocz 95.
  • bot. złoty trank:
    • »zapewne płesznik (Pulicaria) lub oman szlachtawa (Inula conyza)«
    • Zowią go iedni Sláchtáwą. drudzj [!] Chlástáwą/ ini Chlástáną/ niektorzy Pleśnikiem/ Czechowie/ y nami niektorzy Złotym Trankiem. SyrZiel 746.
    • Szláchtáwá/ Chlástáwá/ Płésznik mniéyszy/ Chmiélik/ Złoty tránk. Conyza, Cunilago, [...] Conilago, Psyllium, [...] vulgò Pulicaria minor. Kn 1117.
  • złote jabłko I (sz. zm.):
    • Bo Mars zawsze był dzielniejszy do każdej sprawy, Jowisz z drugimi bogi miał insze zabawy. A wżdy Jowisz co zbroił, stał się jabłkiem złotym, Spuścił się do Danae, jako jest wieść o tym. WychWieś 19.
    • Od slepey iednák społecznicy rosprzężona/ złotym iabłkiem od Hypomenesa wprędkim biegu vwiedźiona/ nieostrożnie iákoś kresu chybiłá. WojszOr 141.
    • Bogactwa Juno trzyma na onym popisie, Sławę Pallas, a złote jabłko przy Parysie: Rozmyśla, której go dać; przyszła Wenus nago: Upośledziwszy owe z wielką wzgardą, ma go. PotFrasz2Kuk II 247.
    • P. Kto to był Parys, y iaki iego był sąd? O. Był Synem Pryama Krola Trojańskiego. Na weselu Tety y Pelei gdy się znaydowała Juno, Wenus, y Minerwa, Bogini niezgody, rzuciła w pośrzod nich iabłko złote, z tym napisem: Dla naypięknieyszey. FormZeb 145.
    • Hypomenes, Atálanty nie zwiodłby iabłkiem złotym, Bu wiedźiáłá, że y iábłko, yonę miał mieć potym. NikAtal A2.
  • złote jabłko III (sz. zm.):
    • I M. P. Generał Wielkopolski niosł iábłko złote, berło I. M. P. Hetman Litewski Polny, Koronę I M. Pan Woiewodá Krákowski. [...] [August II] Wdźiawszy perukę, y ná nię Koronę włożywszy Berło, y Iábłko złote máiąc, szedł z Ratusza ná Tron przed ktorym szli parámi Ich MM. PP. Ráycy, [...]. PamDiar 4 nlb.
    • Po Kápelli Krolewskiey, trzech II. MM. Pánow Senatorow w Kopiniakách álbo Kápách kierowych, Insignia Regia nieszli ná poduszkách Złotogłowowych, Koronę I. M. Pan Grzybowski Kásztellan Inowrocłáwski w pośrodku, ná práwey stronie Sceptrum niosł I. M. P. Sienicki Kásztellan Cerski, á ná lewey stronie Iábłko złote niosł I. M. P. Stánisław Szczuká Referendarz Koronny. RelDep 2 nlb.
    • INSIGNIA albo CLENODIA CESARZOW są sequentia. [...] 3tio. SCEPTRUM albo Berło Monarszyńskiey Godności znak, w Norymberdze aserwowane. 4to. ZŁOTE IABŁKO, Swiata Panowánie denotuiące. ChmielAteny1755 I 499.
Związki frazeologiczne

  • złote runo:
    • »w mitologii skóra czarodziejskiego baranka, której zdobycie wymagało niezwykłej odwagi i męstwa«
    • Niech się odwazny Iazon złotym popisuie Runem. PasPam 80v.
    • Herbowna twoia Nawa więcey meruit swiatu Nizeli owa ktora Iazonowi złote z kolchydy przyniosła Rono. PasPam 205.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Srebrny/ złoty guz nié boli. KnAd 765.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Autorzy:
Data ostatniej modyfikacji: 09.02.2021