Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ZAKWAS

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
T III, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn


Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   zakwas
D.   zakwasu
Ms.   zakwasie
Znaczenia
1. »coś zakwaszonego lub coś, co zapoczątkowuje proces fermentacji«
  • Uryna albowiem maiąca wiele sposobności do fermentowania, może być uważana, iako iaki zakwas dopomagaiący słomie, y innym substancyom wzrost biorącym do prędszego obrocenia się w zgniliznę. RieuleGosp 224.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

od przysł.: Znać piwo po zakwasie
  • Znáć piwo po zakwáśie. RysProv K4.
a) »zaczyn do pieczenia chleba«
  • Zakwas. 1) Sauerteig. [...] 1) levain. [...] § 1) zakwasu przydać. [...]. T III 2846.
  • Weź oleiu orzechowego, wosku w proporcy do oleiu, przyday rozczyny żytniey, albo zakwasu, który się robi dla rożczynienia chleba, rozpuść wosk w tygielku na ogniu, y resztę zmieszay razem, a przydawszy trochę gnoiu gołębiego, zrób z tego massę, którą trzeba przykładać do nagniotków. DośwGosp 114.
2.  przen.  »skażenie, zepsucie obyczajów«
  • Zakwas. [...] 2) Sauerteig, Verderbniß. [...] 2) levain, corruption. § [...]. T III 2846.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bibl. zakwas faryzejski:
    • Zakwas. [...] 2) zakwas Faryzeyski. T III 2846.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Odsyłacze
Patrz: KWAS, NACIASTA, naciastka.
Autorzy: ER
Data ostatniej modyfikacji: 22.10.2026