Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PUSTY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (pusty), SXVI (pusty), Kn (pusty), T III (pusty), L (pusty, pust), SWil (pusty, pust), SW (pusty, pustny, pust), SJP (pusty)

Formy gramatyczne
stopień równy
lp M. m   pusty
ż   pusta
n   puste
B. n   puste
N. n   pustym
Ms. m   pustym
ż   pustej
lm D.   pustych
B. nmos   puste
stopień najwyższy
lp M. ż   najpustsza
Znaczenia
1. »pozbawiony zwykłej lub oczekiwanej zawartości«
  • Nigdy nie jedz żołądek/ aż pusty uczujesz/ Bo tym sobie apetyt więtszy nagotujesz. OlszSzkoła B3.
  • Muszę więcej pić niż jeść i, czego nie dojem, Żeby brzuch nie stał pusty, dokładać napojem. PotFrasz2Kuk II 266.
  • Chrystus: Dobre, kiedyby o swym, nie o cudzym chlebie, O którym często myśląc serce i brzuch pusty. PotFrasz2Kuk II 414.
  • Ták Regnorum Soles Pánowie, dobrym przykłádem w poddánych swoich flores virtutum zászcżepiáć y pomnażáć powinni, w zasługách záś krwáwych puste szkátuły y sepety złotem, kosztownemi regałámi máią nápełniáć [...]. ReklZasł F.
  • Ty zaś ADOLFIE, ieźlim imię zgádła, Jnáczyś się żyć ná świecie náuczył. Tu báwiąc wnet być cera z twárzy spádła, Coś ią dobrymi przysmaki utuczył, Moy Dom ták pusty, co nie z moiey winy Ze w nim nie znáydziesz chleba odrobiny. DrużZbiór 219.
  • Przy którym to jest studnia pusta, u niej wiadro dobre, oprawne i kosior okuty na końcu. InwKal II 134.
  • Ujrzy częstokroć między nagiętemi kłosami [...] kłosy, puste bez ziarn, albo zbytnie chudych ziarn. KlukRośl 219.
  • Jak chcąc jeszcze pieczeni zastać kawał tłusty, By nim żołądek mogła naładować pusty. WęgOrgany 5.
  • Nie o takim ia mowię, co wysokim stanem Y wspaniałym tytułem dumnie naieżony, Albo Jaśnie Wielmożny albo Oświecony; Co tydzień daie Koncert, co dzień bal w zapusty, A woreczek w kieszeni maleńki y pusty [...]. KrasicSat 44.
a) »o miejscu: niezamieszkany, bezludny, odludny«
  • Cásztiliani poczęli się kuśić o Cánáriae w roku 1403. záżywáiąc w tym posługi Ianá de Belancor szláchćicá Fráncuskiego/ ktory podbił Lánzárotę y Forteuenturę: wźięli ie w roku 1504. á naprzod ie przez woynę podblili/ [...] Lecz Portogálczykowie osadzáli wyspy puste ná tamtỹ Oceanie/ á naprzod Máderę/ ktorą ználeźli w roku 1420. tá przedtym wszytká byłá lásy zárosłá [...]. BotŁęczRel IV 236.
  • A gdy mieszkał ná iednym pustym mieyscu z brátem Másseusem/ Heliaszem/ y z kilką inych. Dniá iednego ś. Fráńciszek szedł do lásá ná modlitwę: Towárzysze iego máiąc go w wielkiey vczćiwośći/ obawiáli sie w cżym modlitwom iego przeszkodźić/ dla wielkich dźiwow ktore Pan Bog nád nim pokázował. ZwierPrzykład 46.
  • PRZYKLAD X. Szátan z rozmáitemi słoykámi szedł áby brácią kuśił. 206. OPat Mácháryus ná mieyscu bárzo pustym sam tylko mieszkał. Na nadolney zásię częśći puscży wiele bráćiey mieszkáło. Dniá iednego vyrzał szátaná przychodzącego w postáći człowieczey/ żeby przeszedł przez Cellę iego. ZwierPrzykład 215.
  • Ale on nic tego nie biorąc/ wyszedszy z miástá nie dáleko puste mieysce nálazł/ y tám mieszkániczko podłe zbudował. ZwierPrzykład 377.
  • Był tam Zamek pusty na Morzu cztery mile wielkie od Ebelt [Ebeltoft] na Skale wielkiey. PasPam 65v.
  • Ten chory lezał wiedney izbie pustey. PasPam 77.
  • Musiałęm tedy Stanąc w domu pustym nowo zaczętym ieszcze nieskonczonym. PasPam 180.
  • Iuz tez Switało wstępuiąc do owych piwnić pustych. PasPam 182v.
  • Bo gdy wasz skarbnik w skarbnicy usiędzie, Choćby najpustsza, zaraz pieniądz będzie. PotFrasz4Kuk I 302.
b) »o miejscu, budynku itp.: opuszczony, pozostawiony bez mieszkańców, użytkowników, załogi lub opieki«
  • Záczym Studenći názáiutrz z płáczem ludzkim precz z Krákowá poszli/ Kośćioły/ Akádemią/ Kollegia/ Contubernia/ Szkoły puste zostáwili/ rożni rożnie do Czech/ do Prus/ do Lipská/ Witemberku Ieny szkoł Luterskich sie vdáli. CezWargFranc 25 nlb.
  • Którzy wojacy acz do tej sprawy omieszkali, jednakże zrozumiawszy iż już Elearowie chłopislausów znieśli, tak gęste czaty w puste wsie okoliczne puścili, iż rzadka chałupa na kilka mil około była, do którejby po dwu, po trzech, a czasem i pojedynkiem nie szturmowali. DembPrzew 71.
  • Sprawa Vrbana Gierlocha, saczunek prawny. — To prawo vcciwe zwysz mianowane za pozwoleniem iego M. osacowało pracą y budynek Vrbana Gierlocha, ktory porządnie, przystoynie zbudował dom, bo był barzo pusthe kupił [...]. KsKomUl 57.
  • Jakoż przytarł tą sztuką Wejer ich rozpusty, Bo Turcy rozumiejąc, że to już szańc pusty, Że go bez krwie dostawszy swoimi osadzą, Jakby na gotową rzecz, tak się weń prowadzą. PotWoj1924 188.
c) »o gruncie, roli, ziemi itp.: nieobsadzony, nieużytkowany«
  • Máią to sobie zá sławę/ że bárzo daleko od gránic ich polá puste leżą/ iákoby znák pewny/ iż sie ich ludźie boią. CezWargFranc 75.
  • Jedna kobita tak jadowita w swej mierze, Że jej nie zrówna bestyja główna w cholerze. Przez złość humoru, sprzyczki uporu i zbytku. Jak z pustej roli nic nie pozwoli pożytku. MałpaCzłow 261.
d) »pozbawiony czegoś potrzebnego, pożądanego lub wartościowego«
  • Niestetysz/ jako był żałosny widok patrząc na to/ i została ziemia pusta od wszystkich dóbr/ bez ludzi/ bez bydła/ i inszych owoców. Nie było Xiążęćiá/ ni wodza/ ni naucżyćielá miedzy ludzmi/ áni zbáwiáiącego/ ále wszystko było nápełniono stráchem Agaránow. KreuzaObrona 42.
  • Życie tłuste, w cnoty puste. GizAntap 21.
e) »o czasie: wolny od zajęć, pracy«
  • Wtenczas i tańce, i tłustsze obiady Odprawowałem, zbytki i biesiady, Jakby ten dzień był od roboty pusty Dlatego, abym miał czas do rozpusty. MorszAUtwKuk 222.
2.  przen.  »pozbawiony rzeczywistej treści, wartości, znaczenia, właściwej funkcji albo skuteczności«
a) »będący jedynie nazwą, formalny, nominalny, pozorny«
  • Procz tego, sam porządek przyrodzony nam pokazuie: że Nauczyciele żonaci, lub ktorzy się maią ożenić, co maią dzieci, lub, co myślą mieć; są daleko sposobnieysi wypełniać Oycowską powinność względem swoich Uczniow, y wychowańcow, niżeli owi wyschli Bezżeńcy, y oziębli Zakonnicy, ktorzy nosząc w prawdzie na sobie czcze y puste imię Oyca, ale nie znaią serca y czułości prawdziwey Oycowskiey. AbrasWszyscy 41.
b) »o słowach, wypowiedziach itp.: niewyrażający rzeczywistej treści, uczucia lub czynu; gołosłowny, beztreściowy, nieszczery«
  • Doskonalszego nic nieprzyniesie tylko abyś ostrożnie wierzył, odbierzesz ze wszystkiemi tytułami pełne na tak dawno iuż ordynowane expedycye twoie, responsa, coż kiedy puste bo naymnieyszego niemaiące affektu [...]. WojakDysk 24.
  • Przerwie chłopięciu ADOLF dyskurs pusty, Pieści, przytula do serca, do twárzy Wziąwszy ná Ręce łączy usta z usty, DrużZbiór 235.
  • Nie ganię ia tu bynaymniey prawdziwych, y cale potrzebnych Przemow; wiem że wiele iest takich, ktore są godne czytania [...] ale się tylko mowi o przemowach prożnych, pustych y nadętych, ktore złote gory obiecuiąc, ołowianych nie maią. CasaZdziebGalateusz A2v.
c) »nieprzynoszący pożytku; jałowy, marny, nieużyteczny«
  • Cnota bez mądrości pusta jest. BudnyBPow 11.
  • Szczęśliwaś cząstko Pańskiey dárowizny, Co frymark czynisz zá wieczną niewolą, Miłe swobody Niebieskiey Oyczyzny, Zá pustą ziemię, złotych kłosow rolą, Ktora nád perły droższe zboża rodzi, Bo łzy zbáwienne w pożytku wywodzi. DrużZbiór 200.
  • Izali nie lepiej rozmawiać o Niczym? niż puste uwagi nad rządem państwa czynić. CoqMinNic A4.
  • SWISTAK.Jakbyś zęby rwał, tak ci spuchły obie szczęki. PUSTAK. Pusta ciekawość. Kaduk wniosł mię do pasieki. Sam nie wiem zkąd mi się wziął ten humor wesoły, Zacząłem w ule dmuchać; podrażniłem pszczoły [...]. ZabłFFirc 70.
  • Szkolni pustą nadziani nauk mięszaniną, Pyszniąc się z połatania języka łaciną. PopePodosPoem 95.
d) »niemający realnej podstawy; bezpodstawny, urojony, zmyślony lub fałszywy«
  • Naostatek zdałbym się coś więcej poważać tę pustą opinią, gdybym ją do prawdy chciał zbijać. StanyanOżgaObraz 122.
  • Może że myśli te zdadzą się pustemi, lecz ja lubię tak ci przekładać, jak mi przychodzą, nie chcąc ich usprawiedliwiać. PotJPodróż 9.
e) »nieprzynoszący zamierzonego skutku; bezskuteczny, daremny, płonny«
  • Aby gdy w nidę do Królewskich progów, Z układnej mowy mogłam mieć wysłuchy, Który napełni język mój i usta, Niechaj nie będzie prośba moja pusta. ChrośAm E3v.
  • Moc nieprzyjaciół ku niemu powstaje, Lecz mu się oprzec zła w nich chęć ustaje, Stała się, słysząc, daremna i pusta. FontNLeszczHist 712.
3. »niewydający plonu lub potomstwa, niepłodny, nieurodzajny, jałowy«
  • OEÜF qui n’a point de germe. Ovum sterile, irritum, hypenemicum. [...] JAIE czcze puste z ktorego się nic niewylęże. DanKolaDyk II 309.
  • Słowem wszystka żyżność pochodźi od słońca y iego szczęśliwych influencyi, źiemia ktorą one nie ogrzewa iest skrzepła y pusta, żadne naśienie w niey śię nie krzewi, kwiaty tam więdnieią, y frukt iest surowy. NobRudSzkoła 392.
  • Zbieranie w sam czas trafiane być powinno: jeżeli bowiem wcześnie, ziarn wiele będzie pustych. KlukRośl 363.
4.  przen.  »pozbawiony rozumu, bezmyślny, głupi«
  • Słowa dobrze nie rzeką, choć kosmate, usta, Wiatr tylko jak z komina, kiedy głowa pusta. PotFrasz1Kuk II 30.
  • Przyznał sam ADOLF, że go spráwiedliwie Mátka nád wszystkich Synow ukocháła; Bo iest co kochać, tęsknić niecierpliwie, Mieć by go záwsze w swoich oczach chciała; A nim Dziecina sprácowana uśnie, Zbliży ku niemu, pod brodę pomuśnie. Mowiąc gdzieżeś był swawolniku pusty. Już dawno Brácia śpią chrápią po dziurach [...]. DrużZbiór 225.
  • Chłop przechodził, y rzekł mu, nie będę ia wierzył, By tylko udzielały wam gwiazdy prómieni, Dla nas się niebo iskrzy, y ziemia zieleni. Toż samo mówić można y o szczęściu, śliskim, Prostak w zakącie chaty tak iest iego bliskim, Jak fircyk pusty, co go posiadać rozumie, Lub Pedagog, który ie kryślić słowy umie. WęgRów 9.
  • Człeka pustego, trzpiota, chcą mi dać. NiemcPowrót 40.
Związki frazeologiczne

  • pusta głowa:
  • »człowiek pozbawiony rozumu, głupiec«
    • CHAMBRE [...] ON DIT proverbialement, Vn homme a des chambres vui-des, Il a des chambres à louër dans la tête, pour dire, Il est ex-travagant, il a peu de cervelle, il a la teste légere. Infelix est cerebri. Horat. MÓWIĄ przysłowiem: Człowiek u ktorego izby pustkami stoją álbo má izby ná náiem w głowie, to iest dziwak małoco má muzgu, pusta głowa. DanKolaDyk I 279.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Brzuch tłusty, leb ma pusty. Kto brzuch nazbyt tuczy, nie barzo śię uczy. FlorTriling 131.
5.  prawn.  »wolny, nieobciążony prawnie, możliwy do objęcia w posiadanie«
  • VACANT, masc. VACANTE, foem. (Qui vaque.) Vacuus, vacua, vacuum. Cic. WAKUIĄCY wakuiąca prożny pusty. Vne terre vacante. Praedium vacuum, praedii vacui, neut. FOLWARK pusty, grunt pusty. Pustka. DanKolaDyk II 562.
  • Prawa Emfiteutyczne, jak są w Ustawach opisane, po wszystkich Państwach Rzeczypospolitej, na gruntach prawdziwie pustych, i z pewnym pożytkiem właściciela, pozwalane być mają. SkrzetPrawo 59.
  • Emphiteusis z łacińskiego melioratio, jest gatunek Kontraktu, przez który dobra lub grunta puste puszczane bywają do czasu jakiego, albo też i wieczyście. SkrzetPrawo 60.
  • Ten las musiał się ciągnąć aż do morza Bałtyckiego [...] a jako pusty i nieosiadły grunt do niczyjej własności nienależał. ŁoyWyw 52.
  • Nie wiem co za data położona będzie, wzięcia spólnego lenna Pomerelii zachodnich Książąt z wschodniemi; nigdzie o tym wzmianki niemasz, Stąd wynika, iż luboby Pomerella była lennem, tedy po zejściu Książąt wschodnich stała się kadukiem, czyli dobrami bez posesora, co Polacy pustym imieniem zwali. ŁoyWyw 908.
Informacje dodatkowe
Informacje gramatyczne: pusty od kogoś/ czegoś