Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

FARBICZKA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (fabiczka, w cyt. far-; XVI-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   farbiczka
D.   farbiczki
B.   farbiczkę
N.   farbiczką
Ms.   farbiczce
liczba mnoga
M.   farbiczki
D.   farbiczek
B.   farbiczki
N.   farbiczkami
Ms.   farbiczkach
Znaczenia
1. »używana przez kobiety, czasem mężczyzn, maść do twarzy, nadająca jej pożądaną barwę lub wyraz albo kosmetyk służący do barwienia brwi«
  • [...] Chodzą vcżcżeni z dobr Páńskich, ktorzy Pánu vcżćiwośći nie wyrządzáią, stąd ten ktorego co dzien widzisz kurewski blásk, mászkárski vbior [...] Stad[!] z fárbicżkámi stągiewki, stąd pełne kálety: tákiemi chcą być y są Kośćielni Praepositi, Decanowie, Arcydecanowie, Biskupowie, y Arcybiskupowie, áni bowiem ći vstępuią spráwie tey ktora się w ćiemnośćiach przechadza. SmotLam 65.
  • Miey zły Grosz á choć wiele ma być ná vdániu/ Táki Grosz będźie z Pánem swym ná prziwitániu. Choćbyś zły Grosz vsrebrzył iest iákowá Pánná/ Co sámá przez się kániá z fárbiczką Diánná. Podobne też Groszowi Pánny ná wydániu/ Iż złe domá zostáią ná grząd popráwiániu. JagGrosz B2.
  • Bo się w maściach i w perfumach, w farbiczkach kochają, Białegłowy rozkosznice, to przy sobie mają. SejmPiek 48.
  • Wstydz się bezwstydny Ruggierze/ Gdźie w towárzystwie Rycerze? [...] Teraz piástuy zwierćiádełká/ Pilnuy fárbiczek/ mydełká [...]. SaracJagRug C2.
  • Fárbicá/ fárbiczká. vide Oczna przypráwá/ Bárwiczká/ Biélidło. Kn 173.
  • O nieboże Zonaty/ gdybyś się chćiał poráchowáć z sobą/ co ćię też Zoná kosztuie? [...] Twarz tyle/ ile fárbiczki Weneckie y zamorskie. ZłoteJarzmo 24.
  • Mydło białość, farbiczka uczyni rumieniec [...]. PotLibKuk I 103.
  • Teć to są, te jabłuszka, tynkowane damy, Farbiczką przyrodzone pokrywając plamy; Ale skoro ją poczniesz, a farbiczka zlezie, Swarząc się język stanie, czupryna oblezie. PotLibKuk I 104.
  • FARDE' [...] MALOWANY, MALOWANA, co do twarzy [...] Purpurissatus, ou rubricâ intinctus [...] *Farbiczką álbo barwiczką. DanKolaDyk II, 13.
  • ROUGE [...] Purpurissum [...] Rubrica [...] FARBICZKA ktorą się białogłowy maluią. DanKolaDyk II, 461.
  • Ponieważeś tu Mośći Pánie przybył ábyś nas przećiwko dźikim nieprzyiaćiołom ochraniał; ále że wrodzona wdźięczney twarzy twoiey ukłádność nic woiennego z siebie nie wydáie, więc przyimi tę fárbiczkę, dla osrożenia twarzy twoiey, áżeby się iey [...] y tygrysy lękáły. DrewsBrzozDystr 193.
  • „Na coż się krytyki Y censury obawiać? Prawda; złe ięzyki Szemrzą, iże Waspani ochraniasz twarzyczkę Ze cerussy zażywasz Bielidła, Farbiczkę... ZałJAPróba 71.
  • *Farbica. *Farbiczka. 1) Schmincke, s. Bielidło, Barwiczka. 2) Augenbraun-Schwärtze, s. Przyprawa oczna. 1) fard, peinture, v. Bielidło, Barwiczka. 2) fard pour les sourcils, v. Przyprawa oczna. T III 333.
  • Rzymianki używały tego ziela z tłustością do farbiczek. KniażFol 161 przypis.
  • Pięknieyszyś ty, motylu. nie pomogą babie Ni farbiczki zamorskie, ni gładkie iedwabie. NaruszASiel 52.
  • Nie masz w tobie, strumyczku, takowey obłudy; Ty rzetelnie opowiesz, kto czarny, kto rudy. Ktora same uprzedza iasnym licem śniegi, Ktorey się przez farbiczkę przebiiaią piegi. NaruszASiel 71.
  • Mód wymyślnych się nie trzymay, Z farbiczką ci nie iest ładnie. MarewZab 11.
  • Wszak znałaś ty Lucynę, tę staruszkę młodą, Za którą wiercipiętów chodząc zawsze tłumy, Ze się wyszczegulniała od was wszystkich modą, Ze rozrożniać umiała farbiczki, perfumy, Blansze, czernidła na brwi, wołali: zaiste Iakże iey krasne lice? iak rączki śnieżyste? MarewZab 32-33.
  • [...] Nie na twarzy farbiczki, u dobrey Katołiczki[!], ale cnota okrasą [...]. ChmielAteny1755 I 365.
Przenośnie
  • Tenćię to wiátr pułnocny/ pychy przeklętey/ y nieporządná godnośći chćiwość osmaliłá/ y pocżerniłá: cżegobyś też wszystkie bielidłá wymowek/ y fárbicżek vspráwiedliwienia naipilniey przykładáła/ wierzmi nie pozbędźiesz.MorochPar 15
  • Co więtsza? máiąc w zborách wászych ták sprosną nierządnicę (herezyą mowię) łágodnymi y wdźięcznymi słowy/ iáko fárbiczkámi nieiákimi/ ták onę piękrzyćie/ że się wam sámym widźi Helená iákaś cudna.BirkEgz 6-7
  • [...] Nie gardźćie mną synowie ludzcy/ pátrząc ná ocżerniáłą twarzy mey postać/ nie gardźćie/ ále się wnętrzney niebieskich dobr/ ktoremi mię Krol moy y Bog moy z niewymowney łáski swoiey hoynie obdárzyc rácżył/ kráśie y ochędożności mey przypátrzćie/cżarne iest przyznawam) oblicże moie/ Bo nie iest fárbicżkámi bogactw/ pompy y vmieiętnośći tego świetney vpstrzone/ ále rácżey strápione/ postem/ pracą/ vrągániem; y prześládowániem ktore vstáwicżnie zá dni pielgrzymstwá mego ćierpię [...].SmotLam 12 nlb
  • [...] ludźie chytrzy rozmaitych zwykli do złey spráwy záżywáć fárbicżek, y rzecz opácznie udawáć [...]. PowalSplen M2
  • Manty nieznała mantyli, sołtany, Ni czubu, głowie od czapel wziętego. Wstąg drobno w trefki, niebył wzor kraiany, Ni czoła kwefem w pudło odętego, Ni twarzy w muszkach, z plastrem choć bez rany Ani ogonu, nad pawi dłuższego, Czystość farbiczka, statek wachlarz złoty, Z wstydu maszkarka, a bukiet zaś z cnoty.JabłAnnaPorządek F2v
2. »naturalny rumieniec na twarzy«
  • Dawne one Biaległowy/ náwet y Pogánki/ nie znáły innych farb/ iedno gdy się prze wstydliwość swą ktora zárumieniłá: co iest znákiem wielkiey Cnoty. Lecż z dźiśieyszych/ nie káżda ná tákiey fárbicżce przestánie. Druga więcey wyda ná wodki/ y ná bielidło/ niżli ná iáłmużnę dla vbogich. BudnyBPow 148.
  • Albo-ć reż miłość przyczynia farbiczki I z serca krwawie bucha na policzki? MorszAUtwKuk 268.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Odsyłacze
Patrz: FARBICA, FARBIDŁO.
Autorzy: WM
Data ostatniej modyfikacji: 28.05.2026