Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*TRYNITARZ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, T III, L (bez cyt.), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   trynitarz
D.   trynitarza
liczba mnoga
M.   trynitarze
D.   trynitarzów
N.   trynitarzami
Etymologia
łac. Trinitas 'Trójca święta'
Znaczenia
1. »członek zakonu Trójcy Przenajświętszej«
  • Anno Dni 1702 die 5 Julij Brat Stanisław Trinitarz z Hispanieÿ powrócił do Lwowa ktorÿ bÿł wÿiechał ze Lwowa in A 1696 die 6 Februarij ÿ zostawał tam w Hispanii przez Lat 6 1/2. WilczPam 51.
  • OO. trynitarze, co więźniów wykupują, dziś rano bez woli rodziców p. Wilczka tutecznego burmistrza syna wygolili i oblekli, w procesyjej mu iść kazali, co było z wielką mortyfikacyją ojca i matki, że ten gwałt im uczynili, chłopca w 15 lat oblekli; i królowi jm. bardzo się to nie podobało. SarPam 139.
  • [...] uciekł ode mnie [...] wziąwszy in Stantiales od Im Pana Marszałka WX Ltto Stryia mego Od Im X Sapiehy Proboszcza Wilenskiego, od Im X Sankowicza Przeora Wilenskiego y od Im X Trynitarza Starszego Antokolskiego. SapADiar 103.
  • Trynitarz. Maturin, Pere de la redemption, Pere de la Sainte Trinité. KulUszDyk 201.
  • Trynitarz. Maturiner, Trinitarius, Ordens-Bruder, so für die Lösung der Christlichen Gefangenen aus der Gefangenschaftibey den Ungläubigen Sorge tragen. Maturin; Trinitaire; Réligieux de la Sainte Trinité et de la rédemtion des captifs. T III 2345.
2. »wyznawca trudnej do identyfikacji religii, która była uznawana przez katolików za herezję«
  • [...] puśćili swoy wszeteczny ozor ná niepoiętą táiemnicę przenaświętszey Troyce: y w krotce rozśiali náuki ták obrzydłe/ ták przećiwne pismu/ conciliom/ oycom ś. y kośćiołowi Bożemu/ iż nie mniey się biesowi godzą/ iáko y Aryáńskie. Y ztąd się národźiło w obudwu Polskách sekt/ y bluźnierstw Duitow/ Triteitow/ Trinitarzow/ Arrianow/ Sámosáthenow/ Máhumetanow. BotŁęczRel IV 115.
  • Aleśćie wy Węgrzy/ iedni Kálwinámi/ drudzy Lutrámi/ inni Aryanámi/ Trynitarzámi/ etc. á wszyscy toż czynićie/ co y my pogánie/ o świętá niedbáćie/ postow nie záchowuiećie/ obrzędow kośćielnych nie czynićie [...]. MirJon 19.
  • P.[ielgrzym] Toć przećię co zbroili. IO[nathas]: O nierządne żyćie/ o zdrádę/ bo też práktyki czynili/ bá iákoby go było zábić/ podáiąc suplicatią/ o tym rádźili/ ále go Pan Bog bronił/ więcći ich on pierwey/ mándatem vprzedził. Więc też o zdrádliwe nabożeństwo/ bo byli przed tym Lutrámi/ potym Kalwinámi/ drudzy Aryanámi/ Trinitarzámi etc. Więc nie dosyć ná tym że sámi czynili co chćieli/ ále swoim wiernym dopusczáli rozmáitey sweywoley/ ták że iuż pełne miástá były smrodu á swędu. MirJon 37.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

TRYNITARZE
rzecz
mos
blp

Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy

Formy gramatyczne
liczba mnoga
M.   trynitarze
D.   trynitarzów
C.   trynitarzom
N.   trynitarzami
Znaczenia
»męski zakon Trójcy Przenajświętszej założony w 1193 roku przez św. Jana de Matha, powstał w celu uwalniania (wykupu) niewolników chrześcijańskich z rąk muzułmanów podczas wypraw krzyżowych, także klasztor tego zakonu albo kościół przy tym klasztorze«
  • WielkoPolska: w ktorey Konwentow 18. Ruska w ktorey Konwentow 12. W. O. Karmelitow Bosych w Polszcze y Litwie Konwentow męskich 20. Panieńskich 8. W. O. Trynitarzow Prowincya 1. w ktorey Konwentow 13. BystrzInfGeogr K4v.
  • Z Fráncyi wyszło ták wiele Zakonow, iáko to Cystersow, Premonstrátensow, Kartuzyánow, Trynitarzow, y nászá Societas IESU. DrewsBrzozDystr 163.
  • Ociec Swięty wźiąwszy ten interes ná deliberacyą, gdy w Swięto powtorne S. AGNIESZKI celebrowáł w Kościele Lateráńskim, widźiał pod czas Elewácyi HOSTYI, Anioła w bieli, z Krzyżem czerwonego y błękitnego koloru, niby niewolnikow wykupuiącego; więc Zákon ten approbowáł pod tytułem SSS, TRINITATIS, albo TRYNITARZOW de Redemptione Captivorum, około Roku P. 1209. náznaczywszy Zákonnikom ná Habit kolor biały z krzyżem czerwonym y błękitnym, tym troistym kolorem Taiemnicę TROYCY Nayświętszey symbolizuiąc y adoruiąc. ChmielAteny II 763.
  • Trzy umowy między Sebastianem Fensingerem rzeźbiarzem a trynitarzami lwowskimi z 1745, 1746 i 1747 r. UmFenRzeźGęb 373.
  • OO. Iezuitom, Trynitarzom etc. porozdawał pieniądze, y żadnego prawie w Lwowie nie było Kościoła, ktoryby znaczney Iego nie doznał szczodrobliwości. KleczKal LXXIII.
  • Wziął Ruszczyc siostrę moją z stancji, pojechał na Antokol do trynitarzów, wziął z nią szlub i mało co zabawiwszy w Wilnie, pojechał na trybunał do Mińska dla sprawy Sapieżyńskiej z Jabłonowskimi, starostami buskimi. MatDiar 185.
  • NOCY YOUNGA z ANGIELSKIEGO i FRANCUSKIEGO PRZETŁOMACZONE. TOM PIERWSZY. Za pozwoleniem Zwierzchności. w LUBLINIE w Drukarni uprzywileiowaney J. K. Mości. XX. Trynitarzów. M. DCC. LXXXV. YoungNocy k. tyt.
  • Naprzod tedy w Amerykańskim Krolestwie vulgo Nowey Hiszpanii, przez Zakonnikow S Franciszka Roku 1517 znaiomość BOGA prawdziwego zaniesiona, potym przez OO Dominikanow y Jezuitow. Za temi zawitali tam OO, Trynitarze. Karmelici, Kapucyni, Bracia Miłosierni. ChmielAteny1755 I 1018.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • trynitarze trzewikowi:
    • Ciało [św. Jana de Matha] złożone było u S. Tomasza de Formis in monte Coelio przeniesione potym do Hiszpanii, do Miasta Madrytu: podzielone powagą Innocentego XIII. Ramie z żebrem dostało sie OO. Trynitarzom Trzewikowym w Madrycie. Głowa zaś Swietego z częścią znaczną kości OO. Trynitarzom Bosym tamże w Madrycie. ChmielAteny III 161.
  • trynitarze bosi:
    • KATALOG KANONIKOW REGULARNYCH KONGREGACYI XIĘŻY y KLERYKOW REGULARNYCH, ZAKONNIKOW, PUSTELNIKOW, KAWALEROW, PANIEN ZAKONNYCH, KAWALEREK, etc. [...] Trynitarze od wykupienia niewolnikow Bosi R. 1301. ChmielAteny II 767-775.
    • Ciało [św. Jana de Matha] złożone było u S. Tomasza de Formis in monte Coelio przeniesione potym do Hiszpanii, do Miasta Madrytu: podzielone powagą Innocentego XIII. Ramie z żebrem dostało sie OO. Trynitarzom Trzewikowym w Madrycie. Głowa zaś Swietego z częścią znaczną kości OO. Trynitarzom Bosym tamże w Madrycie. ChmielAteny III 161.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Autorzy: DA
Data ostatniej modyfikacji: 24.02.2026
Autorzy: DA
Data ostatniej modyfikacji: 24.02.2026