Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BROWARNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. m   browarny
ż   browarna
D. m   browarnego
ż   browarnej
n   browarnego
C. ż   browarnej
B. m nżyw   browarny
ż   browarną
N. ż   browarną
Ms. ż   browarnej
lm M. mos   browarni
D.   browarnych
B. nmos   browarne
N.   browarnemi
Ms.   browarnych
Znaczenia
1. »związany z browarem«
  • W sieni izba browarna. [...] W tejże sieni naprzeciwko izbie browarnej mielcuch nowo zbudowany. LustSier 104.
  • V drzwi Browarnych zamka niemasz tylko wrzeciądz ArchRadziw 1650 68/25.
  • Obwencyje browarne starostwa kościańskiego na rok tylko taksujemy fl. 100. LustWielk 11.
  • Posłałęm tedy do Browarnego Aręndarza zyda że by rękawa wydrzanego przysłał mi. PasPam 251v.
  • W Máiętnośći ktorey, gdyby nie było lásu żáwczásu ná Dworską, Folwárczną; Browárną, y Gorzálniey potrzebę, ile podczás tániośći, y drogi dobrey zwozić y przyspasabiáć drew. HaurEk 60.
  • Connotatia: W tych Prowentách Browárnych y Gorzałczánych, gdy się w ktorey znáyduią Máiętnośći Lásy, ná ozdzenie y podniecenie: zá drwá nie wchodźi Dystributá, záczym mnieyszy kost á większy na tym bywa żysk. HaurEk 169.
  • Przydatek piąty Gospodárski, Gdzie się pokázuie Młynek bárzo skromny/ w ktorym dway chłopi/ álbo pomocnicy browárni przez dwá dni trzydźieśći i więcey ktorey Toruńskich/ słodu snádno zmelą. SekrWyj 235.
  • Takze postanowienie stało sie od Zgromadzenia Miasta Browarnego od Warki oddawac po groszy 10 y na Studnie Sąmsiedzi pomagali co wode biorą. KomonDziej 149v.
  • Przy tym browarku studnia nowa wyporządzona z żorawiem i kobłem, koryto do pojenia bydła, jako i rynną browarną. InwChełm 116.
  • Sprzęt browarny. — Kotły 2: jeden o 6 beczkach, drugi chmielowy o półtoru beczkach, dobre, roku przeszłego za panew starą wymieniany; kadzie 2 o nowe stare, dobre, drybusy 2 stare, beczek starych 50. InwChełm 128.
  • Notandum że przedtym od Stawu do Rząpia Browarnego wywiedzione były Rynny, y na słupach seu sochach osadzone z pompą nad Stawem dla sprowadzania wody do Browaru, teraz tego wszytkiego niemasz, tylko signa apparent gdzie co było. KomisŻup 91.
  • Wołow Browarnych robotnych dobrych cztery. KomisŻup 92.
  • Wchodząc do tej suszarni z izby browarnej jest piec z cegły murowany, dobry. InwKal II 132.
  • 2do. Statki, naczynie wszystkie, i miary browarne i szynkowne, aby w iak naylepszey pieczołowitości miał P. Pisarz, a cokolwiek będzie dokupionym, abo, dorobionym, aby zaraz do Regestru sprzętow wprowadzono i wpisano. InsEkon 78<79>.
  • Pisarz Browarny, co do propinacyi. JabłAnnaUst 25.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • statki browarne:
    • »sprzęt, naczynia używane w browarze«
    • Bednarz przy browarze statki browarne naprawować powinien. OpisKról 250.
    • Browar ze wszystkim zły i już po części obalony, statki browarne także, to jest kadzie, przycierki, kocieł - złe. InwKal I 569.
    • Regestr statków browarnych wszystkich: kocioł duży, dobry, wlepiony, kadzie 2 duże, potrzebują reperacyi, przycir duży jeden, mały jeden, koryto pod kadziami dobre, wiadra u studni ni masz, beczek starych do piwa 9, sądek jeden, wybirka zła. InwKal II 94.
  • kocioł browarny (sz. zm.):
    • Potym przez słomę w kádźi do korytá odcedżiwszy/ w browárny koćiel[!] leią [wodę ze słodem]/ chmielu ile potrzeba y zwyczay iest sypią/ y to wespoł godźinę trzy pilnie wárzą/ (bo im lepiey vwre/ tym piwo lepsze) potym w kadź wielką wybiiáią. SyrZiel 945.
    • Zydzi na Wsiach mieszkaiący na Arendach browarnych, od każdego kotła gorzałczanego, dadzą po złotychośmi, a od browarnego, po złotych dziesiąciu. FredKon 59.
  • arenda browarna:
    • »dzierżawa browaru«
    • Zydzi na Wsiach mieszkaiący na Arendach browarnych, od każdego kotła gorzałczanego, dadzą po złotychośmi, a od browarnego, po złotych dziesiąciu. FredKon 59.
    • Mam i ja, prawda, Żyda w arendzie browarnej; Jeśli się on przykrzycie, z moim pozwoleniem, Mnie dawszy pokój, weźmcie pospołu z nadzieniem. PotFrasz4Kuk I 296.
2. »związany z  →browarką«
  • CHŁOPIEC NIEDBAŁY „Chłopcze, świta, złóż ognia.” „Zaraz, Mości Panie!” Zapomniawszy, że na noc zdjął z siebie ubranie. Dmucha zdrajca, a jako dwa browarne sypnie, Srogie półrzytki na nas od komina wypnie. Dopieroż skoro ogień suchych się drew imie, Błyśnie zadkiem po izbie, łeb kudłaty w dymie. PotFrasz3Kuk II 546.
  • Ten iest pospolity sposob drwami browarnemi 1 3/4 lub na 2 łokcie długiemi palić. [...] Skoro wszystko gotowo, zaczynaią palenie suchemi browarnemi drwami w pierwszym czeluściu naybliższym murowanego wierzchu, zwyczaynym sposobem bardzo pomału, a iak prędko ogień w drwach się rozszerza, dobrze się zamykaią żelazne blachy, żeby się niepalił iasnym płomieniem, ale się tylko rzażył, do czego potrzeba dziury powietrzney iako bywa w stusie węglarskim. JarsSpos 66, 70.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

*BROWARNE
rzecz
n

w funkcji rzeczownika
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
B.   browarne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1704
Znaczenia
»podatek od wyrabiania i sprzedaży piwa«
  • A wszakze iz przed tym ze dwudziestu Czterech Czwiercien Piwo warzono a Browarne ad Commune bonum Ciuitatis od Browaru płaczono. tedy teraz ten co Piwo warzic bedzie proportione duota Czwarta Czesc płacic aby był powinien. KomonDziej 114.
  • A iz przed tym od Słodow piniądzami Miesczanie płacili tedy te powinnos[ć] piniezną z nich zniesli ztym dokładem aby Browarne z tych Browarow Nowo Zbudowanych Miastu Nalezało. KomonDziej 114v.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Data ostatniej modyfikacji: 27.02.2026

BROWARNY
rzecz
m

w funkcji rzeczownika
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   browarny
Najwcześniejsze poświadczenie:
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • Podatek z gruntu wyprowadzany, nie tylko iest Podatkiem naysłusznieyszym, nie tylko nayłatwieyszym do sprawiedliwego uproprocyonowania, ale nadto, wszystkie Klassy Krajowych Mieszkańcow w proporcyi dotykać będzie w ten czas, gdy Rolnik opłacający Podatek Gruntowy, od innych wszystkich Pobocznych gatunkow oswobodzony będzie, ktore to Gatunki Podatkow, nibyto na insze Klassy Mieszkańcow nakładane, ale w rzeczy samey, i na Rolnikow spływają: bo gdy n. p. Rzeźnik, Piekarz, Browarny, Gorzalniany, Kupiec Podatkami naciśnieni zostaną, Ci dla odszkodzenia siebie (opłacając Podatki Poboczne) na Rolniku konsumującym też Rzeczy, Podatki owe z prowizyą potrącać sobie będą: Gdy tym czasem oswobodziwszy Kray z pobocznych Podatkow, Rolnik przeciwnie wszystkie inne Klassy w Podatkowaniu rownie trzymać będzie. DembowJPodat 62.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Odsyłacze
Patrz: *BROWARNIK, MIELCARZ, PIWOWAR, PIWOWARNIK.
Data ostatniej modyfikacji: 27.02.2026
Autorzy: WG , ER
Data ostatniej modyfikacji: 27.02.2026