Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ZŁOTOUSTY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T III, L (XVII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. m   złotousty
ż   złotousta
D. m   złotoustego
B. m nżyw   złotousty
żyw   złotoustego
N. m   złotoustym
Ms. ż   złotoustej
lm M. nmos   złotouste
Znaczenia
»wypowiadający się w piękny sposób«
  • Złotousty/ propriè et tr. Wymowny. [...] Aurei oris vel eloquens. [...] Aurea verba fundens. [...]. Kn 1435.
  • Ale y niemniey y ná cię ná nas przy tey ćiemnoćie/ przy tey vtráćie ták známienitego Senatorá stąpiłá żałobá: gdysmy osobliwego Praw Koronnych Soloná/ w expedycyách odważnego Fábiuszá drugiego/ ná Seymách złotoustego Tulliuszá/ prochem śmiertelnym obsypáli. WojszOr 147.
  • Cosz rzekę o mądrośći: o ony[m] dálekich stron zwiedzeniu/ iężykow rożnych biegłośći/ y oney złotoustey wymowie/ to tylko rzekę. WojszOr 251.
  • Lecz trzebáby ná to Cyceroná, Albo złotoustego w perorách Dyoná, Aby mogł opowiedźieć Dobrodźieystwá one, Y Dobroci od Bogá świátu wyświádczone. DamKuligKról 46.
  • Ręce prałat, osiadszy ambonę, wysmuknie: Chryzostom, nim przemówi, rzekłbyś, złotousty; Pocznie co, aż z stodoły sowa szczytem pustej. PotMorKuk III 125.
  • Ach o czasy! o wieki nader opłakane! Że złotouste muzy zewsząd są wygnane, Nauka za nic; sami wszędy przystęp mają, Ktorzy dowcip i zacność w szkatułach chowają. TrembWierszeWir II 233.
  • Rozbierz jeno ją należycie na własności, na skutki, na części, na czasy i na okoliczności według Drekselijusza słodkiej w uciskach i przykrościach pamięci jezuity, a będziesz mi złotoustym, miodopłynnym, żarliwym i seraficznym kaznodzieją. MałpaCzłow 232.
  • Co dżień mu [habiemu Tarnowskiemu] więcey iásnych przybywa promieni, A wielkich tytułow: á co większa że nie mieni Nigdy swey śliczney twarzy, lecz w Pełni Honorow Zostaiąc gdy ták wielu liczy Senatorow; Co raz swoy złotousty dáley rozpośćiera Okrąg, że go iuż ledwie Zodyáku sferá Polskiego obiąć może. LeliwaHrab B.
  • Co uważáiąc złotousty Doktor, Chryzostom święty mowi: że przez to wydaie śię Dobroć Páná Bogá nászego, kiedy chwałą swoią dźielić śię ráczy z ludźmi; [...]. SzembekKRóże 107.
  • [Jan Chryzostom] Złotem nie atramentem pisał y mowił, bo złotousty; mistrz iego też Doktor Narodow Paweł S. nie raz widziany do ucha szepcżący, iak ma pisać, do ktorego był nabożny, y iego sie delektował listami. ChmielAteny III 156.
  • **Złotousty. wohlberedt, dem die Worte fließen. d'or, qui dit d’or; fort éloquent. § złotousty Chryzostom; złotousta wymowa. T III 3007.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

ZŁOTOUSTY
rzecz
m

w funkcji nazwy własnej
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   Złotousty
D.   Złotoustego
C.   Złotoustemu
B. uż. żyw.   Złotoustego
N.   Złotoustym
Ms.   Złotoustym
W.   Złotousty
liczba mnoga
D.   Złotoustych
Znaczenia
przydomek lub przezwisko
  • Gdzie teraz Básilius on dla osobliwego o trzodźie Chrystusowey stáránia y pilnośći/ wielki nazwány. Gdźie Ambrozius Medioláński Biskup/ y Ian ś. od złototocżnych struy niebieskiey iego do pokuty náuki Złotousty[m] miánowány. SmotLam 4v.
  • Te słowá Ewánielskie/ także á nie inácżey/ Ambrosius/ Złotousty/ y Hieronym ś. rozumieią. SmotLam 56v.
  • Ale iesliś ieszcze nie słyszał/ Wielebny Oycze moy/ Pietrze Złotousty onysh słow/ ktore przed skonániem swym słyszał ś. Dominik Oćiec nász/ [...] mam zá to iż prędko vsłyszysz one słowá/ ktore słyszał stárszy sługá Abráhámá świętego [...]. BirkSkar 29.
  • Cżytamy y wnászych Słowienskich Cerkiewnych Sobornikách/ w żywoćie świętego Złotoustego/ pisánego od świętego Theodorá Biskupá Trychitońskiego/ o zrzuceniu z stolice Ałexándriyskiey Theophilá Pátryárchy/ zá oskárżeniem/ y infantią Duchownych Epárchiey iego własney. MorochPar 60.
  • Oycow SS. Gręckich náuki słuchamy/ y ták wierzemy iáko oni vczyli/ y to przydáiąc/ kto nie wierzy iako Oycowie święći/ ktorych Cerkiew nászá Ruska zowie vczyćielmi Wśieleńskimi/ to iest Basylego Wielkiego/ Grzegorzá Theologá/ y Iana Złotoustego/ niech będźie przeklęty. RutskiWina 68.
  • Ták te Páná Christusowe słowá wyrozumiawszy Zlotousty ś. o Pietrze S. mowi tymi wyráźnymi słowy/ ktorymi mowił do niego Pan Christus Ty iesteś Kámień/ y ná tym Kámieniu zbuduię Cerkiew moię. Zá rowno z Zlotoustym S. słowá te Páná Christusowe y inszy SS. Doktorowie Cerkiewni/ ták/ iák mowię/ mieć sie wyrozumiawszy/ Piotrá ś[więteg]o Apostołá [...] / bez żadnego ochylánia sie názywáią Kámieniem. SmotApol 51.
  • [Papież] [...] owego sámego po nas potrzebuie/ ábysmy pospołu z Pátryárchem nászym/ (możnali to rzecż/) bá y ze wszytkimi cztyrmá do społecznośći wiáry y miłośći/ y do iednośći Cerkiewney z nim wstąpili/ iák było zá onych SS. Athánáziow/ Bázillow/ Grzegorzow/ Złotoustych/ Cyrillow/ Máxymow/ Táráziow/ Methodiow/ Ignátiow/ Dámáscenow/ Studitow: [...]. SmotApol 198.
  • Iesli o Złotoustym ták nápisano: Złotoustego niech drugi Złotousty wymáluie/ my ćień opowiemy. BaranNot 42.
  • To záś w przezornym umyśle Iaśnie Wielmożnego Kásztelaná naszego/ była iedna Magni nominis umbra Cięń ieden znikáiący/ ktory dáręmno znikomośćią swoią oczy ludzkie mami/ práktykował to y sam na sobie/ y innym tę Regułę żyćia y obyczáiow dostoynych z Chryzostomęm Złotoustym podawał. PawłowCnot B4v.
  • Já mu nádtym Doktorskim iego z nieba biretem, utaionym przedtym y poniżonym przy wysokim rozumie, á iuż y świętemi, y świetnemi promieniámi wydánym, y rozlicznie uKoronowanym, to iáko Złotoustemu memu JANOWI, złotem zapisuię lemma: Suppressum, caeli retegunt, tectumq[ue] coronant. GzowKor L2v.
  • Sam Pan Chrystus przez sen mu się prezentuiąc kazał mieć Mszę tę Swiętą; ktorą on to z Liturgii S. Iakuba Apostoła, to z S: Klemensa skompendiował; ztąd zowie się Liturhia Swiatoho Wasila Wełykoho: iest dłuższa od Liturgii S: Jana Złotoustego. ChmielAteny IV 46.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Autorzy: ER
Data ostatniej modyfikacji: 05.10.2026
Odsyłacze
Patrz: ZŁOTOSŁOWNY, *ZŁOTOUSTNY.
Autorzy: ER
Data ostatniej modyfikacji: 22.10.2026