Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

KONOPIE

rzecz.
n
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (pod: konop, konopia), SXVI

Nienotowany w słownikach:
Kn, T, L, SWil, SW, SJP

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   konopie
D.   konopia
liczba mnoga
M.   konopie
D.   konopi
C.   konopiom
B.   konopie
N.   konopiami
Ms.   konopiach
Znaczenia
1. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • Zwiąż koniá co naylepiey/ áby się nie miotał/ rospalże szwáycę długą/ á wetkni mu ią w koniec ogoná miedzy skorę á kośći/ w głab ná dłoń/ vczyńże knot twárdy z konopi/ á námaż go łoiem kozłowym/ á wyiąwszy go názáiutrz/ wymyi ránę octem ćiepłym/ námażże záś knot łoiem/ y wetkni go záś/ y ták ná káżdy dźień czyń áż przestánie pryskáć/ nie zániechywáiąc y inych lekarstw dáwáć przez vstá ábo nozdrze. DorHip II N.
  • [...] Odoryk [...] Włożył babie z konopi urobioną wstęgę Na szyję i zadzierzgnął węzeł i w porębie Tuż ją przy samej drodze zawiesił na dębie. ArKochOrlCz II 241.
  • O, jak godni nalepszego podarunku, łańcucha ze złota, co je zowią konopiami dlatego, iż popsowali prochu siła i tak wiele kul, że nad utratę kosztu nieprzyjaciel je znajdzie i pozbira do fortece, aby potym im strzelał przeciw obozu swych nieprzyjaciół i z tego żelaza narobią kul proporcyjonalnych swym działom. AquaPrax 250.
  • Na przędźiwá, to iest len, konopie, proso, ná ś. Vrban śiać. HaurEk 104.
  • Od Woza w tyloż koni naladowanego ze Lnem, Konopiami, alias Pienka płaćić powinni będą ad et Extra Regnum złotych Bona Moneta dzieśięć dico Fl. 10. CzapJWiad A2.
  • Pacześi, plur. klares oder kleines Werg; das andre Werg. régaïûre; les fines ou secondes étoupes, qui demeurent du chanvre passé par le régaïoir. § pacześi konopne, lniane. T III 1307.
  • Już to nikomu nie tayno, że ptastwo szkodzi bardzo mocno osobliwie konopiom, y innym podobnego gatunku latoroślom; ponieważ bowiem szupinki ich nasienia po wypuszczeniu rostkow na wierzch ziemi wychodzą, ptastwo ktore szupinki bierze za ziarno, porywaiąc ie, wyrywa tyle młodych latorośli, ile szupinek zachwyci. DuhBrzPDzieło 426.
  • Włókno takowé, lubo widzieć możémy na lnie, lub na konopiach w przędziwo przerábiaiących się, i chociáż oné są iak náyciéńszé i śkłém powiększoné ledwie widziané; iednakże z wielu inszych piérwiástkowych nieiako niteczek (fibrillae) złożoné, któré nám są wcale nie widzialné. KlukCzenBot 10.
  • Uprawy pod Konopie, y wyrabiania pieńki czyli włokna konopnego, opisany przez X. Brûles, a wydrukowany na rozkaz Kommissyi osad y handlu w Roku 1792. NaukaWyr 5.
  • Przeszłey Zimy Pisałem Kilka razow do Wmości/ prosząc/ abyś mi Wmość te pięćset pięćdźiesiąt becżek Konopnego Sięmięniá ktoreś mi Wmość w Kontrakcie swoym Zápisał/ tey Wiosny wystáwił; gdybyś był Wmość ucżynił/ tedybym był mogł ná Konopiách co zárobić/ y Wmość byś był pożytek miał. MalczInst 145.
  • Niepoprawne zródło .
  • Niepoprawne zródło .
  • Podług szostego Extraktu Protokołu Zgromadzenia Lipsko Ekonomicznego Towarzystwa pewien ziemianin znacznie poprawił krajowe konopie przez suszenie go następuiącym sposobem: Włożył on konopie w gorącą wodę mydlaną, która iuż użytą była do prania bielizny, do tey wsypał parę miarek pszennych otrąb, należycie to z sobą skłocił, rozłożył w tem konopie i dla zanurzenia go nakładł na nim kamieni. [...] Potem wyięte było zupełnie dobrze wymoczone, w zimney wodzie było opłukane, słońcem na wolnym powietrzu wysuszone i przetarte, na grubey szczotce oczesane, splecione należycie aż do zagrzania się trzepane i tłuczone, na chłodnym mieyscu rozesłane, wychłodzone, a nakoniec na gęstey szczotce oczesane. Po tey robocie było konopie podobne do nayprzednieyszego szwaycarskiego lub reńskiego konopia. ThaerGosp 30.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • konop płoskonna:
    • Konop [...] konop płoskunna, płoskunka. (canabis femina) Hanf weiblichen Geschlechts. chanvre femelle. T III 603.
    • Płuskonny. [...] płoskonne konopie. Płoskunka. Hanf des weiblichen Geschlechts. chanvre femelle. T III 1402-1403.
  • wodna konop:
    • Karbieniec źiele, g. karbieńca; konop wodna. (marrubium aquaticum) Wasser-Andorn ein Kraut. marrubium aquatique. T III 531.
    • Sadźiec, g. sadźca, wodna konop źiele. (eupatorium canabinum) Wasser-Dost. agrimoine aquatique. T III 1977.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • (wariant I):
    Mój siumny, wyrwałeś się jak Filip z konopi! Bie, cóż tobie do tego? Ty sam stój z daleka! Drugi raz mnie nie szaczaj, ubogiego człeka. DialJezOkoń 285.
  • (wariant II):
    Wyrwał się iak Filip z konopi, toiest, gdy kto co nie à propò mowi: Filip ze wsi własney Konopie, będąc za Augusta I. Posłem na Seymie Piotrkowskim, w swoim odezwał się interesie; krzykniono: Panie Filipie z konopi wyrwałeś się, iako pisze Cnapius in Adagiis. ChmielAteny1755 I 75.
  • (wariant III):
    Czy może co bydź głupszego nad Machometa Religię in Oriente? nad Filipowską Sektę in Septemtrione? Tey Sekty, Herezyi y głupstwa, Autor FILIP nieiaki, prawdziwie iak Filip z konopi, pewnie nie z mądrey Akademii wyrwał się około Roku 1650 za Patryarchy Moskiewskiego Nikona. ChmielAteny1755 I 1118.
2. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • Konop, g. konopi, f. *Konop, źiele (canabis) Hanf das Kraut. du chanvre; chanvre mâle. konopie, plur. gehechelter Hanf zum Spinnen. du chanvre; filace de chanvre. konop wodna źiele, vid. Karbieniec. konop włoska źiele, vid. Kleszczowina. T III 603.
  • Drugiego rodzaju zioła na łąkach znaydujące się składają siano podleysze, chociaż jeszcze nie szkodliwe bydłu; A te są: Rzeżucha wodna, Oman; Oleśnik, lub marchewnik polny; Wątrobnik abo sadziec lub wodna konop; Swieczki; [...]. KniażFol 163.
  • Nie zachowaniem Generis, a za tym i Deklinacyi. Takie są: Zle powiesz: dobry karm, ten kozyr cynowy konew, drobny konop, żelazny obręcz, żużel, ptaszy zob, podły spiż: ale tak mów, dobra, karm, abo ta kozyra karmia, cynowa konew, etc. DudzZbiór 30.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Autorzy: ER
Data ostatniej modyfikacji: 11.06.2026