Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

NIESŁOWNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T III, L (pod: słowny), SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SWil, SW

Formy gramatyczne
stopień równy
lp M. m   niesłowny
ż   niesłowna
D. m   niesłownego
ż   niesłownej
n   niesłownego
B. ż   niesłowną
N. m   niesłownym
lm M. mos   niesłowni
D.   niesłownych
N.   niesłownymi
Ms.   niesłownych
stopień wyższy
lp D. n   niesłowniejszego
Znaczenia
1. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • Synowie: Czemuś, najmilsza matko, tak bardzo schorzała? Czemu płaczesz, łzy krwawe rozlewasz, ręce wzgórę podnosisz, nas nijakim słowem łagodnym nie pocieszasz? Matka: Ach. nie, miłe dziateczki. nie słownemi traktatami, ale pisanemi charakterami muszę z wami rozmawiać, bo duch we mnie ustał, mowę mi odjął. RozSynCz II 137.
  • Z pilnośćią przeto synu w przerzecżone weyźrzy/ y sprawiedliwie rozsądźi/ á day pospolitemu zdániu w sobie mieysce/ że wszelka prawdá práwego sądu przy dwu prawdźiwych nie obłudnych y nie podeyźrzánych świádkach bárźiey/ niż przy trzech y dźieśiąćiu kłamliwych/ nie słownych y podeyźrzáney wiáry pochlebcach zostáie. SmotLam 49.
  • Miasto próśb zażywałam łajania przykrego, Wprzód, iż śmiał szable dobyć na króla swojego, Nie dotrzymując wiary, przysiąg, powinności, A potem mnie wzajemnej niesłownej miłości; [...]. ArKochOrlCz III 68.
  • Niésłowny/ i. słowá nié dotrzymáiący. v. Niépéwny/ Niédotrzymać słowá/ oppositum Słowny 2. Kn 526.
  • Ták y ty luboć wszytko nád zwyczay więc służy/ Lepiey niżeliś sobie y życzył y pragnął/ Przećię się wczesnie gotuy/ wesoło znieść to co Fortuná y przećiwna y często niesłowna/ Możeć przyniść kiedy się namniey niespodźieiesz. OpalKSat1650 21.
  • Orphea Zwierze Ptacy y Leśne Werteby Słucháią. Na głos Lutni y murowne Thaeby. Stánęły/ ná grzbiet włásny Arioná wźieny/ Wielorybow niesłownych potomstwo Bálaeny. KochProżnLir 151.
  • [...] teraz zaś, abym w tamten jechał, o którym mi tak wiele pisałaś razów, że nie masz nic niesłowniejszego, nic na świecie niewdzięczniejszego i nic mniej ludzi zasłużonych sobie poważającego. SobJListy 376.
  • Poczną się ná niego skárżyć, Pąn niesłowny, pożycza nie oddawa, tákże poczną się ná niego skárżyć sąśiedźi: náieżdża, krzywdźi, w-gránicach przeorywa, i te wszystkie skárgi, są mu ná zpadek szczęśćia, zpadek mu Accusativus. MłodzKaz I, 75.
  • Różne me zdanie; tuszę, że i nieomylne, Kiedy jest rzeczywista racyja, nie słowna: Że ten trakt cały szlachta osiadła herbowna. PotPoczKuk III 401.
  • Co o Kreteńczykách tá niesława urosłá sławá: że záwsze nie słowni: Cretenses semper mendaces; to o teráżnieyszych godźi się mowić Politykách, qui nituntur mendacijs. DziewPok B2.
  • Niemiecki Párol, par iuramento verbum, y ten się, w pobrátyństwie Narodow; od drugich popsował; y ten co raz Cretizat: że wymowić á nie uczynić, obiecáć á nie zyśćić, przyśiądz á nie wypełnić, kto brát y temu y owemu niesłownemu Polákowi? DziewPok B2.
  • Kto się tego, áby nákształt boi, kto się niesłownym świátu pokazáć wstydźi, to z Bogiem ná oszukánie, z bliźnim ná oszust: loquitur in dolo. DziewPok C.
  • Cosz czynić, rzekłá Sálminá, ia o sercu moim, dáleko státecznieyszym tuszę, á niżeli o iey, á lubo Wmość mnie nie ták służył, iáko oney; iey interessy iednák mnie są tak miłe, żebym nie ćierpiáłá, słyszeć Káwálerá nárzekáiącego ná niesłowną Siostrę moią. PrechDziałKaw 60.
  • Trudno nie przyznáć, że u nas vox praeterea[que] nihil, jesteśmy Słowácy, ale nie słowni, cále de verbis quantumvis, ále de opere nihil; gdy ták długie ták potrzebne Wojewodztwá nászego rády w języku nie w ręku záwisły, żebyśmy tedy byli factores verbi, dla czego życzyłbym ante omnia frenum imponere nie ták wolnym ják zbytkującym językom w támowániu obrad nászych. BystrzPol M2v.
  • Niesłowny. 1) der sein Wort nicht hält. 2) wahraftig, thätig, der es ben den Worten nicht bewenden läßt. 3) das nicht die Worte betrist, das nicht in Worten sondern in der That ist; würcklich. T III 1027.
  • GDyśmy na zwyczayney schadzce naszey zgromadzeni byli, uczyniona była wzmianka de fide Punicâ, na co rzekł Baron Kowerli: nietrzeba się dziwować temu, iż Karthaginczykowie byli niesłowni, wiemy albowiem o nich z historyi, iż czasu swoiego wszyscy prowadzili handel y za naysławnieyszych Kupcow świata uchodzili. Monitor 180.
  • LELIUSZ. Obiecałem przyprowadzić W. Pana na nie spodziewam się, że mnie niesłownym nie zechcesz uczynić. GoldDmochMec 5.
  • Może komu zdawać się będzie, iż nad miarę, a pewnie bez skutku, wyrzucamy niesłownemu i niepoprawnemu królowi wyrazy iego: lecz tu idzie o sąd powszechności, przed którym dzisiay śmie stawać Fryderyk Gwilelm, z niewiadomością swoią o rewolucyi polskiey, z uznaniem i uszanowaniem gwarancyi moskiewskiey, z naganą tych czynów, które sam w czasie seymu albo ożywiał, albo uwielbiał. KołłątajUstan 38.
  • Nie chwáli żaden Sensatior Filippa Macedońskiego, ktory mawiał, iż wiary daney, ták iak monety zażywać potrzeba według potrzeby Krola; ale taka Wiara Fides Punica nazwana od Swiata, bo też Paeni, alias Kartagińczykowie nie słowni, choć Woyną sławni, rzadko paroliści. ChmielAteny1755 I 357.
  • Przystany mu Formularz Wiary, aby z Patryarchami y Biskupámi go podpisał, alias do pokoiu non accesuris Latinis: ktoryby Formularz w Rzymie, y we wszystkich Kościołach, Kapitułach, Klasztorach był chowany, na przekonanie nie słownych Grekow. ChmielAteny1755 I 1142.
2. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • Nákoniec powiemy/ o lekárstwách niesłownych/ ále vczynkowych/ zodpowiedzeniem ná przećiwney strony dowody. SpInZąbMłot 239<243>.
3. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • Niésłowny/ i. nié ná słowiéch śię sádzący/ nié słowem dobry/ szczodry/ etc. v. Rzéczywisty. Kn 526.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

NIESŁOWNY
rzecz
m

w funkcji rzeczownika
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy

Formy gramatyczne
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • Z błachey koniektury straszyć czym kogo, álbo co dobrego obiecowáć, á nie zprawdzić? iest godność swoię z tákiemi predykcyami przedawáć? Jest iedyną w zysku mieć chańbę, y ná pospolite niesłownego, przysłowie zárabiać. BystrzInfZup 25 nlb.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Autorzy: ER
Data ostatniej modyfikacji: 30.07.2026

NIESŁOWNA
rzecz
ż

w funkcji rzeczownika
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy

Formy gramatyczne
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • Do niesłowney. COś obiecáłá tegom czekał pilno; Alem nádzieią záwiedzion omylną: Odpuść/ grzech ten twoi/ moim własnym żowie/ Czemu? Wierzyłem śiłá Białyigłowie. GawDworz 26.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Autorzy: ER
Data ostatniej modyfikacji: 30.07.2026
Autorzy: ER
Data ostatniej modyfikacji: 30.07.2026