Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*JUŃ, JUNIUS

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Warianty fonetyczne: *JUŃ ǁ JUNIUS, *JUŃ ǁ JUNIUSZ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI (junijus), SWil (junjus)

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T III, L, SW, SJP

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   Juniusz ǁ   Junius
D.   juniusza ǁ   juniusa
  junia
B. uż. żyw.   Juniusza
Ms.   juniu
Etymologia
łac. łac. iunius, -ii
Znaczenia
1. nazwa osobowa »imię męskie bądź przydomek, stosowane zwłaszcza w starożytnym Rzymie«
  • Wyszedł tedy do nich ná tę rozmowę Gáius Kárpineius szláchćić Rzymski/ Tyturyuszow towarzysz/ y Kwintus Iunius Hiszpan/ ktorego też był przedtym Cezár zwykł do Ambioryxá posyłáć. CezWargFranc 107.
  • Tę orácyą skończywszy Ambioryx odszedł; Kárpineius też y Iuniusz co słyszeli/ do Legatow odnieśli. CezWargFranc 109.
  • Gdyż skoro Juniusz Brutus od tyraństwa Tarquiniusza hardego Rzeczpospolitą oswobodźił, á Krolewską władzę na wieczne czasy wyrugował, wnet przybrawszy sobie Trzysta Kawalerow, przez ichże dźielność, ozdobę y sławę Oyczyznie przywroćił, y niemi wakuiące po zeyśćiu Senatorow krzesła zasadźił. SapJChodAAnnot 11.
  • Witeliuszowie y Aqwiliuszowie trzymaiącysię partyi Tarqwiniusza pysznego stracili życie y nic niewskurali wswoich zamyslach o wypędzeniu z Rzymu Konsolow Juniusza Brutusa y Publ. Waleriusza, aby znowu na tron wsadzili Tarquiniusza; a to ztey racyi, że pewny imieniem Wendiciusz służący iednego z fakcyonalistow Tarqwiniusza oznaymował Konsulom o wszytkim cosię przeciwko im knowało. MarcenZagórRef II 323.
  • Márek Antoni Filozof ták Náuczycielow swoich uczcił, iż dla Frántoniusza wystáwienie statuy u Rády wymogł, Juniusza Radnym uczynił, Prokulusa ná Namieśnistwo wywyższył, tychże obrázy w bałwochwalnicy swoiey powiesić kazał, ich náwet groby ofiarámi y wspaniałemi ozdobami wsławił. PawluśUwagi 169.
  • [...] tak twierdził sławny Krasomowca Rzymski klęskę Klaudyusza na morzu za pierwszey z Kartagenczykami woyny poniesioną, a w niey za jedno Rp. nieszczęśliwość złączoną, nierostropnemu tego wodza natrząsaniu się z Bogow swoich przypisuje; podobną przyczynę na znaczna utraty przez Juniusza Rzymskiey floty; rownie przegraney po nad Trazimenskim jeziorem Flaminiusza, a ztych nieszczęśliwości godne chwały wielkiego męża przytacza zdanie, iż przez tych tylko wzrost wzięła Rp. ktorzy Religią mieli w uszanowaniu. ChlebZdania 12.
  • Iunius Brutus po wypędzonych Krolach Rzymskich w Osobie Tarkwiniusza pysznego pro violatione Cástissimae Lucretiae, 30 wybrał Osob z Kawalerow namienionych, y niemi Curules alias Senatorskie Krzesła napełnił. ChmielAteny1755 I 1043.
  • Kiedy Junius Brutus informacyą od Delfickiego wźiął oraculum, że ten po Tarquiniuszu miał panować; ktoryby wprżod Matkę pocałował; kiedy inśi gdźie indźiey ustami zmierżali, on, na źiemię padszy, źiemię, jako pospolitą wszytkich Matkę z dobrym pocałował powodem. HeintzKonc F2.
2. »szósty miesiąc roku, czerwiec«
  • Pod tymi tumultámi krolowa záchowána iest w zamku Dombár: potym zebráłá niemáłą potęgę/ y przyiácháłá do Musselburgu szukáć rebelles: kędy gdy iuż stánęły woyská/ áby sobie dáły bitwę/ oni zdraycy vdáli krolowey/ iż byli wiernemi iey poddánemi/ y sługámi: y że niechćieli nic inszego od niey/ tylko zdrowia iey á wybáwienia z ręku Bodouellá/ ktore też on pokropił krwią krolewską/ y ktory też onę sámę oszukał/ y trzymał w więźieniu. Przetoż oná wedle zwyczáiu swego dawszy się oszukáć/ roskazáłá Comesowi/ żeby się wroćił: y podáłá się im w ręce 15 dniá Iuniuszá/ w roku 1567. BotŁęczRel IV 81.
  • Maius Ledy synowie dwaj Majem sprawują, Z drzewa zielone liście wysypują. [...] Junius Rak w Juniu pali lub syn zimnej wody. Do sianokosu dosić w nim pogody. SymeonMiesiące 26.
  • [...]. Ostatni zaś Dzień kończący się Miesiąca náprzykład Maia, zowie się Priáie Calendarum Iunii, niby w Wigilią zaczynaiącego Iuniusza. ChmielAteny1755 I 196.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • miesiąc junius:
    • Iest też w powiećie iego źrzodło Engheste/ ktore nie wypuscza z śiebie wody/ tylko od mieśiącá Iuniusá/ áż do Augustá/ poránu y wieczor/ á inszego czásu przez dźień wysycha. BotŁęczRel I 107.
    • Pisan w Pozabru Roku Panskiego Tysiąc szesc sett Piędzieiąt Piątego Miesiąca Iunia Trzeciego dnia [...]. DekrŻmud 186.
    • ALPHABETVM ROZMAITYM HERETYKOM NIEWIERNYM Dla ich nauczenia y nawrocenia do Wiáry Kátholickiey Od PRAWOWIERNYCH KATHOLIKOW NAPISANE Y W CZERNIHOWIE Roku 1681. Mieśiącá Junia Dnia 23. GalAlphab tyt.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Odsyłacze
Patrz: CZERWIEC.
Autorzy: AW
Data ostatniej modyfikacji: 19.10.2026