ESJP XVII i XVIII wieku

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (pod: kisać), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T III

Najwcześniejsze poświadczenie: 1771

Formy gramatyczne

liczba pojedyncza

	M.				kiszenie
	D.				kiszenia
	C.				kiszeniu
	B.				kiszenie
	N.				kiszeniem

liczba mnoga

kieszenia

Znaczenia

»powodowanie fermentacji«

Wpierwszym raźie zowie śię biegunką, a kto do niey jest skłonny, ten śię potraw zbyt wodnistych, słonych, y kiszenie sprawujących, jako y napojow takowych pilnie wystrzegać powinien, a zdrugiey strony niech je potrawy suche, y kieliszkiem dobrego y starego wina niech śię pośili. WolfTrakt 45.
Zkądże wynikaią zawroty głowy, [...] z nieprzecedzonych, a we krwi przytrzymanych złych wilgoci, którey przez zatwardzenia żołądka y szkodliwe kiszenia w wolney cyrkulacyi przeszkadzaią. AilMed 26.
Przyczyna zachowania ciał zimnem iest, że zimno utrzymuie spoione częsci, y ruch wewnętrzny tamuie, bez tego zaś ruchu żadnego niemasz kiszenia, ktore do zepsucia ciała koniecznie potrzebne iest. LisikFizyka 305.
Te zas wilgoci. przeszkodzone maiąc wolne krążenie y zatrzymane kisieią. kiszeniem gniią. zawarte w nich powietrza cząstki utraconą wolność rozpościerania się odzyskuią, w większe się mogilki układaią, y siłą sprężystości żyłki rozrywaią, rozdzieraią skorę, aby wolnie wychodzić mogły. LisikFizyka 306.
Warzeniem bowiem kiszeniem y ciepłem, wewnętrzne ciał y owocow cząstki wzruszaią się, rozdzielaią się iedne od drugich, subtelnieyszemi się staią, a w samym wzruszeniu ostrzeysze ich cząstki przycieraią się, łatwiey się rozdzielaią, y śliną rozpuszczaią, cywki ięzyka prędzey przenikną, y mniey w nie wchodzą. LisikFizyka 315.
Ztąd nawet, niektore zwierząt wyrzuty, iak piżmo y zybet przegniwaiąc, bardziey pachną, bo z kiszenia y przytarcia cząstek często wonia staie się milszą. LisikFizyka 321.
Tłustości zwierzęce, Oleie i żywice roślinne za pomocą stałego Alkali, lub iakiegokolwiek kłeyku lub żółtka iaiecznego w wodzie zawieszone zostaią, przez kiszenie zaś zupełne roztworzenie z nią czynią. SpielKrumNauka 96.
Poniewáż się tu oléy dostatecznie niełączy z solą, przeto zawieszony tylko bydź może w wodzie, gdy się zaś oleie ściśléy łączą z kwasem pod czas kiszeniá, wtedy tak się roztwárzaią w wodzie, że nawet nieszkodzą iéy przeżroczystości. SpielKrumNauka 99.
To także tu uwáżać przychodzi, że te sole Jstne, które powstaią z rozcieków kiszeniu winnemu podległych, oznáczaią się imiéniem Winnego Kamienia (Tartarus), te zaś, które słodki smak wydaią, biorą imie Cukru (Saccharum); a poniewáż słodycz pochodzi od kwasu lipkiemi lub oleynémi częściami obwinionego, przeto widoczná iest, dlá czego każdy gatunek Cukru przez powtárzane tylko oczyszczanie do pięknych kzyształów przyprowadzony bydź może. SpielKrumNauka 118.

Więcej cytatów w Korpusie Barokowym

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

KISZENIE

Jak cytować artykuł hasłowy