Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

KISNĄĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T III, L (pod: kisać; XVIII), SWil (pod: kisieć), SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
bezokolicznik
  kisnąć
czas teraźniejszy
lp 1. os.   kisnę
3. os.   kiśnie
lm 3. os.   kisną
czas przeszły
lp m 3. os.   kisnął
lm nmos 3. os.   kisły
imiesłów współczesny
  kisnąc
Znaczenia
1. »ulegać fermentacji, zakwaszać się; psuć się, gnić«
  • Potym nie odkrywáiąc przez cáły Mieśiąc dáć gnić y kisnąć. SyrZiel 175.
  • Kisam/ kisnę, Fermentesco, is. n. [...]. Kn 276.
  • Czemu młode piwo albo wino kisnie? Bo wiele iest cząśtek gorących ktore drugie zagrzewáiąc obracaią w powietrze, ktore piane czynią y znią wychodzą. TylkRoz 233.
  • Kisnę jak ciasto w dzieży I więdnę jako kwiat, abo porzucony Wiecheć, tak ja od ciebie wzgardzony. ZbierDrużWir I 132.
  • Albo weźmi Wiśni czarnych, wley lagru winnego y piwá, potłukszy wprzod wiśnie z kostkámi, zasol, niech kisnie w ćieple tydźień, przepal, táka wodká názywa się Spiritus Cerasorum. PromMed 197.
  • Gnoy żeby się wyprawił, w domu potrzeba mieć gnoiowisko iedne całoroczne, alias doł, do ktorego gnuy zrzucać, y wodą bagnistą go nalać, albo deszczowe wody, aby do niego spływały sporądzić, á tak kisnąc, sprawi się; [...]. ChmielAteny III 415.
  • Kisam, v. m. F. kisnę. 1) gähren. [...] 1) fermenter, se fermenter, bruire, bouillir, travailler. [...]. T III 554-555.
  • Salitra Europeyska po większéy części, usadza się, po rozmaitych przemianach naturalnie zachodzących z materyami, w stayniach, piwnicach, kurnikach, i w tym podobnych miéyscach, gdzie przemiészkiwa wiele zwiérza, albo téż gdzie kisną, i gniią materye roślne; [...]. JakubJNauka 47.
  • Te ratunki tak dobrze zdrowie iego naprawiły, iż chciał się wrócić do swoiey piekarskiey pracy; lecz radziłem mu aby się innego iakiego chwycił rzemiosła, boiąc się aby zaduchy wychodzące z mąki, gdy kiśnie, nie uformowały w żołądku i piersiach ieszcze słabych iakiey kleiowatości, którey skutki mogły by bydź niebeśpieczne. TisOnan 115.
  • Pokarmy flegmatykom służące, nie są podług tych prawideł, ani mączne, osobliwie te które nic nie kisły, ani jarzynne, zwłaszcza strączaste i łupinowé. KurFSzymańSPrzep 229.
2. »powodować fermentację czegoś«
  • Kisam, v. m. F. kisnę. [...] 2) etwas gährend machen. [...] 2) fermenter qu. ch. T III 554-555.
3.  przen.  »puchnąć, zwiększać objętość; psuć się od środka«
  • A ten kwás wpuścił w náturę ludzką on nachytrszy y naiádowitszy Wąż Piekielny/ gdy przywiodł od przestępstwá przykazánia Bożego pierwsze rodźice násze/ z ktorych ten kwás rośćiekł sie po wszystkich Synách y Corkách ich/ ták iż gdyby mu powoli miáło sie dáć/ nic pewnieyszego żeby ták kisnął y tákoby sie wzdymał/ żeby sie muśiał przez wierzch lać y sámę dźiżę rozsádźić/ iáko to dobrze znáć po ludźiách wszetecznych/ y w rospuście ćielesney żyiących/ ktorzy sprośnymi y smrodliwemi chorobámi záráżeni/ márnie zdycháć muszą/ álbo z wielką ćiężkośćią do porátowánia zdrowia przychodzą. ZawieszPrzysmaki 92.
  • Więc mniemasz że y tobie zfolguią/ ktory tákimże Kwásem álbo ieszcze więtszym kiśniesz? ZawieszPrzysmaki 93.
  • [...] Prorok Boży mowi: WSZYSTKIE stoły ich pełne są wymiotow/ ták iż nie mász ná nich mieyscá prożne[g]o/ A więc do tego nie ma kisnąć pożądliwość ćiáłá. ZawieszPrzysmaki 95.
  • Abowiem zá pychą wszystkie grzechy wchodzą do sercá ludzkiego/ ták iż gdy ią kto przypuśći do sercá swoiego/ y przyimie ten przeklęty Kwás Szátáná pysznego/ iuż ten muśi kisnąć y wzdymáć sie we wszelákich żłośćiách. ZawieszPrzysmaki 99.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Podhasła

KISŁY

im. przym. prze.
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
lp M. m   kisły
n   kisłe
liczba mnoga
lm B. nmos   kisłe
Znaczenia
»skwaśniały, sfermentowany«
  • Zyiąc pod kuczkámi/ odmieniáią mieyscá wedle paszey: są fárby żołtáwey/ osoby siádłey: pokarm ich są podpłomyki pieczone pod żarem/ zapráwy mleko świeże ábo kisłe: roskoszy ich oliwá. BotŁęczRel I 198.
  • Wiesz, jaki mają smak Piszczanne Brody I że nie Sine, jak je zową, Wody Ani Mołoczne płyną mlekiem rzéki; Piłeś Ingulce i czarne Taszłyki, Piłeś i kisłe, co dodaje siły, Pijane mleko tatarskiej kobyły. MorszAUtwKuk 56.
  • Na stronę frasunki, Eustachy kochany, Kiedy mamy kisłe trunki I wystałe dzbany! MorszAUtwKuk 97.
  • Ná cieple Słońca, na wietrze, záwisły, Wszelkie żywności Stworzeniom potrzebne, Jnáczey tákby, iák kwas w dzieży kisły, Wiekiem przykryte dwie cnoty chwálebne, Jedna oziębłość promieńmi rozgrzeie, Druga wilgoci, osuszy, owieie. DrużZbiór 362.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Autorzy: ER
Data ostatniej modyfikacji: 13.11.2026

*KISNĄCY

im. przym. czyn.
Wersja do druku Jak cytować artykuł hasłowy

Formy gramatyczne
lm D.   kisnących
Znaczenia
»fermentujący, zakwaszający się«
  • CORPS [...] CIAŁO Istota gruntowna y dotykalna, złożona według Perypatetykow z materyi y formy, á według Epikureyczykow z drobniuchnych Atomow między sobą spoionych, á uważniey według nowotnych Filozofow z Kisnących, y niekisnących cząstek. DanKolaDyk I, 371.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Odsyłacze
Patrz: *KIŚNIEJĄCY.
Autorzy: ER
Data ostatniej modyfikacji: 13.11.2026
Odsyłacze
Patrz: KISAĆ, KISAĆ SIĘ, KISIEĆ, KIŚNIEĆ, KISIĆ, KWASIĆ.
Autorzy: ER
Data ostatniej modyfikacji: 13.11.2026